Κεντρικόν Σχολείον – Το πρώτο ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα στο νεοελληνικό κράτος

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Μαζί με το Ορφανοτροφείο και τα Αλληλοδιδακτικά Σχολεία, αποτέλεσε τον πρώτο καρπό της εκπαιδευτικής πολιτικής του Ιωάννη Καποδίστρια. Ο Κυβερνήτης έδινε ιδιαίτερη βαρύτητα στην παιδεία και τη θεωρούσε πρωταρχικό του στόχο για την ανασυγκρότηση του έθνους.

Το Κεντρικόν Σχολείον ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1829 στην Αίγινα, με αντικείμενο την παραγωγή επιστημονικά καταρτισμένων δασκάλων και την προπαρασκευή όσων νέων ήθελαν να ακολουθήσουν ανώτατες σπουδές σε άλλους κλάδους. Η φοίτηση ήταν τριετής και τα μαθήματα, κυρίως, θεωρητικής κατεύθυνσης. Πολλοί από τους αποφοίτους του αποτέλεσαν τα πρώτα στελέχη της δημόσιας διοίκησης.

Πρωτολειτούργησε στις 2 Ιανουαρίου 1830 με έφορο τον Ανδρέα Μουστοξύδη και στεγάσθηκε αρχικά στο οίκημα, όπου παλαιότερα συνεδρίαζε το «Πανελλήνιον». Οι βασικοί δάσκαλοι ήταν ο Γεώργιος Γεννάδιος, που δίδασκε ελληνική γλώσσα, συντακτικό, ιστορία και γεωγραφία, και ο Ιωάννης Βενθύλος, που δίδασκε Έλληνες ποιητές, μαθηματικά και γαλλικά. Υποδιδάσκαλοι διορίσθηκαν ο ζωγράφος Φώτιος Βότζας για το μάθημα της σκιαγραφίας και ο Αθανάσιος Αβραμιάδης για το μάθημα της μουσικής.

Οι αιτήσεις για φοίτηση στο Σχολείο ήταν τόσες πολλές, που ο Καποδίστριας έδωσε εντολή να εκπονηθούν από τους αρχιτέκτονες Κλεάνθη και Σάουμπερτ σχέδια για την ανέγερση νέου κτιρίου, το οποίο ανεγέρθηκε με δωρεά του Ελβετού φιλέλληνα Εϋνάρδου και έλαβε την ονομασία «Εϋνάρδειο».

Σημαντικός αριθμός των σπουδαστών ήταν υπότροφοι της κυβέρνησης και κυρίως εκείνοι που προέρχονταν από τις υπόδουλες περιοχές της Ελλάδας, καθώς και οι γιοι των αγωνιστών. Στον απολογισμό τού πρώτου έτους της λειτουργίας του, στις 31 Δεκεμβρίου 1830, αναφέρεται ότι φοιτούσαν 350 σπουδαστές απ’ όλη την Ελλάδα.

Ο Καποδίστριας, παρά το φόρτο της εργασίας του, παρακολουθούσε από κοντά τη λειτουργία του Σχολείου. Υπήρχαν μέρες που βρισκόταν στην αίθουσα διδασκαλίας με τους μαθητές και τους παρότρυνε «εις το καθήκον και την αρετήν νέους αρχομένους βίον νέον, εν πατρίδι νέα», ενώ κατά την περίοδο των εξετάσεων ζητούσε να «διαβάση τας κόλλας των εξετάσεων των μαθητών για να διαπιστώση αυτοπροσώπως την πρόοδό τους».

Πολύς λόγος έγινε για το αν θα πρέπει να υπάρχουν κατά τη σχολική περίοδο αργίες και διακοπές, γιατί μερικοί υποστήριζαν ότι οι αργίες και οι διακοπές είναι εμπόδιο για την προκοπή των μαθητών. Τελικά, ο Κυβερνήτης εξέδωσε στις 16 Ιανουαρίου 1830 διάταγμα, το οποίο καθόριζε τη λειτουργία των σχολείων. Σύμφωνα με αυτό:

– Τα σχολεία της Επικράτειας δεν θα κάνουν μάθημα τις Κυριακές, τις δεσποτικές και θεομητορικές γιορτές των Αγίων.
– Κατά τις γιορτινές μέρες, μετά τη Θεία Λειτουργία οι μαθητές πηγαίνουν σχολείο και αφού γίνει εξήγηση του Ιερού Ευαγγελίου της ημέρας, γίνεται η συνηθισμένη παράδοση.
– Οι ώρες παράδοσης είναι 9-12 το πρωί και 2-5 το απόγευμα.
– Τα αλληλοδιδακτικά σχολεία θα έχουν διακοπές από 20 Ιουλίου έως 1η Σεπτεμβρίου. Τις ημέρες των διακοπών, εκτός από τις γιορτές, γίνεται μάθημα μόνο μέχρι το μεσημέρι.

Παρά την επιτυχημένη πορεία του Κεντρικού Σχολείου, τα πρώτα σύννεφα δεν άργησαν να φανούν στον ορίζοντα, αφού οι μαθητές αντέδρασαν στα κατά τη γνώμη τους αυστηρά μέτρα του Κυβερνήτη. Έτσι, έκαναν αποχή τον Ιανουάριο του 1831, προκαλώντας, σύμφωνα με έκθεση του Μουστοξύδη στον Καποδίστρια, πολλά προβλήματα στους κατοίκους του νησιού.

Χαρακτηριστική είναι και η απόφαση του Αστυνόμου προς τον Καποδίστρια: «Οι μαθητές είναι ταραχοποιοί και στασιαστές, κατάσταση η οποία τρομοκρατεί τους κατοίκους της Αίγινας και ιδιαίτερα τους Ψαριανούς, που δεν μπορούν να κάνουν τίποτα κι έτσι υπομένουν τα ολέθρια αποτελέσματα. Αίτιο αυτής της κατάστασης είναι ο καθηγητής Γεώργιος Γεννάδιος, ο οποίος τις ώρες του μαθήματός του γνωστοποιεί τα δικαιώματα που έχουν, με αποτέλεσμα τον ξεσηκωμό των μαθητών». Τη μαθητική αναταραχή προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν -αν δεν την προκάλεσαν κιόλας- οι αντίπαλοι του Κυβερνήτη, κυρίως οι Ψαριανοί και Υδραίοι.

Μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, οι δραστηριότητες του «Κεντρικού Σχολείου» ατόνησαν και στις 10 Απριλίου 1834 αποφασίστηκε η μεταφορά του στην Αθήνα και η μετατροπή του σε Γυμνάσιο με γυμνασιάρχη τον Γεώργιο Γεννάδιο.

Σήμερα, το άλλοτε Κεντρικόν Σχολείον ονομάζεται Α’ Πειραματικό Ενιαίο Λύκειο Αθηνών «Γεννάδειο» και στεγάζεται στο κέντρο της Αθήνας.

sansimera ΠρωτοσελιδαΕιδήσεις

9 Μάη 1944: Όταν οι ναζί έστησαν κρεμάλες στα Ψηλαλώνια της Πάτρας

Ήταν 9 Μαίου του 1944 και οι ναζί κατακτητές στην πλατεία Υψηλών Αλωνίων έστησαν τις κρεμάλες για να καλύψουν ένα περιστατικό παρακμής, μεταξύ αυτών και...

Προδοσία και ανικανότητα έριξαν το Μεσολόγγι (Μέρος Β’)

Το Μεσολόγγι προδόθηκε, δεν έπεσε. Γράφει ο Γιώργος Βενετσάνος  Η περίοδος πριν την πτώση του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1826) χαρακτηρίστηκε από έντονο διπλωματικό παρασκήνιο, με την ελληνική...

Ποιοι θέλουν να ξεχάσουμε ότι η χούντα των Αθηνών άνοιξε την κερκόπορτα στην Κύπρο;

Είναι πιθανόν, η νεότερη γενιά των Ελλήνων, να πιστεύει πως κάποια μέρα, οι Τούρκοι , μια που δεν είχαν τίποτα καλύτερο να κάνουν, αποφάσισαν...

21 Απριλίου 1967: Η ραδιοφωνική αναγγελία του πραξικοπήματος

Στις 21 Απριλίου 1967, και ενώ είχαν προκηρυχθεί εκλογές για τις 28 Μαίου, αξιωματικοί του στρατού, υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Γεωργίου Παπαδόπουλου, με...

Η αυτοκτονία του Αλέξανδρου Κορυζη την Μεγαλη Παρασκευη του 1941 με δύο σφαίρες στην καρδιά, σε ηλικία 56 ετών

Παρασκευή, 18 Απριλίου του 1941. Ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξανδρος Κορυζής αυτοκτονεί, προκειμένου να μη βρεθεί στη θέση να παραδώσει τη χώρα στους Γερμανούς,...

200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου

Σήμερα, Κυριακή των Βαίων του 2026, συμπληρώνονται 200 χρόνια από την Έξοδο των ελεύθερων πολιορκημένων Μεσολογγιτών οι οποίοι επί περίπου έναν χρόνο ήταν περικυκλωμένοι από...

ΕΟΚΑ: Η τελευταία επιστολή του Ιάκωβου Πατάτσου

Aγαπημένη μου μητέρα, Χαιρε. Ευρίσκομαι μεταξύ των αγγέλων. Τώρα απολαμβάνω τούς κόπους μου. Τό πνευμα μου φτερουγίζει γύρω από τόν θρόνο του Κυρίου. Θέλω νά...

25η Μαρτίου 1955 – Αμμόχωστος

25η Μαρτίου 1955 - ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ Ο Γρηγόρης Αυξεντίου φτάνει νωρίς το πρωί στο οίκημα της ΑΝΟΡΘΩΣIΣ στην Αμμόχωστο,μαζί με το Σωτηράκη Έλληνα, στενό του...

Γιώργος Βενετσάνος: Οι Ιστορικές Ανακρίβειες και η Πολυπλοκότητα του 1821

Οι Ιστορικές Ανακρίβειες και η Πολυπλοκότητα του 1821 Γράφει ο Γιώργος ΒενετσάνοςΗ ιστορία η επίσημη αρκετές φορές εμπεριέχει και ανακρίβειες ή ψέματα· στη συγκεκριμένη περίπτωση...

Σαν σήμερα ο ήρωας Ευαγόρας Παλληκαρίδης απαγχονίζεται από τους Άγγλους Δυνάστες…

Εννέα δευτερόλεπτα μέχρι τον θάνατο Τόσος χρόνος χρειάστηκε μέχρι να ξεψυχήσει στην αγχόνη ο ηρωικός Ευαγόρας Παλληκαρίδης. Το κυνικό ντοκουμέντο του άγγλου δημίου... Ο 18χρονος...

Η υπερήφανη αντίδραση του πατέρα του Γρηγόρη Αυξεντίου στο νεκροτομείο μπροστά στο καμμένο σώμα του γιου του

Όταν ο πατέρας τού Αυξεντίου, πήγε στο νεκροτομείο να αναγνωρίσει το καμμένο σώμα τού γιου του, δεν είπε τίποτα Χαμογέλασε και βγήκε έξω. Όταν απομακρύνθηκε...

Νίκος Δένδιας: Τιμάμε τη μνήμη του Γρηγόρη Αυξεντίου, 69 χρόνια μετά την ηρωική του θυσία

Τιμάμε τη μνήμη του Γρηγόρη Αυξεντίου, 69 χρόνια μετά την ηρωική του θυσία Ο «Σταυραετός του Μαχαιρά», ανιδιοτελής πατριώτης, επέλεξε με επίγνωση και αυταπάρνηση να...

Πώς Πετυχαίνουν οι Κορυφαίοι: Η Άγνωστη Μέθοδος Μελέτης της Ιστορίας

Ο Ναπολέων πέρασε ολόκληρη τη ζωή του προσπαθώντας να μοιάσει στον Ιούλιο Καίσαρα Ο Καίσαρας, με τη σειρά του, είχε ως απόλυτο είδωλο τον Μέγα...

Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ένα σύμβολο αγώνα

Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1938 στην Τσάδα της επαρχίας Πάφου, χωριό της μητέρας του Ο πατέρας του καταγόταν από το χωριό...

Η Τουρκική Στρατιωτική Επιχείρηση του 1974 στην Κύπρο: Παραστρατιωτικές Δομές, Ανθρώπινες Απώλειες και τα Κατεχόμενα Ελληνοκυπριακά Εδάφη

Η Τουρκική Στρατιωτική Επιχείρηση του 1974 στην Κύπρο: Παραστρατιωτικές Δομές, Ανθρώπινες Απώλειες και τα Κατεχόμενα Ελληνοκυπριακά Εδάφη Γιάννης Βασίλης ΓιαϊλαλήΗ τουρκική στρατιωτική επιχείρηση του 1974...

Το ναζιστικό έγκλημα στις Βίγλες στις 24 Φεβρουαρίου 1944: Οι ναζί εκτελούν 212 πατριώτες, αντιστασιακούς και κομμουνιστές

"Το ναζιστικό έγκλημα στις Βίγλες": Σαν σήμερα, 24 Φεβρουαρίου 1944, οι ναζί εκτελούν (δολοφονούν) 212 πατριώτες, αντιστασιακούς και κομμουνιστές, στη θέση "Βίγλες" στην Μεγαλόπολη.Την...

Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων 21 Φεβρουαρίου 1913

Ο αγώνας για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων υπήρξε η σημαντικότερη στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και   Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο μέτωπο της Ηπείρου, κατά τη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου (5...

1945: Ο βομβαρδισμός της Δρέσδης

"Μέσα από τα χαλάσματα εξείχαν χέρια, πόδια, σπασμένα κρανία. Οι δεξαμενές νερού ήταν γεμάτες με πτώματα": Σαν σήμερα, τη νύχτα της 13 προς 14 Φεβρουάριου...

Οι Άγιοι Κύρος και Ιωάννης οι Ανάργυροι

Οι Άγιοι Μάρτυρες Κύρος και Ιωάννης άθλησαν κατά την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284 – 305 μ.Χ.) Ο Άγιος Κύρος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια, ενώ...

Τρεις Ιεράρχες: Πως καθιερώθηκε η εορτή τους

Την εορτή των Τριών Ιεραρχών καθιέρωσε ο Αλέξιος Κομνηνός το 1100 μΧ, αφενός για να τιμηθούν οι τρεις μεγάλοι Άγιοι της Εκκλησίας μας κι...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ