Μέλη του Κογκρέσου ζητούν να διεξαχθεί έρευνα για το πώς αμερικανική τεχνολογία κατέληξε στο μη επανδρωμένο αεροσκάφος TB2 της Τουρκίας, το οποίο έχει γίνει γρήγορα το αγαπημένο των εθνών που πολεμούν. «Χρειαζόμαστε πλήρη έλεγχο», είπε ένας βουλευτής.
Καθώς χώρες σε όλο τον κόσμο προσθέτουν οπλισμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη στα οπλοστάσια τους, ομοσπονδιακοί βουλευτές πιέζουν την κυβέρνηση Μπάιντεν να διερευνήσει πώς τα αμερικανικά ανταλλακτικά και η τεχνολογία κατέληξαν, σε αυτό που γρήγορα έγινε ένα από τα πιο δημοφιλή μοντέλα στην παγκόσμια αγορά: το TB2 της Τουρκίας.
Κατασκευασμένο από την τουρκική εταιρεία Baykar Technology, το TB2 μπορεί να αιωρείται ψηλά πάνω από ένα πεδίο μάχης και να χτυπά στόχους με πυραύλους. Η Baykar υποστήριξε ότι τα TB2 είναι εγχώριας παραγωγής, με σχεδόν όλα τα ανταλλακτικά να προέρχονται από την Τουρκία. Όμως, όπως ανέφερε το ProPublica αυτόν τον μήνα , τα συντρίμμια από τα drones που καταρρίφθηκαν σε πολλαπλές συγκρούσεις έδειξαν το αντίθετο. Μια σειρά εξαρτημάτων κατασκευάστηκε από κατασκευαστές στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ευρώπη.
Για να μάθετε περισσότερα, ο εκπρόσωπος Tony Cárdenas, D-Calif. , εισήγαγε πρόσφατα μια τροποποίηση στην έκδοση του Σώματος του Νόμου περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας. Το ετήσιο νομοσχέδιο για τον προϋπολογισμό είναι συχνά μια ευκαιρία για τους νομοθέτες να απαιτούν αναφορές από τη διοίκηση για πιεστικά ζητήματα και ο Cárdenas επικεντρώθηκε στο TB2, τονίζοντας την ανάπτυξη του όπλου από το Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του 2020 κατά της γειτονικής Αρμενίας για το αμφισβητούμενο έδαφος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Εικόνες από συντρίμμια drone που δημοσιεύτηκαν από τοπικά μέσα ενημέρωσης και τον στρατό της Αρμενίας εκείνη την εποχή, έδειχναν μέρη που ταιριάζουν με αυτά που κατασκευάζονταν από πολλές εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ. Ορισμένες από αυτές τις εταιρείες είπαν στην ProPublica ότι είχαν λάβει μέτρα για να σταματήσουν τις απευθείας πωλήσεις στην Τουρκία, αλλά άλλες συνεχίζουν να πωλούν βασικά ανταλλακτικά.
Η Τουρκία έχει αυξήσει τις εξαγωγές TB2 τα τελευταία χρόνια. Τουλάχιστον 14 χώρες κατέχουν πλέον τα drones και άλλες 16 επιδιώκουν να τα αγοράσουν.
«Προσέχουμε πολύ τις πωλήσεις drone της Τουρκίας και τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα όπλα έχουν αναπτυχθεί σε όλο τον κόσμο», δήλωσε ο Cárdenas στην ProPublica. «Είμαι προβληματισμένος για τις αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις που βλέπουμε και τις ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα που ακολουθούν, ειδικά σε μέρη όπως το Ναγκόρνο Καραμπάχ. Χρειαζόμαστε πλήρη καταγραφή του ρόλου που διαδραματίζουν τα εξαρτήματα των ΗΠΑ, ώστε το Κογκρέσο να μπορεί να ασκήσει την κατάλληλη εποπτεία».
Εάν υιοθετηθεί, η τροπολογία θα απαιτούσε από το Υπουργείο Άμυνας, σε συνεννόηση με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, να συντάξει έκθεση σχετικά με τα αμερικανικά εξαρτήματα των TB2 που χρησιμοποιήθηκαν στη σύγκρουση του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και τυχόν παραβιάσεις των νόμων περί εξαγωγών, κυρώσεων ή άλλων κανονισμών. Ούτε η Τουρκική Πρεσβεία στην Ουάσιγκτον ούτε η Baykar Technology απάντησαν αιτήματα για σχόλια για αυτήν την ιστορία. Προηγουμένως, όταν ρωτήθηκε για την πηγή των βασικών εξαρτημάτων στα drone η Baykar, δεν απάντησε σε συγκεκριμένες ερωτήσεις και έλεγε μόνο ότι αυτές οι ερωτήσεις βασίζονταν σε αδιευκρίνιστες «ψευδείς κατηγορίες».
Το θέμα είναι οι νόμοι των ΗΠΑ για τις εξαγωγές. Συνήθως, τα στρατιωτικά ανταλλακτικά ελέγχονται αυστηρά, απαιτώντας άδειες από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ με λεπτομέρειες για τους αγοραστές και τις τελικές χρήσεις τους. Ωστόσο, πολλά από τα βασικά στοιχεία του TB2 είναι εμπορικής τεχνολογίες, οι οποίες βρίσκονται σε μια ποικιλία καταναλωτικών προϊόντων και δεν υπόκεινται σε νόμους περί όπλων. Έτσι η Τουρκία μπορεί εύκολα να εισάγει τα ανταλλακτικά, αποφεύγοντας ένα δίκτυο κυρώσεων και περιορισμών που αποσκοπούν να περιορίσουν τις προσπάθειες χωρών όπως το Ιράν και η Κίνα, οι οποίες επίσης εκτελούν προγράμματα drone.
Ορισμένοι επικριτές ζήτησαν από την κυβέρνηση Μπάιντεν να πατάξει την Τουρκία. Άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά, έχουν θεσπίσει στο παρελθόν απαγορεύσεις εξαγωγών για να εμποδίσουν τη ροή βασικών εξαρτημάτων. Αλλά για τις ΗΠΑ, λένε οι ειδικοί, υπάρχουν μια σειρά από διπλωματικές εκτιμήσεις. Η Τουρκία είναι μακροχρόνιος σύμμαχος του ΝΑΤΟ. Και, πιο πρόσφατα, το TB2 έχει αναδειχθεί ως κρίσιμο εργαλείο σε μέρη όπως η Ουκρανία, όπου ο στρατός της χώρας το έχει χρησιμοποιήσει για να πολεμήσει τις ρωσικές δυνάμεις – γεγονός που ο κατασκευαστής drone, Baykar, έχει επανειλημμένα τονίσει στα μέσα ενημέρωσης της σύγκρουσης. «Νομίζω ότι είναι ένα από τα σύμβολα της αντίστασης», είπε στο CNN ο Selçuk Bayraktar, επικεφαλής τεχνολογίας της εταιρείας . «Τους δίνει ελπίδα».
Αλλού, ωστόσο, το TB2 είναι πολύ λιγότερο σεβαστό. Στην πραγματικότητα, έχει χρησιμοποιηθεί για να σκοτώσει όχι μόνο στρατιώτες αλλά και πολίτες, προκαλώντας την οργή διαφόρων κυβερνήσεων και ομάδων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το 2019, για παράδειγμα, η Τουρκία έστειλε τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας που εδρεύει στην Τρίπολη στη Λιβύη, παρά το εμπάργκο όπλων των Ηνωμένων Εθνών. Ο ΟΗΕ είπε ότι το όπλο βοήθησε στη μετατροπή μιας μάχης «χαμηλής έντασης, χαμηλής τεχνολογίας» εκεί σε μια αιματηρή σύγκρουση. Στην Αιθιοπία, εν μέσω πολέμου με αντάρτες, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε TB2 σε αεροπορικές επιδρομές που έχουν σκοτώσει δεκάδες αμάχους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ζουν σε καταυλισμό εκτοπισμένων .
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τη χρήση drone στη σύγκρουση στην Αιθιοπία με τους Τούρκους ομολόγους τους, αλλά δεν έλαβαν μέτρα, παρά το εκτελεστικό διάταγμα που τους εξουσιοδοτούσε να επιβάλλουν κυρώσεις εναντίον οποιουδήποτε μέρους εμπλέκεται στις μάχες.
Ο φετινός νόμος περί εξουσιοδότησης για την εθνική άμυνα αντανακλά την τεταμένη σχέση της Αμερικής με την Τουρκία. Εάν υπογραφεί σε νόμο, θα περιόριζε τις προσπάθειες της κυβέρνησης να πουλήσει μαχητικά αεροσκάφη F-16 στη χώρα. Οι νομοθέτες ανέφεραν ορισμένες πρόσφατες κινήσεις της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της αντίθεσής της στην ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. “Πώς επιβραβεύετε ένα έθνος που κάνει όλα αυτά τα πράγματα”, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, γερουσιαστής Robert Menendez, DN.J. , είπε στο Politico
Η τροπολογία της Βουλής για τα TB2, που εισήχθη από τον Cárdenas και συνχορηγήθηκε από 19 άλλους, αντιπροσωπεύει τη δεύτερη προσπάθεια τον περασμένο χρόνο να τεθεί το τουρκικό πρόγραμμα drone στο “ραντάρ” του Λευκού Οίκου. Πέρυσι, οι νομοθέτες αναζήτησαν παρόμοια εντολή για μια έκθεση σχετικά με εξαρτήματα και τεχνολογία των ΗΠΑ που χρησιμοποιήθηκαν στη σύγκρουση του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Μια έκδοση της τροποποίησης του 2021, που εισήχθη από τον Menendez, απαιτούσε ευρεία αξιολόγηση των TB2, των πωλήσεών τους από το 2018 και των αμερικανικών ανταλλακτικών που χρησιμοποιούνται σε αυτά.
Η τελική εκδοχή, ωστόσο, ήταν αποδυναμωμένη. Δεν κατονόμασε το τουρκικό drone ή την Τουρκία συγκεκριμένα και ζήτησε από την κυβέρνηση Μπάιντεν να εξετάσει γενικά τα αμερικανικά «οπλικά συστήματα ή ελεγχόμενη τεχνολογία» που χρησιμοποιήθηκαν στη σύγκρουση Αζερμπαϊτζάν-Αρμενίας το 2020. Η ProPublica διαπίστωσε ότι η τουρκική κυβέρνηση είχε προσλάβει λομπίστες για να συζητήσουν το θέμα των drone με τους νομοθέτες εκείνη την εποχή. Σύμφωνα με το νόμο, αυτή η έκθεση έπρεπε να γίνει τον Ιούνιο, αλλά το Υπουργείο Άμυνας δεν την έχει ακόμη δημοσιεύσει. Ένας εκπρόσωπος είπε στο ProPublica αυτόν τον μήνα ότι “βρίσκεται για τελική αναθεώρηση με τους σχετικούς ενδιαφερόμενους”. Δεν υπήρξε απάντηση σε μεταγενέστερα αιτήματα για ενημέρωση σχετικά με το πότε θα ολοκληρωθεί αυτή η αναθεώρηση.
Για ορισμένους επικριτές της διοίκησης, η καθυστέρηση είναι άλλη μια ένδειξη της επιρροής της Τουρκίας στην Ουάσιγκτον.
«Το να βγάλεις κάτι από το ράφι και να το χρησιμοποιήσεις για να συνδυάσεις ένα όπλο μπορεί τεχνικά να μην ξεπερνά τη νομική γραμμή, αλλά θα πρέπει να είναι ανησυχητικό», δήλωσε ο Αράμ Χαμπάριαν, εκτελεστικός διευθυντής της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής της Αμερικής, μιας ομάδας λόμπι υπέρ της Αρμενίας, που ζήτησε μια σειρά μέτρων κατά της Τουρκίας. «Θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μέρος της γενικής μας σχέσης ΗΠΑ-Τουρκίας, και δεν είμαι σίγουρος ότι είναι έτσι. Νομίζω ότι έχουν ένα δωρεάν πάσο σε αυτό.»
Η Γερουσία αναμένεται να οριστικοποιήσει την έκδοσή της για τον Νόμο περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας τους επόμενους μήνες.