Οι κόβαλοι – καλικάντζαροι, αλλά κι η απίθανη προέλευση της λέξης “αντιμόνιο”

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναφέρθηκε στο μεταλλικό στοιχείο που ονομαζόταν κοβάλτιο ή «κόμπολντ».

Ενώσεις του κοβαλτίου ήταν γνωστές από τους αρχαίους χρόνους. Τις χρησιμοποιούσαν οι Αιγύπτιοι και οι Αρχαίοι Έλληνες στην υαλογραφία και τα ψεύτικα κοσμήματα, γιατί προσέδιδαν μια σαγηνευτική απόχρωση ημιδιαφανούς γαλάζιου χρώματος, δείγματα του οποίου έχουν ανευρεθεί και στον τάφο του Τουταγχαμών.

Η λέξη «κόμπολντ» προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη κόβαλος, το όνομα που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι μεταλλωρύχοι για τα κακοποιό πνεύματα που συναπαντούσαν στις υπόγειες στοές των ορυχείων. Θεωρούσαν πως αυτές οι δαιμονικές παρουσίες προκαλούσαν κατολισθήσεις και εκρήξεις και πως, πολλές φορές, έκαναν μάγια στους μεταλλωρύχους. (Η αγγλική λέξη goblin=δαιμόνιο, καλικάντζαρος, τελώνιο, προέρχεται από την ίδια ρίζα.)

Όπως πίστευαν οι ανά τους αιώνες μεταλλωρύχοι, όλες οι ενώσεις του κοβαλτίου ήταν άκρως δηλητηριώδεις και τις τοποθετούσαν στα ορυχεία οι «κόβαλοι». Ακόμη και ο Γκαίτε, στον Φάουστ, αναφέρεται σε αυτά τα δαιμόνια.

Για πρώτη φορά το κοβάλτιο απομονώθηκε από τους αλχημιστές του Μεσαίωνα. Όμως, όπως φαίνεται, αυτοί δεν είχαν επίγνωση του πράγματος, ενώ ο Παράκελσος ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε πως ήταν ένα νέο μεταλλικό στοιχείο. Άρχισαν λοιπόν, για πρώτη φορά, μετά από δυο χιλιετίες, να ανακαλύπτονται νέα στοιχεία.

Στις καινούριες τεχνικές οφείλεται η ανακάλυψη, την ίδια περίπου εποχή, ενός ακόμη μεταλλικού στοιχείου, του αντιμονίου. Και αυτό ήταν γνωστό από την αρχαιότητα, μόνον όμως υπό τη μορφή σουλφιδίου. Το χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες της Μέσης Ανατολής για να σκουραίνουν τα μάτια και τα ματόφρυδά τους, για να είναι πιο ελκυστικές.

Υπάρχουν αρκετές αναφορές σε αυτή τη συνήθεια στη Βίβλο και στην πιο γνωστή εμφανίζεται και η διαβόητη Ιεζάβελ, που «έβαψε τα μάτια και στόλισε τα μαλλιά της και μετά στάθηκε σε ένα παράθυρο κοιτάζοντας κάτω». (Από το οποίο στη συνέχεια έπεσε και το νεκρό κορμί της το κατασπάραξαν σκυλιά.)

Το αραβικό όνομα για την ουσία με την οποία η Ιεζάβελ έβαφε τα μάτια της ήταν κόολ. Μέσα από μια αλυσίδα παρανοήσεων αυτή η λέξη κατέληξε να χρησιμοποιείται για την περιγραφή αποσταγμάτων και, τελικά, για το απόσταγμα αλκόολ, από όπου και η λέξη αλκοόλ.

Η προέλευση της λέξης αντιμόνιο είναι ακόμη πιο απίθανη

Στις διαδρομές που ακολούθησε η λέξη εμπλέκεται και ο θρυλικός αβάς και αλχημιστής του δέκατου πέμπτου αιώνα, ο Μπάζιλ Βαλεντίνους (που σήμερα πλέον γνωρίζουμε πως πρόκειται για το ψευδώνυμο κάποιου Γιόχαν Τέλντε, ενός αξιοσέβαστου Γερμανού δημοτικού συμβούλου του δέκατου έκτου αιώνα, ο οποίος ασκούσε την τέχνη της αλχημείας, αλλά δεν επιθυμούσε να χάσει και τη θέση του).

Λέγεται πως μια μέρα, μετά από τη δουλειά, ο Βαλεντίνους πέταξε από το παράθυρο του κελιού του κάποια χωνευτήρια που περιείχαν αντιμόνιο. Τα έφαγαν τα γουρούνια και αρρώστησαν. Όταν τα γουρούνια συνήλθαν, έφαγαν τεράστιες ποσότητες φαγητού για να αποκαταστήσουν το βάρος που είχαν χάσει. Ήταν γουρούνια, όμως, και έπρεπε να τιμήσουν το όνομα και τη φήμη τους, οπότε έφαγαν πάρα πολύ και πήραν υπερβολικό βάρος.

Του Βαλεντίνους δεν του έβγαζες πια από το μυαλό την ιδέα πως αυτός ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος πάχυνσης των γουρουνιών του μοναστηριού για τα Χριστούγεννα. Οπότε αποφάσισε να προχωρήσει ακόμη ένα βήμα. Όντας αβάς, είχε κάθε δικαίωμα να έχει την άποψη πως και οι μοναχοί που βρίσκονταν υπό την επίβλεψή του χρειάζονταν να πάρουν κάνα κιλό για τα Χριστούγεννα και άρχισε στα κρυφά να βάζει λίγο αντιμόνιο στην τροφή τους. Δυστυχώς, όμως, πολλών ασκητών το σώμα ήταν πια τόσο αδύναμο από τη νηστεία, που απεδήμησαν εις Κύριον προτού καταφέρει να τους παχύνει.

Η ουσία που είχαν φάει έγινε γνωστή ως αντι-μοναχική (κατά των καλογήρων, δηλαδή), από όπου και η λέξη αντιμόνιο.

Ακούγεται σαν αληθινό παραμύθι. Και είναι κρίμα που κάποιοι μικρόψυχοι σύγχρονοι σχολιαστές επισήμαναν πως το όνομα αντιμόνιο μνημονεύεται ήδη μερικούς αιώνες πριν από το θρυλικό Βαλεντίνους, δηλαδή τον Κωνσταντίνο τον Αφρικανό, στην από μέρους του μετάφραση της φαρμακοποιίας του Αβικέννα.

Από το βιβλίο «Το όνειρο του Μεντελέγιεφ» του Paul Strathern

i-diadromi ΠρωτοσελιδαΕιδήσεις

Κουλούρια καρπασίτικα – Μυρωδάτα και ημίγλυκα

Υλικά Τεμάχια: 6 μεγάλα1 κιλό αλεύρι κίτρινο, «χωριάτικο» (συνήθως αναγράφεται στη συσκευασία ότι είναι για ζυμωτό ψωμί και πίτες) 1 κουτ. γλυκού αλάτι 1/2 κουτ. γλυκού κανέλα,...

Μαρία Δεναξά: Σχετικά με τις απειλές του Τραμπ για αποχώρηση απο το ΝΑΤΟ

"Οι Ηνωμένες Πολιτείες, πέρα από τια μεγάλα λόγια, έχουν την ίδια ανάγκη από το ΝΑΤΟ όσο και το ΝΑΤΟ από αυτές Παρά την ισχύ τους,...

Ξέσπασε σε κλάματα η Ιωάννα Τουνη μόλις δικαιώθηκε στο δικαστήριο

Ένοχοι κρίθηκαν από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης οι δύο κατηγορούμενοι στην υπόθεση revenge porn με θύμα την Ιωάννα Τούνη Συγκεκριμένα, πρόκειται για τον τότε...

Τσουρέκι νηστίσιμο, γεμιστό με χαλβά του μπακάλη και καρύδια

Υλικά Τεμάχια: 1500 γρ. (4 κούπες) αλεύρι για όλες τις χρήσεις 1/2 κουτ. γλυκού αλάτι 1/4 κουτ. γλυκού σκόνη μαστίχας 50 ml (1/4 κούπας) ελαιόλαδο 1 φακελάκι ξηρή μαγιά περίπου...

Πήγε στην κηδεία της Μαρινέλλας με τον καφέ στο χέρι

Μια εμφάνιση που συζητήθηκε όσο λίγες έκανε η Γαρυφαλλιά Καληφώνη στο πλευρό του Χρήστου Μάστορα Η influencer συνόδευσε τον αγαπημένο της στο ύστατο χαίρε της...

Ευάγγελος Αντωναρος: Τέτοια άθλια τριπλέτα όπως σήμερα στην κορυφή του κράτους δεν υπήρξε ποτέ στην ελληνική ιστορία

Σε παρέμβαση του ο Ευάγγελος Αντωναρος αναφέρει: Τέτοια άθλια τριπλέτα όπως σήμερα στην κορυφή του κράτους ( Αρχηγός του Κράτους, πρωθυπουργός, πρόεδρος Βουλής) δεν υπήρξε...

Τσουρεκάκια ατομικά, αφράτα, αρωματικά, με άρωμα μαστίχας

Υλικά Τεμάχια: 12400 γρ. γάλα 15 γρ. μαγιά νωπή 1½ κιλό αλεύρι για τσουρέκια 300 γρ. βούτυρο τύπου Κερκύρας, σε θερμοκρασία περιβάλλοντος 500 γρ. ζάχαρη 6 αυγά + 1 κρόκος,...

Μαρινέλλα – «Ξύπνα Γληόρη (Σήμερον που σ’ αντίκρισα)»

Συγκλονιστικό τραγούδι-αφιέρωμα στον ήρωα της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου. Οι στίχοι βασίζονται στον επικήδειο λόγο που εκφώνησε η μητέρα του, Αντωνού, την πρώτη επέτειο του θανάτου...

Τσουρέκι γεμιστό με πραλίνα φουντουκιού

Υλικά Τεμάχια: 2Γρήγορο προζύμι75 γρ. νωπή μαγιά, θρυμματισμένη 100 ml (1/2 κούπα) φρέσκο γάλα πλήρες, χλιαρό 1 κουτ. σούπας ζάχαρη 100 γρ. (3/4 κούπας) αλεύρι δυνατό, για τσουρέκιΓια...

Αγιορείτικη συνταγή για μαγειρίτσα για την βραδιάς της Ανάστασης

Αγιορείτικη συνταγή για τη μαγειρίτσα του Μεγάλου Σαββάτου Υλικά:2 αρνίσιες συκωταριές 2 φλιτζ. λάδι 2 ματσάκια φρέσκα κρεμμυδάκια, ψιλοκομμένα άνηθο 1 φλιτζ. ρύζι, καλά ξεπλυμένο με κρύο νερό αλάτι πιπέριΓια τον...

Ράγισαν καρδιές στην κηδεία της Μαρινέλλας: Ο συγκλονιστικός αποχαιρετισμός του Γιώργου Νταλαρα

  Γιώργος Νταλάρας: «Πέταξες πάνω από το Ηρώδειο σαν αρχαία τραγωδός» Ο Γιώργος Νταλάρας, εμφανώς συγκινημένος, αποχαιρέτησε τη γυναίκα που στάθηκε δίπλα του από τα πρώτα...

Νηστίσιμη πάστα φλώρα

Η κλασική πάστα φλώρα είναι από τις πιο αγαπημένες και διαχρονικές γλυκές γεύσειςΑυτή δε η νηστίσιμη εκδοχή της, σίγουρα θα σας … κατακτήσει απο...

Κηδεία Μαρινέλλας: Με λόγια που συγκλόνισαν, η Χάρις Αλεξίου περιέγραψε το μυθικό φινάλε της μεγάλης ερμηνεύτριας

Χάρις Αλεξίου: «Άφησες την τελευταία σταγόνα της φωνής σου στο βωμό του Ηρώδειου» Με λόγια που συγκλόνισαν, η Χάρις Αλεξίου περιέγραψε το μυθικό φινάλε της...

Λόγω Αλέξη Τσίπρα δεν θα μεταδοθεί από τον Αντ1 η βραδυνη εκπομπή του Πέτρου Κουσουλού “Νύχτα Αποκαλύψεων” αύριο Τετάρτη

Για ποιο λόγο δεν θα μεταδοθεί η εκπομπή Νύχτα Αποκαλύψεων αύριο Τέταρτη  Ο λόγος είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Τι εννοούμε; Την Πέμπτη το βράδυ ήταν προγραμματισμένο...

Στέλιος Καλογεροπουλος: Έφυγε από τη ζωή ο θρυλικός πρωταγωνιστής

ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Ο Στέλιος Καλογερόπουλος, αριστούχος του Εθνικού Θεάτρου και αγαπημένος ηθοποιός του Ελληνικού κοινού, έφυγε από τη ζωή αφήνοντας πίσω του μια πλούσια πορεία...

Αδωνεια ή Αδωνια Το Πάσχα των Αρχαίων Ελλήνων

Τα Αδών(ε)ια ή Αδώνια μυστήρια ήταν ετήσια γιορτή σε ανάμνηση του θανάτου και της ανάστασης του Άδωνη σε όλες σχεδόν τις πόλεις της Αρχαίας...

Βόμβα του Νίκου Μωραϊτη για τον Στέφανο Κασσελακη: Έφτιαξε επενδυτικό fund

Άλλα 363 στελέχη αποχωρούν από το κόμμα Κασσελάκη, γράφοντας ότι«εξελίχθηκε σε προσωπικό κομματικό fund» Δεν πρόκειται για σχήμα λόγου. Όντως έφτιαξε επενδυτικό fund (26 Μαρτίου...

Η καλύτερη συνταγή για πασχαλινά, παραδοσιακά Κουλουράκια

Υλικά Κομμάτια: 60-70 320 γρ. βούτυρο αγελάδας 280 γρ. (1 1⁄2 κούπα, κοφτή) ζάχαρη 3 αυγά ξύσμα από 1 πορτοκάλι 1/4 κούπας κονιάκ 1 κιλό αλεύρι που φουσκώνει μόνο του 5-6 κρόκοι...

Γιατί η εβδομάδα που ξεκίνησε ονομάζεται βουβή

H έκτη και τελευταία εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής ονομάζεται «Εβδομάδα των Βαίων» Στην συνείδηση των πιστών, όμως, έχει μείνει γνωστή ως «βουβή» ή «κουφή»....

ΔΗΜΟΦΙΛΗ