Από τότε που η ένοπλη πτέρυγα της Χαμάς, οι Ταξιαρχίες Izz al-Din al-Qassam, πραγματοποίησαν την άνευ προηγουμένου εισβολή της στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου, χιλιάδες Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι πολίτες έχουν χάσει τη ζωή τους.
Αυτή η αιφνιδιαστική επίθεση από τη Γάζα τραυμάτισε σοβαρά τους Ισραηλινούς, οι οποίοι δεν είναι συνηθισμένοι σε θανατηφόρα βία αυτού του μεγέθους στο δικό τους έδαφος.
Τώρα η ηγεσία του Ισραήλ και οι περισσότεροι πολίτες της χώρας επιδιώκουν εκδίκηση, η οποία μέχρι στιγμής έχει οδηγήσει σε μια βίαιη εκστρατεία βομβαρδισμού της Γάζας.
Αν και δεν έχει ένα τελικό σκοπό για τη Γάζα , το Ισραήλ δεν φαίνεται να επιδιώκει άλλους ρεαλιστικούς στόχους από το να υποβάλει τα 2,3 εκατομμύρια Παλαιστίνιους στον πολιορκημένο θύλακα, περίπου οι μισοί από τους οποίους είναι παιδιά, σε μια σκληρή μορφή συλλογικής τιμωρίας.
Το ενδεχόμενο της εισβολής προοιωνίζει τεράστια αιματοχυσία
Τώρα πλησιάζει μια χερσαία εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα. Τεράστια ποσά θανάτου τόσο από την Παλαιστινιακή όσο και από την Ισραηλινή πλευρά είναι βέβαιο ότι θα προκύψουν από μια τέτοια εισβολή.
Η αντίσταση που θα συναντούσε ο ισραηλινός στρατός σε αυτή την εξαιρετικά αστικοποιημένη και πυκνοκατοικημένη περιοχή θα ήταν σκληρή. Το τι θα σήμαινε μια τέτοια στρατιωτική επιχείρηση για το μέλλον της Χαμάς, του λαού της Γάζας, του Ισραήλ και της ευρύτερης περιοχής δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο.
«Οι φορείς χάραξης πολιτικής σε όλο τον αραβικό κόσμο έχουν δύο κύριες ανησυχίες σχετικά με μια χερσαία εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα. Το πρώτο είναι ένα σενάριο «Αραβική Άνοιξη 2.0» και το δεύτερο θα είναι ένας περιφερειακός πόλεμος».
Περιφερειακές ανησυχίες
Σημαντικά ερωτήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη σχετικά με μια ισραηλινή εισβολή στη Γάζα σχετίζονται με τις απαντήσεις από τα αραβικά κράτη σε όλη την ευρύτερη περιοχή.
Μια τέτοια εκστρατεία και η επίδρασή της πιθανότατα θα υπογράμμιζε τις διαφορές μεταξύ των αραβικών κυβερνήσεων.
Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ) δηλώνει ότι τα κράτη που έχουν εξομαλύνει τις διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ το 2020, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), καταδίκασαν ανοιχτά τη Χαμάς για την αιφνιδιαστική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.
Εάν το Ισραήλ πραγματοποιήσει χερσαία εισβολή στη Γάζα, οι αξιωματούχοι στο Μπαχρέιν και τα ΗΑΕ θα ήταν πιθανώς λιγότερο επικριτικοί από κάποια άλλα αραβικά κράτη που είτε έχουν αντιταχθεί σθεναρά στην εξομάλυνση με το Ισραήλ είτε τουλάχιστον αποφάσισαν να μην προσχωρήσουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, όπως η Αλγερία, το Κουβέιτ, Ιράκ, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Τυνησία.
«Πιστεύω ότι η απάντηση [των αραβικών κρατών σε μια ισραηλινή εισβολή στη Γάζα] θα είναι ευθέως ανάλογη με τη σχέση τους με το Ισραήλ», δήλωσε ο Δρ Νάντερ Χασεμί , διευθυντής του «Prince Alwaleed Center for Christian-Muslim Understanding» στη Σχολή του Πανεπιστημίου Georgetown του Foreign Service.
«Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που έχουν τη στενότερη σχέση με το Ισραήλ και ήταν πολύ αργά και ήπια στην κριτική τους για τα πρόσφατα γεγονότα, νομίζω ότι θα υιοθετήσουν μια κάπως πιο ήπια και διαφορετική θέση από τα άλλα αραβικά κράτη που θα επικρίνουν μια ισραηλινή εισβολή στη Γάζα . Έτσι, νομίζω ότι αυτός είναι ο βασικός οδηγός για τη μέτρηση των διαφόρων απαντήσεων»,πρόσθεσε ο Δρ Χασεμί .
Κρίσεις νομιμότητας στον αραβικό κόσμο
Μια άλλη σημαντική μεταβλητή στην εξίσωση είναι η νομιμότητα του καθεστώτος. Όσο περισσότερο ανησυχεί η ηγεσία οποιουδήποτε δεδομένου αραβικού κράτους για μια κρίση νομιμότητας στο εσωτερικό, τόσο περισσότερο η απάντηση σε μια ισραηλινή εισβολή στη Γάζα θα ήταν πιθανώς πιο θορυβώδης.
Οι έντονες αντιδράσεις θα μπορούσαν να καθησυχάσουν την κοινή γνώμη για την παλαιστινιακή υπόθεση, η οποία είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα για τους πολίτες τους.
«Η κατάσταση των Παλαιστινίων βαραίνει πολύ τη συνείδηση των περισσότερων Αράβων και Μουσουλμάνων. Το ζήτημα της Παλαιστίνης είναι βασικός δείκτης ταυτότητας για τους Άραβες και τους Μουσουλμάνους. Οι κυβερνώντες ελίτ έχουν πολύ διαφορετική άποψη», δήλωσε ο Δρ Χασεμί .
«Επομένως, νομίζω ότι η μεγαλύτερη ανησυχία θα ήταν εάν υπάρχει συνεχής ταλαιπωρία, παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου, ότι αυτό θα οδηγήσει στη συνέχεια σε λαϊκή κινητοποίηση που θα ήταν πρώτα και κύρια σε αλληλεγγύη με τους Παλαιστίνιους».
«Ο θυμός από την πλευρά των πολιτών των αραβικών χωρών θα μπορούσε να πάει από το να στρέφεται εναντίον του Ισραήλ και των ΗΠΑ προς τις δικές τους κυρίαρχες ελίτ που έχουν (επίσημες ή άτυπες) σχέσεις με το Τελ Αβίβ και βαθιές συνεργασίες με την Ουάσιγκτον».
«Νομίζω ότι βλέπουμε κάθε είδους δημόσια παράπονα να ξεσπούν στον αραβικό κόσμο με το πρόσχημα της διαδήλωσης υπέρ της Παλαιστίνης και κατά του Ισραήλ, ενώ στην πραγματικότητα οι άνθρωποι είναι πολύ εξοργισμένοι και θλιμμένοι από τις συνολικές κοινωνικο-οικονομικές, κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις όπως στην Αραβική Άνοιξη», δήλωσε ο Δρ Ανδρέας Κρίεγκ, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Αμυντικών Σπουδών του King’s College του Λονδίνου.
«Η περιοχή είναι ώριμη για κάποια κινητοποίηση, διαφωνία και κάποια αναταραχή. Έχουμε δει πολλές από αυτές τις διαφωνίες να συμβαίνουν και στα Εμιράτα. Συμβαίνει εδώ και δεκαετίες ήδη ότι σε όλες τις [αραβικές] αυταρχικές χώρες η παλαιστινιακή υπόθεση ήταν πάντα κάπως μια βαλβίδα όπου θα μπορούσατε να επιτρέψετε στο κοινό σας να απελευθερώσει λίγο ατμό και οργή που απευθύνεται στο Ισραήλ αντί να διατηρείτε αυτήν την πίεση και να μην επιτρέπετε στους ανθρώπους για να διαδηλώσουν», πρόσθεσε.
«Αυτό που πραγματικά ήθελαν να κάνουν οι άνθρωποι ήταν να διαδηλώσουν ενάντια στα καθεστώτα τους που τους απέτυχαν, και το βλέπουμε με τον Σίσι στην Αίγυπτο, στην Ιορδανία, και το βλέπουμε και στον Κόλπο, όπου οι μοναρχικές και αυταρχικές χώρες επιτρέπουν στους λαούς τους να διαδηλώσουν υπέρ της Παλαιστίνης και κατά του Ισραήλ, και έτσι να αφήσουν λίγο ατμό».
Η απόφαση του βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντουλάχ Β’ να ακυρώσει μια πολυμερή συνάντηση στο Αμμάν με τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν λόγω της σιδερένιας υποστήριξης της κυβέρνησής του στις ενέργειες του Ισραήλ μετά τις 7 Οκτωβρίου μιλά για το βαθμό στον οποίο αυτές οι αρχές ανησυχούν για τις εσωτερικές καταστάσεις στις χώρες τους.
«Πρέπει να αντιμετωπίσουν την οργή των δικών τους πληθυσμών που είναι θυμωμένοι με τη γενική κατάσταση πραγμάτων στην περιοχή και επίσης με τη διεφθαρμένη δικτατορική διακυβέρνηση των κυρίαρχων ελίτ που δεν φαίνεται να νοιάζονται για τους Παλαιστίνιους, αλλά μόνο με την επένδυση των δικών θυλάκων (τσεπών)», σχολίασε ο Δρ Χασεμί.
2η Αραβική Άνοιξη ή περιφερειακός πόλεμος
Σε μια συνέντευξη του , ο Άχμεντ Αμπουντούχ, συνεργάτης στο ‘Chatham House’ του Λονδίνου, εξήγησε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε όλο τον αραβικό κόσμο έχουν δύο κύριες ανησυχίες σχετικά με μια ισραηλινή χερσαία εισβολή στη Γάζα.
Η πρώτη είναι ένα σενάριο «Αραβικής Άνοιξης Νούμερο 2» και η δεύτερη θα ήταν ένας περιφερειακός πόλεμος.
«Και τα δύο πιθανά σενάρια έχουν τη δυνατότητα αποσταθεροποίησης της περιφερειακής ασφάλειας, απειλώντας άμεσα την ασφάλεια των καθεστώτων, δίνοντας χώρο στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και σε άλλους Ισλαμιστές να αποκτήσουν νομιμότητα στους δρόμους και, σε περίπτωση ισραηλινής στρατιωτικής ήττας, δυνητικά θέτουν τις βάσεις για να επικρατήσει η περιφερειακή κυριαρχία του Ιράν», πρόσθεσε ο Αμπουντούχ.
«Κάθε από αυτά τα σενάρια θα είναι αρκετό για να απειλήσει μοιραία τα οικονομικά οράματα του Κόλπου και την τροχιά αποκλιμάκωσης στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της ομαλοποίησης Σαουδικής Αραβίας-Ισραήλ και της απόψυξης Σαουδικής Αραβίας-Ιράν».
Θα μπορούσε να ακυρωθούν οι Συμφωνίες του Αβραάμ;
Ανάλογα με το πώς θα εξελιχθεί μια εισβολή στη Γάζα, είναι λογικό να τεθεί το ερώτημα εάν κάποια αραβική χώρα στις Συμφωνίες του Αβραάμ θα μπορούσε να ακυρώσει τη συμφωνία εξομάλυνσής της με το Ισραήλ. Φαίνεται απίθανο, αν και όχι αδύνατο.
Οι πιθανότητες είναι πολύ μεγαλύτερες τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή το Μπαχρέιν να κάνουν βήματα εκτός της αποχώρησης από τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Τέτοια μέτρα θα μπορούσαν να συνεπάγονται την απόσυρση των πρεσβευτών ή την ψύξη των σχέσεων με το Τελ Αβίβ.
«Τουλάχιστον μέχρι στιγμής, κανένα αραβικό κράτος στο στρατόπεδο εξομάλυνσης δεν έχει κάνει διπλωματικές κινήσεις προς το Ισραήλ αυτόν τον μήνα εν μέσω κλιμάκωσης της βίας και σκληρότερης συλλογικής τιμωρίας στους ανθρώπους που έχουν παγιδευτεί στη Γάζα».
Το Άμπου Ντάμπι ή η Μανάμα που υιοθετούν μια τέτοια προσέγγιση μέσης οδού θα μπορούσαν ενδεχομένως να επιτρέψουν σε αυτές τις δύο πρωτεύουσες να συνεχίσουν να επωφελούνται από τις Συμφωνίες του Αβραάμ – το πιο σημαντικό σε σχέση με τα δίκτυά τους και την πρόσβασή τους στην Ουάσιγκτον, όπου η προκατάληψη υπέρ του Ισραήλ διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό το κατεστημένο της εξωτερικής πολιτικής καθώς και εμπορικούς, εμπορικούς, επενδυτικούς και τεχνολογικούς δεσμούς με το Ισραήλ – κάνοντας επίσης μια συμβολική χειρονομία που ευθυγραμμίζεται με την εγχώρια και περιφερειακή κοινή γνώμη.
Αυτό που είναι αξιοσημείωτο, ωστόσο, είναι ότι, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, κανένα αραβικό κράτος στο στρατόπεδο εξομάλυνσης δεν έχει κάνει τέτοιες διπλωματικές κινήσεις προς το Ισραήλ αυτόν τον μήνα εν μέσω κλιμάκωσης της βίας και σκληρότερης συλλογικής τιμωρίας στους ανθρώπους που έχουν παγιδευτεί στη Γάζα.
«Στην πορεία των κανονικών σχέσεων, όταν ένα κράτος είναι αναστατωμένο με τη συμπεριφορά ενός άλλου κράτους στο οποίο έχετε διπλωματικές σχέσεις, υπάρχουν αυτές οι συμβολικές χειρονομίες», σχολίασε ο Δρ Χασεμί.
«Κανένα από τα αραβικά κράτη δεν το έχει κάνει αυτό. Κανένα από τα αραβικά κράτη δεν μιλάει να το κάνει αυτό. Αυτό εγείρει ερωτήματα για το γιατί».
Μεγάλος διεθνής ανταγωνισμός ισχύος
Είναι αδύνατο να αναλυθεί πώς θα μπορούσαν να αντιδράσουν τα αραβικά κράτη σε αυτήν την επικείμενη ισραηλινή χερσαία εισβολή στη Γάζα χωρίς να γίνει απολογισμός του βαθμού στον οποίο ο κόσμος γίνεται πολύ πιο πολυπολικός.
Με φόντο την Κίνα που αναπτύσσει έξι πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή -η ίδια μια από τις πιο υποαναφερθείσες εξελίξεις εν μέσω αυτής της κρίσης- και η Ρωσία χρησιμοποιεί έντονη γλώσσα για να καταδικάσει τις ΗΠΑ για τον ρόλο τους έναντι Ισραήλ-Παλαιστίνης, σαφώς ούτε στο Πεκίνο ούτε στη Μόσχα επιλέγουν να καθίσουν στο περιθώριο.
Θα είναι κρίσιμο να δούμε πώς αντιδρούν αραβικά κράτη όπως η Αίγυπτος, η Ιορδανία και τα μέλη του ΣΣΚ στον χειρισμό αυτής της κρίσης τόσο από την Κίνα όσο και από τη Ρωσία, ειδικά εάν αυτή διαχυθεί σε άλλα μέρη της Μέσης Ανατολής όπου το Πεκίνο και η Μόσχα έχουν συμφέροντα.
«Η Ρωσία και η Κίνα έχουν ανακοινώσει ότι συντονίζουν την απάντησή τους στην κρίση», δηλώνει ο Αμπουντούχ. «Αυτή είναι η πρώτη στο πλαίσιο της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής και αν υπερβεί τη ρητορική και την οπτική, μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις για την ισορροπία μεγάλης ισχύος στην τελική λύση της Γάζας, την ευρύτερη σύγκρουση Παλαιστινίων-Ισραηλινών και τη συνολική περιφερειακή εντολή στο μέλλον».
Τζόρτζιο Καφιέρο – Διευθύνων Σύμβουλος της Gulf State Analytics
—