19/09/2020

Η τρίτη άλωση: Το πογκρόμ των Τούρκων που ξερίζωσε τον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης

Η πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης έγινε το 1204 και η δεύτερη το 1453. Υπάρχει όμως και μια τρίτη, που μπορεί ιστορικά να μην ορίζεται ως τέτοια, καθώς φαντάζει αναμφισβήτητα ήσσονος σημασίας σε σχέση με το μέγεθος των δύο προηγούμενων, ωστόσο έχει αρκετά παραπλήσια χαρακτηριστικά και συνέβη πολύ πρόσφατα, μόλις πριν από 64 χρόνια.

Ήταν αργά το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955 όταν ξέσπασε το οργανωμένο πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης (και δευτερευόντως των Αρμενίων) από τον καθοδηγούμενο τουρκικό όχλο που λεηλατούσε σπίτια, πυρπολούσε καταστήματα και σχολεία, βίαζε ανυπεράσπιστες γυναίκες, βεβήλωνε ιερούς ναούς, προχωρούσε σε σύληση ταφών και σε κάποιες περιπτώσεις αφαιρούσε ζωές, γνωρίζοντας ότι δεν θα υπάρξει ανάλογη τιμωρία.

Για ποιον λόγο συνέβη, όμως, αυτό το αποτρόπαιο γεγονός που έμεινε γνωστό ως «Σεπτεμβριανά»; Η εξήγησή του είναι σύνθετη και άπτεται των εξελίξεων στο Κυπριακό, που εκείνη τη χρονική συγκυρία βρισκόταν σε μία από τις πολλές κρίσιμες καμπές του.

Αφορμή οι εξελίξεις στο Κυπριακό
Για να ξετυλίξουμε το κουβάρι των γεγονότων θα πρέπει να πιάσουμε το νήμα από τα όσα είχαν διαδραματιστεί πέντε μήνες πριν από τα Σεπτεμβριανά. Την 1η Απριλίου του 1955 ξεκινά στη μαρτυρική Μεγαλόνησο η δράση της ΕΟΚΑ (Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών), μιας ελληνοκυπριακής εθνικιστικής και αντάρτικης οργάνωσης που είχε ως διακηρυγμένο στόχο την αυτοδιάθεση του νησιού, την απαλλαγή του από τη βρετανική αποικιοκρατία και εν τέλει την ένωσή του με την Ελλάδα.

C29BCA9C B38B 4D76 BBE2 4E67DD1FEA2CCopyright: Youtube/Screen Grab

Μέχρι εκείνη τη στιγμή το νησί τελούσε υπό βρετανική κατοχή, με τους Ελληνοκύπριους να αποτελούν το 77% του πληθυσμού και τους Τουρκοκύπριους σχεδόν το 18%. Παρά τη δυσαναλογία στη σύνθεση του πληθυσμού, κάθε πλευρά ήθελε την προσάρτηση της Κύπρου στη δική της «μητέρα-πατρίδα».

Από τη στιγμή που άρχισε να δραστηριοποιείται η ΕΟΚΑ, οι Ρωμιοί της Κωνσταντινούπολης ένιωθαν την ατμόσφαιρα να βαραίνει. Οι τουρκικές αρχές τούς αντιμετώπιζαν με καχυποψία, ενώ τα μέσα ενημέρωσης είχαν ενορχηστρώσει προπαγάνδα εναντίον της Ελλάδας προβάλλοντας τη θέση πως «η Κύπρος είναι τουρκική» και προτάσσοντας συνθήματα όπως το «διχοτόμηση ή θάνατος».

Η βρετανική παγίδα της τριμερούς διάσκεψης

Στα τέλη Ιουνίου ο νεοεκλεγείς συντηρητικός πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Άντονι Ίντεν προτείνει τη σύγκληση τριμερούς διάσκεψης σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών μεταξύ της χώρας του, της Ελλάδας και της Τουρκίας, προκειμένου να συζητηθούν «θέματα της Ανατολικής Μεσογείου με έμφαση στην Κύπρο», όπως δήλωσε. Δεν επιθυμεί για κανένα λόγο την ένωση του νησιού της Αφροδίτης με το Βασίλειο της Ελλάδος.

5B0E2FB2 F282 4E3D AB50 698885B11883
Αυτό που έχει μόλις πετύχει είναι να βάλει δυναμικά στο παιχνίδι την Άγκυρα, ως μια κίνηση αντιπερισπασμού έναντι της δυναμικής ανακίνησης του κυπριακού ζητήματος εκ μέρους της Αθήνας και της Λευκωσίας. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι πρακτικά μέχρι και εκείνη τη στιγμή η Τουρκία δεν έχει νομικά βάσιμες διεκδικήσεις, καθώς το μακρινό 1878 (ως Οθωμανική Αυτοκρατορία) είχε πουλήσει την Κύπρο στους Άγγλους και τα κατοπινά χρόνια, με τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923, αποποιούνταν οποιοδήποτε άλλο δικαίωμα επ’ αυτής. Η χώρα μας, που την περίοδο εκείνη ήταν επί της ουσίας ακέφαλη αφού ο πρωθυπουργός Αλέξανδρος Παπάγος ήταν βαριά άρρωστος, διανύοντας τις τελευταίες μέρες της ζωής του, αποδέχεται την πρόταση πέφτοντας στην παγίδα της Γηραιάς Αλβιώνας.

Η τριμερής συνδιάσκεψη διεξάγεται στις 29 Αυγούστου του 1955 στο Lancaster House του Λονδίνου και τη χώρα μας εκπροσωπεί ο υπουργός Εξωτερικών Στέφανος Στεφανόπουλος. Δυστυχώς, στη συνάντηση η μέχρι τότε μουσουλμανική μειονότητα της Κύπρου βαφτίζεται τουρκική και αναβαθμίζεται σε κοινότητα. Στις 7 Σεπτεμβρίου, όπως ήταν φυσικό, οι συνομιλίες καταρρέουν. Λίγες ώρες νωρίτερα έχουν προηγηθεί τα Σεπτεμβριανά.

Προβοκατόρικη έκρηξη στο σπίτι του Ατατούρκ

Η αφορμή για την έναρξη των βίαιων επεισοδίων στην Κωνσταντινούπολη θα δοθεί με το άκουσμα της είδησης ότι Έλληνες τοποθέτησαν βόμβα στη (φερόμενη ως) οικία του ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Η μετέπειτα έρευνα θα επιβεβαιώσει ότι επρόκειτο για τουρκική προβοκάτσια. Ο εκρηκτικός μηχανισμός ήταν μικρής ισχύος και έσπασαν μονάχα κάποια τζάμια. Ένας από τους ενορχηστρωτές του συμβάντος ήταν η σύζυγος του Τούρκου προξένου στην ελληνική συμπρωτεύουσα, το γραφείο του οποίου βρισκόταν δίπλα στην επίμαχη οικία. Το κακό όμως είχε γίνει. Η έκρηξη αποτέλεσε τη θρυαλλίδα για να ξεχυθεί ο τουρκικός όχλος κατά των Ρωμιών της Πόλης.

E0E1FB28 778B 467D 9784 26D6A915F6AE

Πηγή: All About History

Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις 02:00 το πρωί, όταν ακούστηκαν οι ερπύστριες των τουρκικών τανκς που κατέβαιναν για να αποκαταστήσουν την τάξη. Αφού είχαν αφήσει τις ορδές να υλοποιήσουν το καλοστημένο έργο τους, τώρα κήρυτταν στρατιωτικό νόμο σε μια προσπάθεια να αποδείξουν υποκριτικά ότι ήταν αμέτοχοι στην πρακτική ομογενοποίησης της Τουρκίας μέσω της εκκαθάρισης της μεγαλύτερης μειονότητας που ζούσε στην περιοχή και αποτελούσε υπολογίσιμο κομμάτι της αστικής τάξης. Άλλωστε, όπως ακολούθως διεφάνη, συμμετοχή ή πρότερη ενημέρωση για τους βίαιους διωγμούς είχαν ο Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας Τζελάλ Μπαγιάρ, ο πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές, οι υπουργοί Εσωτερικών, Εξωτερικών και Αμύνης, καθώς και ο βάλης (κυβερνήτης) Κωνσταντινουπόλεως. Αρχικά η τουρκική κυβέρνηση προσπάθησε να επιρρίψει τις ευθύνες σε «κομμουνιστές πράκτορες», με την αστυνομία να συλλαμβάνει 3.151 άτομα, αν και τελικά παραπέμφθηκαν σε δίκη μόλις 23, οι οποίοι και αθωώθηκαν. Από το ανθελληνικό πογκρόμ σκοτώθηκαν τουλάχιστον 30 Ρωμιοί και εκατοντάδες άλλοι κακοποιήθηκαν βάναυσα.

Τον πυρπόλησαν στο κρεβάτι του

Μπορεί να μην καταγράφηκαν εκτεταμένες δολοφονίες, ωστόσο σημειώθηκε πληθώρα μεμονωμένων φόνων ιερωμένων. Γενικότερα ο κλήρος αποτέλεσε στόχο βασανισμών. Όπως αναφέρει ο Βρετανός ανταποκριτής της εφημερίδας Daily Mail Νόελ Μπάρμπερ, «η εκκλησία του Γεντί Κουλέ καταστράφηκε ολοσχερώς και έναν ιερέα τον έριξαν από το κρεβάτι του, του ξερίζωσαν τα μαλλιά από το κεφάλι του και κυριολεκτικά του απέσπασαν τη γενειάδα από το πιγούνι. Έναν άλλον ηλικιωμένο ιερέα, που ήταν πολύ άρρωστος και δεν μπορούσε να μετακινηθεί, τον πυρπόλησαν στο δωμάτιό του. Κάηκε ζωντανός. Στον ναό του Γενίκιοϊ (ή Νεοχώρι), μία πανέμορφη τοποθεσία στην άκρη του Βοσπόρου, έβγαλαν στον δρόμο έναν 75χρονο ιερέα, τον γύμνωσαν, τον έδεσαν πίσω από ένα αυτοκίνητο και τον έσυραν στους δρόμους».

Πρέσβης των ΗΠΑ: «Πιστεύω ότι αιτία ήταν… ο υπερβάλλων  ζήλος»
Τρεις μέρες μετά τα δραματικά γεγονότα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955, ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Άγκυρα Άβρα Γουόρεν έστειλε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ έκθεση αναφορικά με τα όσα διαδραματίστηκαν στην Κωνσταντινούπολη, όπου μεταξύ άλλων ανέφερε τα εξής: «Όπως φαίνεται, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι οι ταραχές κατά τη διάρκεια της ανθελληνικής φάσης τους ήταν οργανωμένες. […] Η Πρεσβεία πιστεύει ότι αιτία ήταν ο υπερβάλλων ζήλος μεταξύ κάποιων ανεύθυνων στοιχείων της δημοφιλούς οργάνωσης “Η Κύπρος είναι τουρκική”».

Σύμφωνα με τον πρέσβη, κακώς κατηγορούνταν η κυβέρνηση Μεντερές ως υπεύθυνη για τα γεγονότα: «Στην Κωνσταντινούπολη το μεγαλύτερο κύμα των ταραχών ξέσπασε στην Πλατεία Ταξίμ περίπου στις 7.00 μ.μ., όταν άρχισε να συγκεντρώνεται μεγάλο πλήθος νεαρών. […] Αφού άκουσαν τμηματικά μία ή δύο ομιλίες, το συλλαλητήριο άρχισε να σπάει σε ξεχωριστές μεγάλες ομάδες με πυρήνες αποτελούμενους από 20 έως 30 μαχητικά μέλη. Κάποιες από τις ομάδες προχώρησαν στη λεωφόρο Ιστικλάλ και στη γύρω αστική και εμπορική περιοχή που ονομάζεται Πέρα. […] Οι ομάδες που παρέμειναν στο Ταξίμ κινήθηκαν προς το Κουρτουλούς, το Σισλί και το Ντολάπ, όπου επιτέθηκαν σε σπίτια και καταστήματα που ανήκαν σε Έλληνες και τα κατέστρεψαν. […] Είναι σχεδόν αδύνατο να φτιαχτεί ένα χρονοδιάγραμμα, αλλά φαίνεται ότι έως τις 9:00 μ.μ. χωριστές ομάδες είχαν αρχίσει να διαπράττουν βιαιότητες σχεδόν σε κάθε περιοχή της πόλης, πάνω και κάτω από τον Βόσπορο στη Μαύρη Θάλασσα και κάτω στις Πριγκιπόνησους, στη Θάλασσα του Μαρμαρά».

Οι υλικές ζημιές που άφησαν πίσω τους οι ορδές

Την επόμενη μέρα του πογκρόμ χιλιάδες Έλληνες είχαν μείνει στην κυριολεξία μονάχα με τα ρούχα που φορούσαν, αφού τα σπίτια τους λεηλατήθηκαν με πρωτοφανή μανία. Καταστράφηκαν ολοσχερώς 1.004 οικίες (ενώ άλλες 2.500 υπέστησαν εκτεταμένες ζημιές), 4.348 εμπορικά καταστήματα, 110 εστιατόρια και ζαχαροπλαστεία, 27 φαρμακεία, 73 εκκλησίες (επί συνόλου 80), 26 σχολεία, 21 εργοστάσια, 12 ξενοδοχεία, 11 κλινικές και οι εγκαταστάσεις τριών ομογενειακών εφημερίδων.

To παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Αll About History» (9/2019), που κυκλοφορεί μία φορά τον μήνα με το «Εθνος της Κυριακής»

Πηγή: ethnos.gr

Κάνε LIKE στη σελίδα μας στο Facebook!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΣΧΟΛΙΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Βρέθηκε ο υπεύθυνος για τις λάθος μάσκες στα σχολεία – Τον έδωσε στεγνά ο Αδωνις Γεωργιαδης (Βίντεο)

Με μια πρώτη ανάγνωση ο Αδωνις λέει ότι φταίει ο ΣΥΡΙΖΑ για τις μάσκες στα σχολεία καθώς η κυβέρνηση έκανε όπως λέει βιαστικές κινήσεις...

Ετήσιοι θάνατοι παγκοσμίως από διάφορες αιτίες – Βγάλτε τα συμπεράσματά σας

Ας βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματα του για τον αριθμό των θυμάτων, όπως και από τα μέτρα που λαμβάνονται ή ΔΕΝ λαμβάνονται για την...

Μόλις φυγει και ο τελευταίος τουρίστας πάμε σε lockdown; Οι δηλώσεις Πετσα άνοιξαν τον ασκό του Αιολου

Τα πάνω κάτω έφερε η δήλωση του Στέλιου Πετσα ότι μπορεί να οδηγηθούμε σε νέο lockdown τη στιγμή που μέχρι τωρα η κυβέρνηση είχε...

Επεισόδιο Ντόρας Μπακογιάννη – Ράμα!

Έντονο διαξιφισμό είχαν στο συνέδριο του Economist η πρώην υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη και ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα, τόσο για την καθυστέρηση...

Οι νταβατζήδες θορυβούνται από την παντοδυναμία Μητσοτάκη και αρχίζουν τα ανοίγματα στον ΣυΡιζΑ

Οι νταβατζήδες που έφεραν τον Μητσοτάκη στην εξουσία παντοδύναμο, αρχίζουν δειλά – δειλά και κάνουν ανοίγματα στον ΣυΡιζΑ. Όχι, δεν τους έπιασε ο πόνος...

Πιάστηκε (πάλι) ψευδόμενος ο Δημήτρης Καιρίδης – Δείτε γκριμάτσες όταν τον περιέλαβε ο Κατρούγκαλος (Βίντεο)

netakias.com Ο Δημήτρης Καιρίδης είναι... καθηγητής στα Fake News αλλά αυτά περνάνε στα τηλεοπτικά πάνελ της λίστα Πέτσα και Δημητριάδη όταν έχει απέναντί του δημοσιογράφους...

27 Αστείες Ατάκες που σαρώνουν στα social media

Θέμα της ημέρας οι αγάπες Ζαεφ-Μητσοτακη που έριξαν το διαδίκτυο.

Για να καταλάβουν τι εστί τουρκία. Το μακρύ χέρι του Ερντογάν έφτασε σε Βελγικό πανεπιστήμιο !!

Φαίνεται ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δεν είναι ικανοποιημένος με το γεγονός ότι φίμωσε πολλά σχολεία στη χώρα του  και σκοπεύει να...

Σχετικά με τα MIRAGE 2000/-5: Το Ελεγκτικό Συνέδριο απαντά στις κατηγορίες για καθυστέρηση στις εγκρίσεις του σχεδίου εκσυγχρονισμού

H έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο της σύμβασης αγοράς ανταλλακτικών για τα μαχητικά Μirage της Πολεμικής Αεροπορίας προκάλεσε κάποιες αντιδράσεις, κυρίως ως προς τον...

Μια σωστή γκάφα της κυβέρνησης

Επειδή οι σωστές "γκάφες" πρέπει να επιβραβεύονται, οφείλω να δώσω συγχαρητήρια στην Κυβέρνηση για την απόφασή της να απαλλάξει από τον ΕΝΦΙΑ, 28 ακριτικά...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Βρέθηκε ο υπεύθυνος για τις λάθος μάσκες στα σχολεία – Τον έδωσε στεγνά ο Αδωνις Γεωργιαδης (Βίντεο)

Με μια πρώτη ανάγνωση ο Αδωνις λέει ότι φταίει ο ΣΥΡΙΖΑ για τις μάσκες στα σχολεία καθώς η κυβέρνηση έκανε όπως λέει βιαστικές κινήσεις...

Ετήσιοι θάνατοι παγκοσμίως από διάφορες αιτίες – Βγάλτε τα συμπεράσματά σας

Ας βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματα του για τον αριθμό των θυμάτων, όπως και από τα μέτρα που λαμβάνονται ή ΔΕΝ λαμβάνονται για την...

Μόλις φυγει και ο τελευταίος τουρίστας πάμε σε lockdown; Οι δηλώσεις Πετσα άνοιξαν τον ασκό του Αιολου

Τα πάνω κάτω έφερε η δήλωση του Στέλιου Πετσα ότι μπορεί να οδηγηθούμε σε νέο lockdown τη στιγμή που μέχρι τωρα η κυβέρνηση είχε...

Επεισόδιο Ντόρας Μπακογιάννη – Ράμα!

Έντονο διαξιφισμό είχαν στο συνέδριο του Economist η πρώην υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη και ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα, τόσο για την καθυστέρηση...

Οι νταβατζήδες θορυβούνται από την παντοδυναμία Μητσοτάκη και αρχίζουν τα ανοίγματα στον ΣυΡιζΑ

Οι νταβατζήδες που έφεραν τον Μητσοτάκη στην εξουσία παντοδύναμο, αρχίζουν δειλά – δειλά και κάνουν ανοίγματα στον ΣυΡιζΑ. Όχι, δεν τους έπιασε ο πόνος...

Πιάστηκε (πάλι) ψευδόμενος ο Δημήτρης Καιρίδης – Δείτε γκριμάτσες όταν τον περιέλαβε ο Κατρούγκαλος (Βίντεο)

netakias.com Ο Δημήτρης Καιρίδης είναι... καθηγητής στα Fake News αλλά αυτά περνάνε στα τηλεοπτικά πάνελ της λίστα Πέτσα και Δημητριάδη όταν έχει απέναντί του δημοσιογράφους...