1/12/2020

Γιατί η λέξη κυβίστηση βγαίνει από τον τύμβο, ο τουρισμός από τον τόρνο και το μπαλέτο από το βαλλίζω

Η συναρπαστική περιπέτεια των λέξεων

Η κυβίστηση
Η λέξη «κυβίστηση» σημαίνει κωλοτούμπα και προέρχεται από το αρχαίο ρήμα «κυβιστώ», που σήμαινε αναστρέφομαι με κάτω το κεφάλι.
Στα ελληνικά υπάρχουν τριών ειδών τούμπες. Η τούμπα που προέρχεται από το ιταλικό «tοmbare» που σημαίνει πέφτω και χρησιμοποιείται στη γυμναστική.
Το χάλκινο πνευστό όργανο, το οποίο στα ιταλικά λέγεται «tuba» και είναι ομόριζο με το αγγλικό «tube», που είναι ο σωλήνας και η τρίτη τούμπα, είναι ο χωμάτινος λόφος πάνω σε τάφο που προέρχεται από το λατινικό «tumba», το οποίο έχει τις ρίζες του στην ελληνική λέξη «τύμβος».
Το μπαλέτο
Η λέξη «μπαλέτο» εισήλθε στην ελληνική γλώσσα από το λατινικό “ballare”, που σημαίνει χορεύω και προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα «βαλλίζω», που είχε επίσης την ίδια σημασία.
Η γόνδολα
Αυτές οι λέξεις ονομάζονται αντιδάνεια γιατί επιστρέφουν ως δάνεια στη γλώσσα που γεννήθηκαν. Στην ελληνική γλώσσα υπάρχουν πολλές λέξεις που πέρασαν ως δάνεια στα λατινικά και επέστρεψαν με νέα σημασία.
Η λέξη «γόνδολα», η οποία στα αγγλικά είναι «gondola», προέρχεται από την ελληνική λέξη «κοντούρα», που ήταν το μικρό σκάφος και ήταν θηλυκό του επιθέτου «κόντουρος» από τις λέξεις «κοντός» και «ουρά» και ήταν το σκάφος με την κοντή ουρά.
Η λέξη χρησιμοποιούταν στα Βυζαντινά χρόνια και πέρασε από τους Βενετούς στην γλώσσα τους ως «gondola».
Ο Τόρνος
Επίσης η λέξη τουρισμός και τα παράγωγά της, που εισήλθαν στην ελληνική γλώσσα από τις γαλλικές λέξεις «tour» και «tourisme», προέρχονται από την ελληνική λέξη «τόρνος», το οποίο ήταν ένα μηχάνημα σαν τον διαβήτη και πέρασε στη λατινική γλώσσα ως tornare, που σήμαινε γυρίζω τον τροχό και στα γαλλικά ως tourner, που σημαίνει περιστρέφω.
Έτσι προκύπτει και το “tour de france”, ο γύρος της Γαλλίας.
Ο Δαίμονας
Ο λέξη «δαίμονας» σήμερα έχει αρνητική σημασία, όμως στα αρχαία ελληνικά είχε ίδια ρίζα με την ευδαιμονία.
Ο Δημόκριτος είχε πει «Η ευδαιμονία δεν βρίσκεται ούτε στα κοπάδια, ούτε στο χρυσάφι, μα στη ψυχή που είναι κατοικία του Θεού». Στόχος των ανθρώπων σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες ήταν η ευδαιμονία.
Η λέξη «δαίμων» που προέρχεται από το ρήμα «δαί-ομαι» σήμαινε μοιράζω στον καθένα τη μοίρα του και είχε την έννοια του φύλακα άγγελου. Ευδαιμονία ήταν η έντονη ευτυχία και ευδαίμων ήταν όποιος είχε την εύνοια του δαίμονος.
Η λέξη άλλαξε σημασία τα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού, καθώς έπρεπε οι αρχαίοι Θεοί να γίνουν συνώνυμα του Διαβόλου και έτσι οι δαίμονες ήταν πλέον τα κακά πνεύματα.
Το κείμενο βασίστηκε στην εκπομπή «5 λεπτά με τον Καθηγητή Γλωσσολογίας, Γιώργο Μπαμπινιώτη» στον Βήμα FM 99.5
mixanitouxronou

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΣΧΟΛΙΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Αυτές οι εικόνες από την Γαλλία τρομάζουν το Μαξίμου – Φοβούνται εξέγερση και στην Ελλάδα

Οι μαχες σώμα με σώμα διαδηλωτών και αστυνομικών στη Γαλλία τρομάζουν την Ελληνική Κυβέρνηση που φοβάται λαϊκή εξέγερση και επεισόδια παρόμοια με αυτά τις...

Το αληθινό πρόσωπο του Τονι Σφηνου. Δείτε τον χωρίς περούκα και χωρίς μεταμφίεση. #spitimetonsfino

Είναι ένας από τους πιο έξυπνα πλασαρισμένους Έλληνες καλλιτέχνες με ένα ιδιαίτερο ταλέντο.

Απόφαση Πρωτοδικείου τιναζει στον αέρα τα πρόστιμα για τον Κορωνοϊο

Η απόφαση από το Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Λιβαδειάς για το πρόστιμο ενός ουζερί στη Θήβα φέρνει τα πάνω κάτω όσο αφορά τα πρόστιμα που...

Μαζεύουν ξαφνικά τον Πετσα – Τι συμβαινει;

Αναβάλλεται ξαφνικά η ενημερωση των πολιτικών συντακτών της Δευτερας από τον Στελιο Πετσα. Η επίσημη δικαιολογία είναι ότι η ενηεμρωση αναβάλλεται λόγω υπουργικού συμβουλίου. Ερωτημα:...

Πάγωσαν Αυτιάς και ΣΚΑΪ από τις αποκαλύψεις του γιατρού! (Βίντεο)

Μέχρι σήμερα, οι γνωστοί και μη εξαιρετέοι θαμώνες των τηλεπαραθύρων, υπουργοί και βουλευτές της κυβέρνησης, μας διαβεβαίωναν πως η Ελλάδα, βρίσκεται σε πολύ καλή...

Στην εκπομπή του Σπύρου Παπαδόπουλου άμα είσαι φίρμα δεν φοράς μάσκα, την φοράς μόνο άμα είσαι κομπάρσος στη δεύτερη σειρά

Τον θυμάστε τον Σπύρο Παπαδόπουλο που στο πρωτο lockdown είχε κάνει την πετυχημένη διαφήμιση για να μας πει πως πρέπει να μείνουμε σπίτι; Στην...

Τα αστεία με το Μπάντεν Μπάντεν του αντιδημάρχου έριξαν το διαδίκτυο – Απολαύστε τις καλύτερες στιγμές

Τυφώνας γελιου σαρώνει το διαδίκτυο τις τελευταίες ώρες, εμπνευσμένος από την ανάρτηση αντιδημάρχου του Δήμου Αθηναίων που έγραψε ότι lockdown δεν μπορεί να μεταβεί...

Τι ξέρει η Τουρκία που δεν ξέρουν οι Έλληνες πολίτες και προκαλεί με τέτοιον τρόπο;

Ρόδος, Καστελλόριζο, Σαμοθράκη, Άγιος Ευστράτιος, Χίος, Ψαρά, Ικαρία, Λήμνος, Λέσβος, Σάμος, Τήλος, Χάλκη και Πάτμος «δεν πρέπει να περιλαμβάνονται σε κανένα σενάριο καμίας στρατιωτικής...

Ντροπή σας!

Μόλις πριν τρεις μήνες, η πρόεδρος της Δημοκρατίας εγκαινίασε την προσφατη έκθεση του Κώστα Τσόκλη και πόζαρε καμαρωτή καμαρωτή στο πλευρό του. (Δείτε εδώ) Δηλαδή...

Με νόμο πλέον τεκμηριώνεται ότι όποιος Έλληνας έμεινε στη χώρα του και αγωνίστηκε, είναι κορόιδο

Όσοι Έλληνες πιστεύατε ότι είστε κορόιδα που μείνατε στην πατρίδα σας για να αγωνιστείτε, να πληρώνετε κανονικά τους φόρους σας, να προσπαθείτε να την...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Αυτές οι εικόνες από την Γαλλία τρομάζουν το Μαξίμου – Φοβούνται εξέγερση και στην Ελλάδα

Οι μαχες σώμα με σώμα διαδηλωτών και αστυνομικών στη Γαλλία τρομάζουν την Ελληνική Κυβέρνηση που φοβάται λαϊκή εξέγερση και επεισόδια παρόμοια με αυτά τις...

Το αληθινό πρόσωπο του Τονι Σφηνου. Δείτε τον χωρίς περούκα και χωρίς μεταμφίεση. #spitimetonsfino

Είναι ένας από τους πιο έξυπνα πλασαρισμένους Έλληνες καλλιτέχνες με ένα ιδιαίτερο ταλέντο.

Απόφαση Πρωτοδικείου τιναζει στον αέρα τα πρόστιμα για τον Κορωνοϊο

Η απόφαση από το Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Λιβαδειάς για το πρόστιμο ενός ουζερί στη Θήβα φέρνει τα πάνω κάτω όσο αφορά τα πρόστιμα που...

Μαζεύουν ξαφνικά τον Πετσα – Τι συμβαινει;

Αναβάλλεται ξαφνικά η ενημερωση των πολιτικών συντακτών της Δευτερας από τον Στελιο Πετσα. Η επίσημη δικαιολογία είναι ότι η ενηεμρωση αναβάλλεται λόγω υπουργικού συμβουλίου. Ερωτημα:...

Πάγωσαν Αυτιάς και ΣΚΑΪ από τις αποκαλύψεις του γιατρού! (Βίντεο)

Μέχρι σήμερα, οι γνωστοί και μη εξαιρετέοι θαμώνες των τηλεπαραθύρων, υπουργοί και βουλευτές της κυβέρνησης, μας διαβεβαίωναν πως η Ελλάδα, βρίσκεται σε πολύ καλή...

Στην εκπομπή του Σπύρου Παπαδόπουλου άμα είσαι φίρμα δεν φοράς μάσκα, την φοράς μόνο άμα είσαι κομπάρσος στη δεύτερη σειρά

Τον θυμάστε τον Σπύρο Παπαδόπουλο που στο πρωτο lockdown είχε κάνει την πετυχημένη διαφήμιση για να μας πει πως πρέπει να μείνουμε σπίτι; Στην...