21/10/2020

1η Σεπτεμβριου 1821 : Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

1η Σεπτεμβριου 1821 : Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης
 hellasforce.com
Η σημερινή ημέρα είναι μια μέρα πένθους για την Σαμοθράκη. Η 1η Σεπτεμβρίου είναι για το νησί των Θρακικών Σποράδων ιερή ιστορική ημέρα. Τιμάται το Ολοκαύτωμα της νήσου, το οποίο συνέβη την 1η Σεπτεμβρίου 1821, όταν οι Τούρκοι έσφαξαν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Σαμοθράκης,
στην τοποθεσία Εφκάς (ή Φκας).
Γι’ αυτό στην πλατεία του Εφκά γίνεται επιμνημόσυνος δέηση στο ηρώον, κατάθεση στεφάνων, απόδοση τιμών από τμήμα στρατού, σιγή ενός λεπτού και…ανακρούεται ο εθνικός ύμνος. Έπειτα, στο Πνευματικό Κέντρο, που φέρει το όνομα «Ν. Φαρδύς» εκφωνείται το ιστορικό της ημέρας, και εν τέλει ακούγονται τραγούδια, από την Παιδική Χορωδία του Πνευματικού Κέντρου. Ούτε γιορτές, ούτε γλέντια. Είναι μια ημέρα μνημοσύνης και συλλογισμού για τους Σαμοθρακίτες.
Ας μάθουμε όμως γι’ αυτό το τραγικό ολοκαύτωμα, μία πτυχή της ιστορίας της Σαμοθράκης, άγνωστη και λησμονημένη:
Η Σαμοθράκη από το 1459 ήταν υπόδουλη με έντονη την οθωμανική παρουσία. Η κήρυξη της επανάστασης στη Σαμοθράκη από τα τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων. Οι Σαμοθρακίτες που είχαν συνδέσμους με συμπατριώτες τους στην Κωνσταντινούπολη και με τον μητροπολίτη Μαρωνείας Κωνστάντιο, είχαν ήδη δημιουργήσει το ψυχολογικό υπόβαθρο. Έτσι ξεσηκώθηκαν και τον Αύγουστο του 1821 επαναστάτησαν κατά του Muhammed Bey Selihtar.
Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν στο νησί δύο χιλιάδες στρατιώτες υπό τον Τούρκο υποναύαρχο μπέη Καρά-Αλή. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Η Σαμοθράκη μετατράπηκε σε κέντρο λεηλασίας, ζώνη θανάτου και ερείπια, και το νησί έμεινε ακατοίκητο για έξι χρόνια. Σφαγιάσθηκαν περίπου 10.000 άνδρες και αγόρια (κατ’ άλλες πηγές 8.000). Τα γυναικόπαιδα και όσοι σώθηκαν από την σφαγή πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης.
Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας, της Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση.
Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος διέσωσε το συμβάν, αλλά και την αναφορά για το τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο.

Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν όπως αναφέραμε δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος γύρισαν το 1837 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία. Γι αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν στην απέναντι Θρακική ακτή, όπου μεταφέρθηκαν στο χωριό Μάκρη της Αλεξανδρούπολης. Η μνήμη τους τιμάται την ΚΥΡΙΑΚΉ του Θωμά και αποτελούν τους Άγιους Πέντε Νεομάρτυρες (Μανουήλ Παλογούδας, Θεόδωρος Δημητρίου, Γεώργιος Κουρούνης, Γεώργιος Καλακίκος και Μιχαήλ Κύπριος), τα λείψανα των οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού απεικονίζονται με φουστανέλες.
Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης παρέμεινε άγνωστο και η τυπική αναφορά στη θυσία των κατοίκων της στην εθνική παλιγγενεσία, αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία των Αθηνών μόλις το 1980. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε πολύ χαρακτηριστικά ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος λίγο αργότερα ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.
Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης αποτελεί μία άγνωστη πτυχή της ιστορίας μας και οφείλουν οι χιλιάδες επισκέπτες του νησιού να το γνωρίσουν, και οι αρκετοί ερευνητές που ασχολούνται με αυτό, να το αναδείξουν περισσότερο. Η συνέχεια θα πρέπει να είναι ακόμη πλούσια, το οφείλουμε στους νέους ανθρώπους που θυσιάστηκαν το Σεπτέμβριο του 1821 και αργότερα, για ελευθερία σώματος και πνεύματος.
Για το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης περισσότερα στα βιβλία, «Σαμοθράκη: Ιστορία, Αρχαιολογία, Πολιτισμός«, επιμέλεια: Στράτος Ν. Δορδανάς – Θεοφάνης Μαλκίδης, εκδόσεις: Επίκεντρο 2008 και «Σαμοθράκη – Ιερά νήσος» του Γιώργου Λεκάκη, εκδόσεις: Ερωδιός.

Après le massacre de Samothrace
Après le massacre de Samothrace
Πίνακας του Auguste Vinchon (Λούβρο)


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΣΧΟΛΙΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Καταγγελία – Παρέμβαση από τον Κώστα Βαξεβάνη – Αποκαλύπτει νέο σκάνδαλο

Παρεμβαση του Κώστα Βαξεβάνη πριν λίγο στο διαδίκτυο όπου κατήγγειλε τα εξής: ΣΚΆΝΔΑΛΟ Τρία δικαστήρια και ένας αντεισαγγελεας του Αρείου Πάγου, έχουν αποφανθεί πως η...

Το είπε και το έκανε! Ο Μακρόν διέταξε τις απελάσεις ισλαμιστών

Ξεκίνησαν από σήμερα το πρωί οι απελάσεις ισλαμιστών. Στο στόχαστρο ισλαμιστικοί σύλλογοι, πολλοί εκ των οποίων συνδέονται και με την Τουρκία. Ο Γάλλος πρόεδρος υλοποιεί...

Ένας πραγματικός Έλληνας έδωσε στέγη στην 90χρόνη που πέταξαν στο δρόμο!

Αντιμέτωποι με το βαρύ τίμημα του κοινωνικού αποκλεισμού και της οικονομικής εξαθλίωσης που φέρνει η εξάπλωση της πανδημίας στη χώρα μας βρίσκονται χιλιάδες Ελληνες...

Αλβανία: Εμείς τους βάλαμε στην ΕΕ και αυτοί μας στέλνουν στη Χάγη!

Είναι πισώπλατο μαχαίρωμα της Αλβανίας στην Ελλάδα που φαίνεται ότι έχει καταντήσει ο καρπαζοεισπράκτορας του πλανήτη. Μέχρι και οι Βαλκάνιοι μας δουλεύουν ψιλό γαζί. Έτσι...

Ο Δένδιας επικαλείται το άρθρο αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ! Τροχιά ρήξης με Μητσοτάκη

Μπράβο στο Ν. Δένδια.  Αυτονομείται από τον Κ. Μητσοτάκη και επικαλείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση τη ρήτρα αμοιβαίας αλληλεγγύης κατά της Τουρκίας Επιτέλους, βρέθηκε ένας υπουργός...

Ενόχλησή του Μαξίμου για τις αντιτουρκικές δράσεις του Νίκου Δένδια!

Ο καταιγισμός ενεργειών του Νίκου Δένδια με διεθνείς παρεμβάσεις και πίεση για μέτρα κατά της Τουρκίας έχει προκαλέσει μεγάλη ενόχληση στο μέγαρο Μαξίμου. Αποδεικνύει...

Οι Ρώσοι ξεφτιλίζουν τους τουρκους: Απέτυχαν στην δοκιμή των S-400!

Η Τουρκία απέτυχε να δοκιμάσει με επιτυχία το ρωσικό πυραυλικό σύστημα S-400, όπως αναφέρουν ρωσικά μέσα ενημέρωσης. Ισχύει η είδηση η έχουμε άλλο ένα...

Άγριες Μέλισσες: Τον έφαγε τον Βόσκαρη η Ελένη;

Με ένα χτύπημα που θα ζήλευε και ο Τσακ Νορις η Ελένη ΤΣΑΚΙΣΕ τον διευθυντή τον φυλακών Μάνο Βοσκαρη. Το επεισόδιο τελείωσε με τον Βοσκαρη...

29 Αστείες Ατάκες που θα σας συναρπάσουν

Οι πιο αστείες ατάκες της ημέρας που είδαμε στο διαδίκτυο.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Καταγγελία – Παρέμβαση από τον Κώστα Βαξεβάνη – Αποκαλύπτει νέο σκάνδαλο

Παρεμβαση του Κώστα Βαξεβάνη πριν λίγο στο διαδίκτυο όπου κατήγγειλε τα εξής: ΣΚΆΝΔΑΛΟ Τρία δικαστήρια και ένας αντεισαγγελεας του Αρείου Πάγου, έχουν αποφανθεί πως η...

Το είπε και το έκανε! Ο Μακρόν διέταξε τις απελάσεις ισλαμιστών

Ξεκίνησαν από σήμερα το πρωί οι απελάσεις ισλαμιστών. Στο στόχαστρο ισλαμιστικοί σύλλογοι, πολλοί εκ των οποίων συνδέονται και με την Τουρκία. Ο Γάλλος πρόεδρος υλοποιεί...

Ένας πραγματικός Έλληνας έδωσε στέγη στην 90χρόνη που πέταξαν στο δρόμο!

Αντιμέτωποι με το βαρύ τίμημα του κοινωνικού αποκλεισμού και της οικονομικής εξαθλίωσης που φέρνει η εξάπλωση της πανδημίας στη χώρα μας βρίσκονται χιλιάδες Ελληνες...

Αλβανία: Εμείς τους βάλαμε στην ΕΕ και αυτοί μας στέλνουν στη Χάγη!

Είναι πισώπλατο μαχαίρωμα της Αλβανίας στην Ελλάδα που φαίνεται ότι έχει καταντήσει ο καρπαζοεισπράκτορας του πλανήτη. Μέχρι και οι Βαλκάνιοι μας δουλεύουν ψιλό γαζί. Έτσι...

Ο Δένδιας επικαλείται το άρθρο αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ! Τροχιά ρήξης με Μητσοτάκη

Μπράβο στο Ν. Δένδια.  Αυτονομείται από τον Κ. Μητσοτάκη και επικαλείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση τη ρήτρα αμοιβαίας αλληλεγγύης κατά της Τουρκίας Επιτέλους, βρέθηκε ένας υπουργός...

Ενόχλησή του Μαξίμου για τις αντιτουρκικές δράσεις του Νίκου Δένδια!

Ο καταιγισμός ενεργειών του Νίκου Δένδια με διεθνείς παρεμβάσεις και πίεση για μέτρα κατά της Τουρκίας έχει προκαλέσει μεγάλη ενόχληση στο μέγαρο Μαξίμου. Αποδεικνύει...