Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, χαρακτήρισε τον αποκλεισμό της Τουρκίας από την ΕΕ ως «στρατηγική τύφλωση» και έδωσε το μήνυμα στην ΕΕ ότι «μπορεί να γίνει παγκόσμιος παράγοντας μόνο κάνοντας την Τουρκία μέλος».
Ο Φιντάν έκανε μια μακρά και περιεκτική ομιλία στα εγκαίνια της 14ης Διάσκεψης των Πρεσβευτών που πραγματοποιήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο. Με τα δικά του λόγια, πρότεινε τους «στόχους εξωτερικής πολιτικής της επόμενης 5ετίας».
Ο Φιντάν εξέφρασε το όραμά του «να κάνει την Τουρκία έναν από τους φορείς οικοδόμησης συστημάτων» και έθεσε τους στόχους του «να είναι ένας ενεργός και αποτελεσματικός παράγοντας που στήνει το παιχνίδι όταν χρειάζεται, και να διακόπτει το παιχνίδι όταν δεν χρειάζεται».
Το μέρος της ομιλίας του Φιντάν για τον στόχο ένταξης στην ΕΕ απαντά σε αυτό το ερώτημα:
«Η αποτυχία της διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ είναι στρατηγική τύφλωση. Στη νέα περίοδο, είναι σημαντικό να γίνει προσέγγιση των σχέσεων Τουρκίας-ΕΕ με όραμα και να αναβιώσουμε τη διαδικασία με την προοπτική της πλήρους ένταξης. Χωρίς την Τουρκία, η ΕΕ δεν μπορεί να είναι ένας πραγματικά παγκόσμιος παράγοντας».
Με άλλα λόγια, η ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ καθιστά την ΕΕ παγκόσμιο παράγοντα, άρα και η Τουρκία γίνεται παγκόσμιος παράγοντας!
Σχέδιο των ΗΠΑ
Στην ομιλία του Φιντάν , όπου έθεσε ως στόχο την ένταξη στην ΕΕ και εστίασε κυρίως στις σχέσεις με τη Δύση, η έμφαση στην Ασία ήταν μικρότερη.
Μάλιστα, ακόμη και αυτός ο πίνακας βαρών στην ομιλία δείχνει ότι η Τουρκία πέφτει ξανά στην παγίδα της σύνδεσης με την πύλη της ΕΕ.
Ας θυμηθούμε: Η Τουρκία έγινε υποψήφιο μέλος της ΕΕ το 1999 μετά από αίτημα των ΗΠΑ. Ρωτάς γιατί;
Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, στην Τουρκία αναπτύχθηκε ένα πολιτικό κλίμα που υποστήριζε μια περιφερειακή εξωτερική πολιτική, πρότεινε συνεργασία με τη Ρωσία και το Ιράν στην περιοχή, σκεφτόταν την τοποθέτηση της στην Ευρασία, αμφισβήτησε την επιστροφή των σχέσεων με τη Δύση και επέκρινε τις περιφερειακές πολιτικές των ΗΠΑ.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι ΗΠΑ έφεραν την υποψήφια ένταξη στην ΕΕ ως τη φόρμουλα για να αγκυροβολήσει την Τουρκία στον Ατλαντικό.
Η Τουρκία θα περιμένει στην πόρτα της ΕΕ με την υποψήφια ένταξη. Ούτε θα έμπαινε από εκείνη την πόρτα, ούτε θα γύριζε πίσω από την πόρτα και θα κατευθυνόταν προς την Ασία.
Αυτός ήταν ο κύριος στόχος της Ουάσιγκτον.
Δεσμεύσεις προς την πύλη της ΕΕ- το Κυπριακό
Κρυπτόμενους στόχους είχαν βέβαια και οι ΗΠΑ και η ΕΕ. Ένα από αυτούς ήταν το Κυπριακό. Επρόκειτο να καταστήσουν την υποψήφια ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ μέσο υλοποίησης της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ. Σε λιγότερο από πέντε χρόνια, με τη συμβολή της κυβέρνησης του AKP, η ελληνική Κύπρος έγινε μέλος της ΕΕ, παρά τις εγγυητικές συμφωνίες και παρά το γεγονός ότι είναι ενάντια στο κεκτημένο της ΕΕ…
Ένας από τους στόχους που ήθελαν να επιτύχουν οι ΗΠΑ και η ΕΕ συνδέοντας την Τουρκία με την πύλη της ΕΕ ήταν να διαμορφώσουν το τουρκικό κράτος όπως ήθελαν.
Οι επίτροποι της ΕΕ θα διαμορφώσουν τους θεσμούς του τουρκικού κράτους, από τη γραφειοκρατία ασφαλείας έως το δικαστικό σώμα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την ένταξη στην ΕΕ.
Αυτός ο στόχος της ΕΕ λειτούργησε και για το ΑΚΡ: Ενώ η ΕΕ διαμόρφωσε το τουρκικό κράτος σύμφωνα με τον εαυτό της, το ΑΚΡ θα αναλάβει την εξουσία και θα γινόταν κράτος.
Πάλι πύλη στην ΕΕ
Ένας νέος κόσμος δημιουργείται. Πολιτικές και οικονομικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας και της Ρωσίας, προσελκύουν μεγάλη προσοχή από τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου.
Υπάρχουν περισσότερες από 40 χώρες της Νότιας Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας που επιθυμούν να γίνουν μέλη των BRICS.
Η Ασία-Ειρηνικός, το κέντρο της οικονομίας, γίνεται σταδιακά το κέντρο της πολιτικής. Η οικονομία της Ασίας αναπτύσσεται, το εμπόριο της αυξάνεται, εν ολίγοις, η Ασία έχει λόγο στην παγκόσμια σκηνή.
Είναι αλήθεια ότι η ανερχόμενη ασιατική πραγματικότητα εφιστά την προσοχή στην Τουρκία, ειδικά σε συνθήκες όπου το κοινό βλέπει επίσης ξεκάθαρα την υποστήριξη των ΗΠΑ στην τρομοκρατία (βλέπε Κούρδους). Συζητείται ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης και η συμμετοχή των BRICS.
Ακριβώς σε μια τέτοια διαδικασία η ένταξη στην ΕΕ ανακηρύσσεται ξανά ως ο κύριος στόχος της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Με άλλα λόγια, η Τουρκία συνδέεται με την πύλη της ΕΕ, όπως ήταν πριν από 24 χρόνια.
Αναθεώρηση στον νέο-Αμπντουλαχαμιτισμό
Φυσικά, ο πίνακας έχει και γεωπολιτικούς λόγους για την κυβέρνηση του ΑΚΡ. Η κυβέρνηση του ΑΚΡ, που ακολουθεί μια νεο-αμπντουλχαμιτική, δηλαδή μια ισορροπιστική γραμμή στην εξωτερική της πολιτική, φαίνεται να έχει κάνει έναν νέο ελιγμό τόσο λόγω της κατάστασης της Ρωσίας όσο και σύμφωνα με το νεοφιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο που εφάρμοσε.
Η κυβέρνηση, η οποία ήταν συμπρόεδρος του BOP των ΗΠΑ μέχρι την υποστηριζόμενη από το Πεντάγωνο απόπειρα πραξικοπήματος του FETO το 2016, στη συνέχεια στράφηκε στη συνεργασία με τη Ρωσία σε μια νεο-αμπντουλχαμιτική γραμμή.
Φυσικά, αυτό δεν ήταν αλλαγή άξονα, όπως νόμιζαν κάποιοι.
Ο Ερντογάν χρησιμοποίησε πραγματισμό και συνεργασία με τη Ρωσία στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ΗΠΑ και η Ρωσία προσπάθησαν επίσης να εξισορροπήσουν τις σχέσεις τους με την ΕΕ.
Το 2023, η εικόνα άλλαξε. Αν η Ρωσία, με την οποία συνεργάζεται ο Ερντογάν , είναι στόχος της Δύσης, η Άγκυρα δέχεται πιέσεις λόγω των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, εξάλλου η Άγκυρα έχει υποχρεώσεις από το ΝΑΤΟ.
Από την άλλη, στράφηκαν στην πλήρη εφαρμογή της νεοφιλελεύθερης οικονομίας, την οποία είχαν παρεκκλίνει με την «οικονομία τους» λόγω της βαριάς οικονομικής εικόνας.
Υπό αυτές τις συνθήκες , ο πραγματισμός του Ερντογάν διέρχεται μια αναθεώρηση στον νεο-αμπντουλχαμιτισμό και προσπαθεί να καλύψει το μειούμενο βάρος της Ρωσίας στη ζυγαριά με την ΕΕ. Έτσι, πιστεύει ότι μπορεί να συνεχίσει την εξισορροπητική του πράξη.
Ενδιαφέρουσα η αναδυόμενη Ασία
Ωστόσο, το νομοσχέδιο των τελευταίων 7 ετών είναι ξεκάθαρο: Η ισορροπία που έγινε με τη νεο-αμπντουλχαμιτική γραμμή έχει προκαλέσει παραχωρήσεις και από τις δύο πλευρές της Τουρκίας, ακόμη και από τρεις.
Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι το εξής: άλλο πράγμα η ισορροπία, άλλο η πολυμέρεια.
Η Τουρκία έχει την ευκαιρία να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της με πολύ καλύτερο τρόπο συμμετέχοντας στην αναδυόμενη Ασία υπό συνθήκες όπου αναδύεται ένας «νέος κόσμος».
Ο στόχος και το όραμα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής θα πρέπει να διαμορφωθούν ανάλογα. Το αντίθετο είναι η στρατηγική τύφλωση.
Μεχμέτ Αλί Γκιουλέρ- Cumhuriyet Gazetesi
—