Το ελληνικό εκλογικό σύστημα εξασφαλίζει τις μονοκομματικές κυβερνήσεις. Το αποτέλεσμα των εκλογών επιφυλάσσει ένα μεγάλο μπόνους στο πρώτο κόμμα εξασφαλίζοντας περισσότερες έδρες και καλύτερες πιθανότητες για το σχηματισμό κυβέρνησης. Θα μπορούσε ένα τέτοιο σύστημα να λειτουργήσει στη χώρας;, γράφουν σήμερα τα βουλγαρικά media.
«Μου αρέσει ιδιαίτερα το ελληνικό εκλογικό σύστημα. Ίσως θα πρέπει να αλλάξουμε το δικό μας εκλογικό σύστημα»».
Το σχόλιο είναι του αρχηγού του GERB και πρώην πρωθυπουργού της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπορίσοφ για μια ακόμη αναθεώρηση του εκλογικού συστήματος που ήρθε μετά την αποχώρησή του από τις διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ. Και ενώ κυκλοφόρησε παρεμπιπτόντως, έκανε πολλούς να το προσέξουν.
Vesti.bg
Εδώ και χρόνια, η μονοκομματική διακυβέρνηση ήταν η απόλυτη λύση, και υπάρχουν τόσα πολλά κόμματα στο κοινοβούλιο που ο σχηματισμός συνασπισμού ακόμη και μεταξύ δύο μόνο πολιτικών δυνάμεων γίνεται αδύνατη.
Άρα το σχόλιο του Μπορίσοφ για το ελληνικό εκλογικό σύστημα μπορεί να αποδειχθεί ότι «δοκιμάζει τα νερά» για την εισαγωγή κάτι αντίστοιχου στη χώρα μας.
Πώς είναι όμως η κατάσταση με τις εκλογές στον νότιο γείτονά μας;
Ιδιαίτερη για το ελληνικό σύστημα είναι η χορήγηση πρόσθετων εδρών στην πρώτο κόμμα, που ποικίλλουν ανάλογα με το αποτέλεσμα που λαμβάνει στις εκλογές.
Προκειμένου ο νικητής να λάβει περισσότερες έδρες, το κόμμα ή ο συνασπισμός πρέπει να έχει κερδίσει τουλάχιστον το 25% των ψήφων στην ψηφοφορία. Όταν περάσει αυτό το όριο, λαμβάνει ένα αυτόματο μπόνους 20 εδρών.
Για κάθε επόμενο ποσοστό άνω των 25, λαμβάνει μία ακόμη εντολή, δηλ. με αποτέλεσμα 26%, το νικητήριο κόμμα παίρνει 21 επιπλέον έδρες στο κοινοβούλιο, με 27% – 22 έδρες κ.λπ.
Με αυτά τα μπόνους, η πρώτη πολιτική δύναμη μπορεί να πάρει έως και 50 επιπλέον έδρες στο ελληνικό κοινοβούλιο των 300 εδρών.
Με αυτόν τον τρόπο, ο νικητής είναι εγγυημένο ότι θα έχει περισσότερες πιθανότητες να σχηματίσει κυβέρνηση και με ένα αρκετά καλό αποτέλεσμα (πάνω από 38%) ακόμη και να κυβερνήσει αυτοδύναμα.
Αυτό το εκλογικό σύστημα υιοθετήθηκε το 2020, αλλά τέθηκε σε ισχύ μόλις το 2023.
Το ενδιαφέρον σε αυτή την περίπτωση είναι ότι στην ψηφοφορία τον Μάιο του 2023, οι Έλληνες ψήφισαν σύμφωνα με το παλιό τακτικό αναλογικό εκλογικό σύστημα (όπως συμβαίνει και στη Βουλγαρία), και στη συνέχεια με 41% των ψήφων ο αρχηγός της δεξιάς- Η πτέρυγα «Νέα Δημοκρατία»- Κυριάκος Μητσοτάκης κέρδισε πειστική νίκη, αλλά αμέσως επέστρεψε την κυβερνητική εντολή που του είχε δοθεί.
Στις επόμενες εκλογές ένα μήνα αργότερα τέθηκε σε ισχύ το νέο εκλογικό πλαίσιο με τα μπόνους για τον νικητή, δίνοντας στον Μητσοτάκη 158 βουλευτικές έδρες με ένα αποτέλεσμα 40,5% των ψήφων.
dnevnik.bg
Μέχρι το 2016, μια εκλογική νίκη στην Ελλάδα έδινε ακόμη πιο αποφασιστικό πλεονέκτημα στον νικητή – 50 από τις συνολικά 300 εντολές δίνονταν απευθείας στον νικητή, ενώ οι υπόλοιπες 250 έδρες στο κοινοβούλιο κατανέμονταν αναλογικά μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων.
Το 2016, ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας προώθησε την εισαγωγή ενός καθαρά αναλογικού συστήματος για να τερματίσει τα μπόνους του νικητή. Ωστόσο, αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολύ μικρότερες πιθανότητες δημιουργίας μονοκομματικής κυβέρνησης ή ακόμη και δικομματικών συνασπισμών. Γι’ αυτό προέκυψαν οι αλλαγές από το 2020 και η εισαγωγή της σημερινής κατάστασης.
Το ελληνικό εκλογικό σύστημα μπορεί να μην επηρεάζει το μεγάλο πρόβλημα της προσέλευσης των ψηφοφόρων στη χώρα, ωστόσο μπορεί να φέρει κίνητρα ψήφου για κάποιους ψηφοφόρους.
Είναι πολύ πιθανό η εισαγωγή ενός τέτοιου εκλογικού συστήματος να οδηγήσει σε περισσότερες ψήφους στους κορυφαίους παίκτες και σε εξάντληση της υποστήριξης για μικρότερα κόμματα – οι άνθρωποι τείνουν να ψηφίζουν εκεί που πιστεύουν ότι θα είχε μεγαλύτερη σημασία.
Με άλλα λόγια, εάν υπάρξει αμφισβητούμενη κούρσα για την πρώτη θέση μεταξύ πολιτικών δυνάμεων, όπως συνέβη στις εκλογές του 2023 ή στις τρεις ψήφους του 2021, ο παράγοντας «μπόνους νικητή» θα παρότρυνε περαιτέρω τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν έναν από τους υποψήφιους που βρίσκονταν κοντά στη νικήτρια πολιτική δύναμη.
Το μεγάλο ερώτημα τώρα είναι χρειαζόμαστε πραγματικά μια νέα αλλαγή στον εκλογικό κώδικα – τον πιο επεξεργασμένο νόμο στη χώρα μας;
Η απάντηση εδώ δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντη. Το ισχύον σύστημα, αν και με ορισμένες ανακρίβειες, δίνει μια βέλτιστη εικόνα της καλή εκπροσώπησης στην Εθνοσυνέλευση όλων των ψηφοφόρων στη χώρα μας, χωρίς κλοπή ψήφων από τα μικρότερα κόμματα.
Το πρόβλημα είναι ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού μας δεν ψηφίζει, και όσοι το κάνουν καταφέρνουν να δημιουργήσουν ένα κοινοβούλιο γεμάτο κόμματα που δεν θέλουν να μιλήσουν μεταξύ τους. Δεν είναι σαφές εάν αυτή η κατάσταση θα αλλάξει με την προσθήκη ενός μπόνους για τον νικητή.
Ταυτόχρονα, φαίνεται λογικό ο Μπόικο Μπορίσοφ και το κόμμα του να θέλουν μια τέτοια αλλαγή, καθώς το σταθερό, σκληροπυρηνικό εκλογικό τους σώμα τους δίνει μια μεγάλη ευκαιρία να καταταγούν πρώτοι στις εκλογές έναντι όλων των άλλων πολιτικών δυνάμεων.
Ωστόσο, διανύουμε έναν κλειστό γύρο εκλογών που δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα. Και αν δεν αλλάξει κάτι, η εμπιστοσύνη στο σύστημα, η εκλογική διαδικασία και η ίδια η δημοκρατία θα συνεχίσουν να καταρρέουν.
Και αν δεν θέλουμε να φτάσουμε σε αυτό το άκρο, κάτι πρέπει να αλλάξει – είτε στους πολιτικούς, είτε στις εκλογές, είτε στο ίδιο το περιβάλλον της πολιτικής.
—