Στις απέραντες ανεξερεύνητες εκτάσεις του Διαστήματος κρύβονται οι απαντήσεις για το μακρινό παρελθόν του Σύμπαντος και, γιατί όχι, ίσως το μέλλον της ανθρωπότητας… Δεδομένης της γοητείας που ασκεί ο νυχτερινός ουρανός στον άνθρωπο, η εισαγωγή στην αστρονομία θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελεί όχι μόνο αναπόσπαστο κομμάτι της διδακτέας ύλης στα σχολεία, αλλά και ένα από τα πιο δημοφιλή μαθήματα, ικανό να εμπνεύσει γενιές ολόκληρες εκκολαπτόμενων αστροφυσικών και αστρονόμων.
Στις 26 Ιουνίου 1842 πλήθος κόσμου είχε κατακλύσει την περιοχή πέριξ του Λόφου των Νυμφών απέναντι από την Ακρόπολη, αναμένοντας ένα σπουδαίο γεγονός. Σε μια τελετή γεμάτη επισημότητα, την ημέρα εκείνη κατά τη διάρκεια έκλειψης ηλίου, παρουσία του βασιλιά Όθωνα, της κυβέρνησης και μελών της Ιεράς Συνόδου θα ξεκινούσε η οικοδόμηση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Ο καθηγητής Γ. Βούρης -μετέπειτα διευθυντής του ιδρύματος- εκφώνησε τον πανηγυρικό της ημέρας, ενώ στη συνέχεια υπό τους ήχους μουσικής και τους κανονιοβολισμούς μιας φρεγάτας που ήταν αγκυροβολημένη στον Πειραιά ετέθη ο θεμέλιος λίθος.
Η ανέγερση του κτιρίου ολοκληρώθηκε το 1846 με δωρεά 500.000 δραχμών από τον τότε πρόξενο της Ελλάδας στη Βιέννη, βαρόνο Γεώργιο Σίνα. Ήταν μια κίνηση τουλάχιστον πρωτοποριακή για μια Ελλάδα που προσπαθούσε να ορθοποδήσει, αφήνοντας πίσω της τα άρματα και έχοντας πρόσφατη μια οικονομική χρεοκοπία. Η στιγμή εκείνη θα σηματοδοτούσε το ξεκίνημα του αρχαιότερου ερευνητικού ιδρύματος της νοτιοανατολικής Ευρώπης και την αφετηρία μιας πλούσιας επιστημονικής πορείας που θα έφτανε σήμερα μέχρι την παρατήρηση του Διαστήματος.
Τα 170 χρόνια της ερευνητικής προσφοράς του και το γεγονός ότι εξακολουθεί να πρωτοστατεί επιστημονικά στην Ευρώπη γιορτάζει φέτος το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών με την έκδοση ενός λευκώματος που περιλαμβάνει πλούσιο ιστορικό και φωτογραφικό υλικό από την πολυετή λειτουργία του.
Σημαντικοί είναι οι σταθμοί στην ιστορία του φορέα, όπως εξήγησε ο διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Τσίγκανος: «Η δομή του Αστεροσκοπείου περιλαμβάνει τρία ερευνητικά Ινστιτούτα: Το παλαιότερο είναι το Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης.
Οι παρατηρήσεις του ξεκίνησαν στο Θησείο και μεταφέρθηκαν στην Πεντέλη τη δεκαετία του 1930 λόγω της φωτορύπανσης στο κέντρο της Αθήνας. Κατά τη δεκαετία του 1970, μετακόμισαν στο Κρυονέρι Κορινθίας, όπου τοποθετήθηκε τηλεσκόπιο 1,2 μέτρων, ενώ τα τελευταία 15 χρόνια συνεχίζονται στον Χελμό με τη λειτουργία του δεύτερου μεγαλύτερου τηλεσκοπίου της Ευρώπης. Πλέον το Ινστιτούτο συνεργάζεται με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και λειτουργεί ως κόμβος συλλογής, επεξεργασίας και αναδιανομής δορυφορικών δεδομένων.
Το Ινστιτούτο Ερευνών, Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης ασχολείται με το ατμοσφαιρικό περιβάλλον, τη μετεωρολογία, την υδρολογία, τη μόλυνση της ατμόσφαιρας τα οποία παρακολουθούνται με κινητούς και σταθερούς σταθμούς, ενώ έχει και την ευθύνη για τον δημοφιλή ιστότοπο http://www.meteo.gr, δεύτερο σε επισκεψιμότητα στη χώρα.
Τέλος, το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο έχει ιδιαίτερη συνεισφορά στην παρακολούθηση της σεισμικότητας της χώρας, που είναι η μεγαλύτερη της Ευρώπης. Επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο το επισκέπτονται για να διδαχτούν από την εμπειρία του, ενώ παράλληλα λειτουργεί και κέντρο παρακολούθησης για τσουνάμι».
Εκτός από «ένα πλούσιο παρελθόν και ένα εξαιρετικό παρόν», το Αστεροσκοπείο, όπως εξήγησε ο κ. Τσίγκανος, έχει τις προοπτικές και για ένα λαμπρό μέλλον: «Στοχεύουμε στην επιστημονική αριστεία, να είμαστε στην πρώτη γραμμή της έρευνας σε όλα μας τα Ινστιτούτα, στην εξωστρέφεια και ανάπτυξη των κοινωνικών υπηρεσιών μας, στην περαιτέρω εφαρμογή των μελετών μας σε συνεργασία με ελληνικές εταιρείες και στην οικονομική αυτοδυναμία μας μέσω ερευνητικών προγραμμάτων τα οποία επιτυγχάνει συχνά το Αστεροσκοπείο, παρά τον ισχυρό διεθνή ανταγωνισμό».
Μαρία Ιωάννου
Πηγή: apocalypsejohn.com