Ο υβριδικός πόλεμος που αναπτύχθηκε και ασκείται από τη Ρωσία τις τελευταίες δύο δεκαετίες, βασίζεται στην προπαγάνδα, τον ψυχολογικό πόλεμο, τις κυβερνοεπιθέσεις όσο και στη συμβατική δύναμη πυρός
Πολλά από τα ρεπορτάζ, τόσο από τα μέσα ενημέρωσης όσο και από τις υπηρεσίες πληροφοριών, σχετικά με τη μαζική ρωσική συσσώρευση κοντά στα σύνορα της Ουκρανίας είναι παραπλανητικά. Δυνητικά, οι Ρώσοι έχουν πάνω από 100 τάγματα έτοιμα για ελιγμούς εδάφους στην Ουκρανία, με την υποστήριξη εκατοντάδων μαχητικών αεροσκαφών και επιθετικών ελικοπτέρων, πυροβολικού και ρουκετών, καθώς και πολεμικών πλοίων στα ανοικτά των ακτών. Αλλά το σαφές συμφέρον του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν είναι να χρησιμοποιήσει όσο το δυνατόν λιγότερη από αυτή τη στρατιωτική δύναμη. Απλώς συγκεντρώνοντας όλες αυτές τις μονάδες, σε πλήρη θέα των καμερών, πέτυχε το επιθυμητό αποτέλεσμα χωρίς να πυροβολήσει ούτε μια βολή.
Η Ρωσία θεωρείται για άλλη μια φορά από όλους ως μια υπερδύναμη που μπορεί να ξεκινήσει έναν παγκόσμιο πόλεμο, αν το επιλέξει. Αυτά δεν είναι πια τα άθλια απομεινάρια του άλλοτε πανίσχυρου Κόκκινου Στρατού, του οποίου οι στρατιώτες πουλούσαν τα όπλα τους για να αγοράσουν τρόφιμα στα χαοτικά χρόνια της αμέσως μετασοβιετικής εποχής. Ο Πούτιν έδειξε έναν στρατό που έχει περάσει από μια συνολική διαδικασία εκσυγχρονισμού και επανεξοπλισμού. Αλλά από τη στιγμή που έχει παρουσιάσει αυτή τη δύναμη, η χρήση της είναι άλλο θέμα.
Το ρωσικό κοινό δεν είναι τόσο διαφορετικό από αυτό των άλλων χωρών. Δεν έχει καμία πατριωτική παρόρμηση να δει τους γιους της να επιστρέφουν στα φέρετρα.
Όλες οι στρατιωτικές εκστρατείες που έχει ξεκινήσει ο Πούτιν στην Τσετσενία, τη Γεωργία, την Κριμαία, την ανατολική Ουκρανία και τη Συρία, βασίστηκαν στην ύπαρξη τοπικών πολιτοφυλακών από συνεργάτες, αυτονομιστές και μισθοφόρους για να κάνουν το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς. Αυτά έχουν ενισχυθεί από σχετικά μικρές ρωσικές ομάδες ειδικών επιχειρήσεων, με τον αριθμό των ρωσικών στρατευμάτων στο έδαφος να περιορίζεται στο ελάχιστο. Αντίθετα, η Ρωσία έχει παράσχει τα στοιχεία που αλλάζουν το παιχνίδι: εναέριους βομβαρδισμούς, πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, ηλεκτρονικό πόλεμο και επιθέσεις στον κυβερνοχώρο.
Μια μεγάλης κλίμακας ρωσική χερσαία εισβολή, όπως η κυβέρνηση Μπάιντεν και οι δυτικές οργανώσεις πληροφοριών προειδοποιούν εδώ και εβδομάδες , όντως ταιριάζει με την κλίμακα των δυνάμεων που βρίσκονται γύρω από την Ουκρανία. Αλλά δεν ταιριάζει με το δόγμα του υβριδικού πολέμου που αναπτύχθηκε και εφαρμόζεται από τη Ρωσία τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ένα δόγμα το οποίο βασίζεται στην προπαγάνδα, τον ψυχολογικό πόλεμο και τις επιθέσεις στον κυβερνοχώρο όσο στη συμβατική δύναμη πυρός.
Οι αντικρουόμενες αναφορές τις τελευταίες δύο ημέρες για ρωσικές μονάδες που απομακρύνονται από τα σύνορα είναι ασήμαντες. Δεν υποδεικνύουν το τέλος αυτής της κρίσης ή μια επικείμενη επίθεση. Το απόγευμα της Τρίτης ο ΥΠΑΜ, αντί να επιστρατεύσει τα στρατεύματά του για την επίθεση που μας είπαν ότι θα γινόταν στις 3 τα ξημερώματα, βρισκόταν στη ρωσική αεροπορική βάση στη Συρία, παρατηρώντας την ανάπτυξη στρατηγικών βομβαρδιστικών εκεί και μοίραζε μετάλλια.
Ο Σόιγκου και ο Πούτιν έχουν χρόνο. Τα τάγματα και οι μοίρες μπορούν να μετακινηθούν. Η μέγιστη πίεση, στην Ουκρανία και στις δυτικές κυβερνήσεις, θα παραμείνει για τους επόμενους μήνες. Η Ρωσία θα εξακολουθήσει να έχει επαρκείς δυνάμεις για να πραγματοποιήσει μεγάλες καταλήψεις στην περιοχή του Ντονμπάς και κατά μήκος της ακτογραμμής της Μαύρης Θάλασσας, αν και δεν υπάρχει ακόμη ανάγκη να συμβεί.
Η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης του Πούτιν για «μερική» απόσυρση δεν είναι τυχαία. Δεν το έκανε μετά από μια κλήση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ή μια συνάντηση με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Επέλεξε να το κάνει την ημέρα που συναντήθηκε με τον γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς, ο οποίος καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης είχε πολύ πιο ήπιο τόνο προς τη Ρωσία, αρνούμενος να δεσμευτεί δημόσια για αναστολή του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2 σε περίπτωση εισβολής της Ρωσίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διπλωματία του Scholz ήταν πιο αποτελεσματική, απλώς ο Πούτιν θα συνεχίσει να προσπαθεί να κάνει ότι μπορεί για να δημιουργήσει διχόνοια μεταξύ της δυτικής ηγεσίας.
Είναι δύσκολο να ξεφύγουμε από την εντύπωση ότι, οι δυτικοί πολιτικοί και τουλάχιστον ορισμένοι από τους εμπειρογνώμονες των πληροφοριών και του στρατού που τους ενημερώνουν, εξακολουθούν να σκέφτονται με όρους πολέμους του προηγούμενου αιώνα όταν αξιολογούν τις προθέσεις του Πούτιν. Η εποχή στην οποία η μαζική κινητοποίηση των στρατευμάτων οδηγεί αναπόφευκτα σε πόλεμο, όπως συνέβη το 1914 όταν έσβησαν τα φώτα σε όλη την Ευρώπη, τελείωσε όταν οι στρατοί άρχισαν να χρησιμοποιούν σύγχρονες επικοινωνίες.
Ούτε οι επιθέσεις με «ψεύτικη σημαία» –όπως αυτή που διοργάνωσαν οι Ναζί στο Gleiwitz (τώρα Gliwice) στα σύνορα με την Πολωνία το 1939– είναι πλέον χρήσιμες ως πρόσχημα για εισβολή. Αν οι Ρώσοι είχαν δοκιμάσει κάτι τέτοιο το 2022, θα είχε αναλυθεί και θα είχε εκτεθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσα σε λίγα λεπτά. Ομοίως, τα άλλα κλισέ του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου κυκλοφόρησαν, όπως «η Ρωσία δεν θα εισβάλει πριν παγώσει η λάσπη» – σαν να μην έχουν οι Ρώσοι σήμερα αρκετά ειδικά οχήματα ή η Ουκρανία να μην έχει ασφαλτοστρωμένους δρόμους.
Μια ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αν συμβεί, θα είναι διαφορετική ως προς την κλίμακα και τις μεθόδους της από τους προηγούμενους πολέμους. Στην πραγματικότητα, έχει ήδη συμβεί και συνεχίζεται τα τελευταία οκτώ χρόνια, από τότε που οι Ρώσοι απάντησαν στην επανάσταση του Μαϊντάν το 2014, προσαρτώντας την Κριμαία και δημιουργώντας θύλακες στο Ντονμπάς.
Η σύγκρουση χαμηλής έντασης συνεχίζεται από τότε, μακριά από τα μάτια των μέσων ενημέρωσης… Ακόμη κι αν όλες οι ρωσικές μονάδες επιστρέψουν στη βάση τους θα συνεχίσουν, όταν ο Πούτιν επιλέξει να συνεχίσει να υπονομεύει την εύθραυστη δημοκρατία της Ουκρανίας. Είτε επιλέξει είτε όχι να ξεκινήσει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, η ύπαρξη μιας φιλοδυτικής δημοκρατίας στην Ουκρανία είναι αφόρητη για αυτόν και θα συνεχίσει να προσπαθεί να την καταπνίξει.