Οι ιολόγοι θα σας πουν ότι η πρόβλεψη του πώς μπορεί να εξελιχθεί ένας νέος ιός είναι ανόητη υπόθεση.
Ο ιός που προκαλεί covid-19, SARS-C o V- 2, δεν αποτελεί εξαίρεση. Δεδομένου ότι το πρώτο αντίγραφο του γονιδιώματός του γνωστοποιήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2020, που αναλύθηκε από δείγμα που είχε συλλεχθεί στο Wuhan ημέρες νωρίτερα, από τότε περίπου 5,6 εκατομμύρια γονιδιώματα SARS-C o V- 2 έχουν προστεθεί στο GISAID, μια βάση δεδομένων. Έχουν ταξινομηθεί σε 23 ομάδες με έναν ξεχωριστό κοινό πρόγονο που διαφέρει από την αρχική ακολουθία και από όλες τις άλλες σε τουλάχιστον ένα συγκεκριμένο. Κάθε κλάδος είχε την ευκαιρία να ξεπεράσει τις άλλες εκδόσεις και σχεδόν όλες απέτυχαν. Οι περισσότερες μεταλλάξεις δεν κάνουν μεγάλη διαφορά. Και πάλι, μερικές το κάνουν — εντυπωσιακά.
Μεταξύ 15 και 25 Νοεμβρίου, ο αριθμός των νέων κρουσμάτων Covid στη Νότια Αφρική εκτινάχθηκε από λιγότερα από 400 την ημέρα σε περισσότερα από 2.000. Ο προσδιορισμός της αλληλουχίας έδειξε ότι ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς ανήκε σε μια παραλλαγή που αρχικά ήταν γνωστή ως B.1.1.529, και στη συνέχεια ονομάστηκε Όμικρον. Σε γονιδιωματικούς όρους, η Όμικρον είναι πολύ διαφορετική από κάθε άλλη παραλλαγή που έχουμε δει μέχρι σήμερα.
Η φύση των διαφορών της υποδηλώνει, θεωρητικά, ότι μπορεί να είναι καλύτερη στο να μπαίνει στα ανθρώπινα κύτταρα. Μπορεί επίσης να είναι καλύτερη στο να αποφεύγει την προσοχή των αντισωμάτων από τον εμβολιασμό ή μια προηγούμενη μόλυνση. Οι ιολόγοι πίστευαν από καιρό ότι μια παραλλαγή που συνδύαζε και τα δύο αυτά πλεονεκτήματα «θα ήταν ένα αρκετά επικίνδυνο πράγμα». Αλλά το θεώρησαν επίσης απίθανο.
Στις 26 Νοεμβρίου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ( ΠΟΥ ) χαρακτήρισε την Όμικρον ως «παραλλαγή ανησυχίας», την πέμπτη εκδοχή του ιού που επισημάνθηκε έτσι. Τα χρηματιστήρια σε όλο τον κόσμο υποχώρησαν απότομα μετά την είδηση. Εταιρείες ευαίσθητες στους περιορισμούς του κορονοϊού, όπως αεροπορικές εταιρείες και αλυσίδες ξενοδοχείων, επλήγησαν σκληρά. Το δολάριο, μια ασφαλής επένδυση σε περιόδους αβεβαιότητας, έχει ενισχυθεί. Αλλά αυτό δεν ήταν ένα σοκ σε τίποτα σαν την κλίμακα που παρατηρήθηκε κατά την αρχική εξάπλωση της νόσου.
Ο ΠΟΥ έχει προειδοποιήσει ότι το νέο στέλεχος ενέχει «πολύ υψηλό» κίνδυνο πρόκλησης έξαρσης της μόλυνσης σε όλο τον κόσμο. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, μια τέτοια αύξηση έχει παρατηρηθεί μόνο στη Νότια Αφρική, και τα πράγματα μπορεί να παραμείνουν έτσι. Είναι πιθανό ότι το κύμα είχε άλλες αιτίες και ότι οποιαδήποτε παραλλαγή γύρω από εκείνη την εποχή θα είχε εξαπλωθεί. Ή κάποιος παράγοντας που ευνοεί την παραλλαγή στη Νότια Αφρική μπορεί να απουσιάζει αλλού.
Υπάρχει προηγούμενο για αυτό. Η Νότια Αφρική υπέστη ένα κύμα της παραλλαγής Beta στα τέλη του 2020, αλλά ποτέ δεν εξαπλώθηκε αλλού. Η Alpha σάρωσε την Ευρώπη, αλλά ποτέ δεν εγκαταστάθηκε στη νότια Αφρική. Οι λόγοι για τους οποίους μια παραλλαγή εξαπλώνεται σε ένα μέρος και όχι σε άλλο, πιστεύεται ότι, όπως και το υπόλοιπο μέρος της εξέλιξης, είναι σε μεγάλο βαθμό περιβαλλοντικοί. Για το SARS-C o V- 2 ένα κρίσιμο μέρος του περιβάλλοντος είναι το ανοσοποιητικό σύστημα και τα ανοσοποιητικά συστήματα είναι διαφορετικά σε όλο τον κόσμο. Το πώς διαφορετικά γονίδια, ενδημικές λοιμώξεις, γενικά επίπεδα υγείας, μικροβιώματα και άλλα, καταλήγουν να εμποδίζουν μια παραλλαγή να εκτοπίσει μια άλλη είναι σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητη περιοχή.
Αλλά δεν μένουν όλες οι παραλλαγές τοπικές. Εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ινδία πριν από περίπου ένα χρόνο, η Delta εμφάνισε ένα επίπεδο μεταδοτικότητας που το είδε να συναγωνίζεται άλλα στελέχη σχεδόν παντού, καθιερώνοντας τον εαυτό της ως το κυρίαρχο στέλεχος και συχνά προκαλώντας νέα κύματα ασθενειών καθώς το έκανε.
Υπάρχει πιθανότητα η Όμικρον, να ξεπεράσει τη Delta – είτε επειδή είναι εγγενώς πιο μεταδοτική, όντας καλύτερη στο να ξεπεράσει την προηγούμενη ανοσία ή λίγο και από τα δύο… Πολλές χώρες έχουν απαγορεύσει ή έχουν περιορίσει τα ταξίδια από τη νότια Αφρική. Ορισμένοι, όπως το Ισραήλ και η Ιαπωνία, έχουν απαγορεύσει την είσοδο σε όλους τους αλλοδαπούς. Παρόλα αυτά, μέχρι τις 2 Δεκεμβρίου περισσότερες από δώδεκα χώρες είχαν αναφέρει την παρουσία της παραλλαγής Όμικρον εντός των συνόρων τους (βλ. χάρτη). Εάν η Όμικρον έχει τη δυνατότητα να εκτοπίσει τη Delta, πιθανότατα είναι ήδη σε θέση να το κάνει.
Η καθυστέρηση του αναπόφευκτου μπορεί ακόμα να προσφέρει πραγματικά οφέλη, επειδή τα συστήματα υγείας είναι ευαίσθητα στον ρυθμό με τον οποίο τα ιικά κύματα αναπτύσσονται και κορυφώνονται: το αργό είναι καλύτερο, το γρήγορο είναι χειρότερο. Οι ευρωπαϊκές χώρες, που ήδη παλεύουν με ένα χειμερινό κύμα της παραλλαγής Delta και ανησυχούν για τον κίνδυνο γρίπης, αυστηροποιούν τα μέτρα όπως η χρήση μάσκας και οι περιορισμοί στην ανάμειξη. Γίνεται όλο και περισσότερος λόγος για εντολές εμβολιασμών. Η προοπτική της ανανέωσης της απόστασης, της εργασίας από το σπίτι, ακόμη και των lockdown προσθέτει σε μια σειρά από άλλες οικονομικές ανησυχίες σε όλο τον κόσμο.
Οι δυτικές χώρες, όπου ο διπλός εμβολιασμός είναι συνηθισμένος, παρέχουν περισσότερα αναμνηστικά εμβόλια. Αυτό είναι λογικό ακόμα κι αν αποδειχθεί ότι τα αντισώματα που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα ως απόκριση στα υπάρχοντα εμβόλια δεν είναι τόσο καλά προσαρμοσμένα στην Όμικρον όσο σε προηγούμενες παραλλαγές. Μελέτες έχουν βρει ότι η ποσότητα των αντισωμάτων κατά του SARS-C o V- 2 έχει σημασία, ακόμα κι αν τα αντισώματα δεν είναι ειδικά για την παραλλαγή. Οι παραγωγοί εμβολίων εξετάζουν πώς να αλλάξουν τα εμβόλιά τους, για να αντιμετωπίσουν την Όμικρον πιο αποτελεσματικά – και προσπαθούν να προσδιορίσουν εάν πραγματικά αυτό χρειάζεται.
Σε γενετικό επίπεδο, η Όμικρον διαφέρει από την αρχική έκδοση της Γουχάν σε περισσότερα από 50 μέρη. Αλλά είναι επίσης πολύ διαφορετική από άλλες πρόσφατες εκδόσεις του ιού (βλ. διάγραμμα 1). Οι πιο στενοί συγγενείς του, είναι εκδόσεις του ιού που εντοπίστηκαν για πρώτη φορά πριν από τουλάχιστον ένα χρόνο και σπάνια προσδιορίστηκε η αλληλουχία από τότε. Υπάρχουν τρεις πιθανές εξηγήσεις για αυτό.
Μια είναι ότι ο πρόγονος της Όμικρον, κατάφερε να κυκλοφορήσει για σχεδόν ένα χρόνο χωρίς να ανιχνευθεί από τη συσκευή γονιδιωματικής επιτήρησης και ενώ έλαβε πολλές περισσότερες μεταλλάξεις από οποιαδήποτε άλλη παραλλαγή. Αυτό φαίνεται απίθανο. Ένα άλλο είναι ότι μεταδόθηκε από έναν πληθυσμό ζώων τον περασμένο χρόνο, μαζεύοντας τον μεγάλο αριθμό των μεταλλάξεων του εκεί. Πολλές από τις μεταλλάξεις είναι εντελώς καινούργιες, δεν έχουν παρατηρηθεί πριν σε καμία παραλλαγή, δίνοντας κάποια αξιοπιστία σε αυτήν την υπόθεση.
Αλλά η τρίτη πιθανότητα που φαίνεται πιο πιθανή, κυρίως επειδή παρόμοια πράγματα έχουν τεκμηριωθεί στο παρελθόν. Ίσως ο SARS – C o V -2 να έχει μολύνει κάποιον με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Επειδή τέτοιοι άνθρωποι δεν μπορούν να απαλλαγούν από αυτό, ο ιός μπορεί να εξελίσσεται μέσα τους για μήνες, συσσωρεύοντας μεταλλάξεις. Τα σώματά τους παρέχουν αυτό που η Sharon Peacock του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ αποκαλεί «εξελικτικό γυμναστήριο» στο οποίο οι παραλλαγές μπορούν να αναπτύξουν τη δύναμή τους και να μάθουν μερικά νέα κόλπα.
Οι πιο ανησυχητικές από τις μεταλλάξεις της Όμικρον είναι στο γονίδιο που περιγράφει την πρωτεΐνη ακίδας. Αυτό είναι το εργαλείο που χρησιμοποιεί ο ιός για να συνδεθεί με τα κύτταρα και να εισέλθει σε αυτά. Οι μεταλλάξεις του Omicron αλλάζουν 35; Δέκα από τις μεταλλάξεις δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ σε καμία από τις παραλλαγές που προκαλούν ανησυχία μέχρι σήμερα.
Τα εμβόλια όμως εμπλέκουν επίσης και τα Τ-κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτά είναι λεμφοκύτταρα που ανταποκρίνονται όχι μόνο σε τελικές πρωτεΐνες, όπως τα αντισώματα, αναγνωρίζουν επίσης θραύσματα πρωτεΐνης. Επειδή το 97% των αλληλουχιών της Όμικρον, είναι πανομοιότυπες με τον αρχικό ιό που βρέθηκε στη Γουχάν, λέει ο Δρ Σαχίν, αυτές οι αποκρίσεις των Τ-κυττάρων θα πρέπει να εξακολουθούν να λειτουργούν. Αναμένει ότι τα περισσότερα πλήρως εμβολιασμένα άτομα με αναμνηστική δόση, θα πρέπει στη χειρότερη περίπτωση να νοσήσουν μέτρια μόνο εάν μολυνθούν με την Όμικρον. Ο Alessandro Sette, ένας ανοσολόγος στο Ινστιτούτο Ανοσολογίας La Jolla και οι συνεργάτες του έχουν δείξει ότι τα Τ-κύτταρα διατηρούν το 93-97% της ικανότητας στόχευσής τους όταν έρχονται αντιμέτωπα με μια νέα παραλλαγή.
Οικονομική “ανοσία”
Το γεγονός ότι τα παλιά εμβόλια θα λειτουργήσουν ακόμα σε κάποιο βαθμό και ότι νέα εμβόλια είναι πιθανά είναι καθησυχαστικό. Αλλά εάν, μέσω ενός μείγματος υψηλής μεταδοτικότητας και ανοσοδιαφυγής, η Όμικρον αποδειχθεί καλύτερη στο να μολύνει εκ νέου τον κόσμο, τότε θα μπορούσαν να ακολουθήσουν μερικοί ανώμαλοι μήνες, κυρίως για την οικονομία. Ο Τζερόμ Πάουελ, ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Αμερικής, έχει προτείνει ότι εάν οι άνθρωποι φοβούνταν την μετάλλαξη, μπορεί να εγκαταλείψουν το εργατικό δυναμικό. Αυτό θα μπορούσε να επιδεινώσει τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και να οδηγήσει σε αύξηση των μισθών. Εάν έπληττε σκληρά το Βιετνάμ, ή ακόμα και την Κίνα, η κρίση της εφοδιαστικής αλυσίδας θα μπορούσε να επιδεινωθεί.
Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση που διεξήχθη από την Deutsche Bank στις Στις 29 Νοεμβρίου, μόλις το 10% των συμμετεχόντων στις χρηματοπιστωτικές αγορές πίστευε ότι, η νέα παραλλαγή θα ήταν το «μεγαλύτερο θέμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές στο τέλος του έτους». Αυτό συμβαίνει επειδή η οικονομία έχει εξελίξει ένα επίπεδο ανοχής στην ασθένεια και δεν διαταράσσει πλέον τη ζωή όσο παλιά, και έτσι, δεδομένου του επιπέδου των κρουσμάτων covid, οι εισαγωγές στα νοσοκομεία και ακόμη και οι θάνατοι έχουν μικρότερο οικονομικό αντίκτυπο από ότι κάποτε.
Η ανάλυση από την Goldman Sachs, συνδυάζει δεδομένα σχετικά με τα υποχρεωτικά μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης και τον βαθμό τήρησης που συναντούν σε έναν «δείκτη αποτελεσματικού lockdown». Οι προηγούμενες δύο σημαντικές παραλλαγές, η Alpha και η Delta, προκάλεσαν αυστηρότερους περιορισμούς, αλλά σε σημαντικά χαμηλότερο επίπεδο από ότι στις αρχές του 2020 (βλ. διάγραμμα 2). Τους τελευταίους εννέα μήνες μόνο λίγες χώρες έχουν “κλειδώσει” τόσο αυστηρά όσο το 2020.
Οι κυβερνήσεις του ανεπτυγμένου κόσμου είναι λιγότερο πρόθυμες να επιβάλουν αναγκαστικά μέτρα, εν μέρει επειδή τα εμβόλια έχουν αποδυναμώσει ουσιαστικά τη σχέση μεταξύ των κρουσμάτων και των εισαγωγών στα νοσοκομεία και του θανάτου. Καλύτερα φάρμακα και θεραπείες έχουν επίσης βοηθήσει, και τα νέα αντιικά χάπια από τη Merck και την Pfizer θα πρέπει να βελτιώσουν περαιτέρω τα πράγματα—αν και οι υπάρχουσες θεραπείες που βασίζονται σε μαζικά παραγόμενα αντισώματα. μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματικές όταν αντιμετωπίζουμε την ακίδα της Όμικρον
Διαπίστωσαν επίσης ότι ορισμένα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των απαγορεύσεων κυκλοφορίας και του κλεισίματος των σχολείων, αποφέρουν λίγα οφέλη με υψηλό κόστος. Επομένως, δεν αποτελούν πλέον μέρος της εργαλειοθήκης. Περισσότεροι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναγνωρίζουν επίσης ότι ο Covid γίνεται ενδημικός, ανεβάζοντας τον πήχη για παρεμβάσεις. Στην Αμερική, πολλοί κυβερνήτες πολιτειών έχουν υποσχεθεί να μην εφαρμόσουν ποτέ ξανά lockdown. Στις 30 Νοεμβρίου, η βρετανική κυβέρνηση αντιστάθηκε στις προτάσεις των ιατρικών συμβούλων της ότι οι άνθρωποι πρέπει να περιορίσουν τις κοινωνικές επαφές.
Η συμμόρφωση του κοινού με τους περιορισμούς έχει επίσης ατονήσει. Οι άνθρωποι φοβούνται λιγότερο τον ιό ή υποχωρούν περισσότερο στη μοίρα τους. Η Ολλανδία και η Αυστρία βρίσκονται τεχνικά σε lockdown, αλλά οι άνθρωποι είναι περίπου δύο φορές πιο κινητικοί από ότι στις αρχές του 2021, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων κινητικότητας της Google για επισκέψεις σε χώρους λιανικής και αναψυχής, χώρους εργασίας και στάσεις δημόσιας συγκοινωνίας. κυκλοφορεί από τον Economist .
Και το γεγονός πως συνεχίζεται ακόμη η κοινωνική απόσταση, είτε λόγω κανόνων είτε λόγω επιλογών, έχει μικρότερο οικονομικό κόστος από ότι στο παρελθόν. Οι άνθρωποι μπορούν να εργάζονται πιο αποτελεσματικά από το σπίτι, επειδή έχουν επενδύσει σε τεχνολογίες που τους επιτρέπουν να βελτιώσουν το εικονικό τους γραφείο. Οι επιχειρήσεις μπορούν επίσης να αντιμετωπίσουν καλύτερα τα lockdown. Οι έμποροι λιανικής έχουν βελτιώσει τις διαδικτυακές τους προσφορές, ενώ τα εστιατόρια και τα μπαρ προσφέρουν περισσότερα σε πακέτο.
Τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες η Όμικρον θα δείξει τα αληθινά της χρώματα. Θα μπορούσε ενδεχομένως να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη. Όμως, στα δύο χρόνια από τότε που οι άνθρωποι στη Γουχάν άρχισαν να αντιμετωπίζουν μια περίεργη νέα ασθένεια, έχουμε μάθει πολλά για τον SARS – Co V -2, για το πώς να τον αντιμετωπίζουμε και πώς να ζούμε με αυτόν.