Mόνο ευχάριστα συναισθήματα δεν προκαλεί το άκουσμα της λέξης «πυρηνικά». Οι εχθροπραξίες, που σημειώνονται πολύ κοντά στο εργοστάσιο με τους 6 αντιδραστήρες στη Ζαπορίζια της Ουκρανίας, αλλά και το οπλοστάσιο της Ρωσίας, έχουν σημάνει παγκόσμια συναγερμό, εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια.
Άλλωστε, οι μνήμες από το πυρηνικό ατύχημα του Τσέρνομπιλ το 1986 και φυσικά όλα όσα ακολούθησαν θυμίζουν τι μπορεί να συμβεί όταν ο άνθρωπος «παίζει» με τη φωτιά. Τι συμβαίνει όμως στην Ελλάδα; Παράγει πυρηνική ενέργεια η χώρα;
Πυρηνικός αντιδραστήρας στην Αθήνα
Στην Αγία Παρασκευή, μία ανάσα από το κέντρο της Αθήνας, υπάρχει ένας λειτουργικός πυρηνικός ερευνητικός αντιδραστήρας, που βρίσκεται στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος».
Λόγω του μικρού μεγέθους της χώρας αλλά και εξαιτίας των συχνών σεισμών, η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα είχε θεωρηθεί όχι και… τόσο καλή ιδέα. Ο Ερευνητικός Πυρηνικός Αντιδραστήρας του «Δημόκριτου», είναι θερμικής ισχύος 5 MW.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, αξίζει να σημειωθεί ότι το εργοστάσιο της Ζαπορίζια διαθέτει 6 πυρηνικούς αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, ο καθένας με καύσιμο εμπλουτισμένο ουράνιου και παράγει 950 MW, για συνολική ισχύ εξόδου 5.700 MW.
Όποιος επισκεφθεί το αντιδραστήρα της Ελλάδας, μπορεί με δέος να διακρίνει ότι είναι τύπου ανοικτής δεξαμενής με νερό «που χρησιμεύει ως επιβραδυντής νετρονίων και ψυκτικό μέσο», σύμφωνα με τους επιστήμονες του ΕΚΕΦΕ.
Η ιστορία του ελληνικού αντιδραστήρα
Τον Ιανουάριο του 1957 υπεγράφη με την αμερικανική εταιρεία AMF Atomics η σύμβαση για την κατασκευή του αντιδραστήρα. Μαζί με τον εξοπλισμό, στην Ελλάδα ήρθε επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό από τις ΗΠΑ για εκπαίδευση σε θέματα σχετικά με τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των αντιδραστήρων. Ο Ερευνητικός Πυρηνικός Αντιδραστήρας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» τέθηκε σε κρισιμότητα για πρώτη φορά στις 31/07/1961.
Στα εγκαίνια ήταν παρούσα η πολιτική ηγεσία της χώρας καθώς και πρέσβεις άλλων χωρών. Τα επόμενα χρόνια, ακολούθησε περίοδος λειτουργίας σε χαμηλή ισχύ για την πραγματοποίηση απαραίτητων ρυθμίσεων και μετρήσεων φυσικών παραμέτρων.
Σύμφωνα με το ΕΚΕΦΕ η κανονική λειτουργία του αντιδραστήρα σε πλήρη ισχύ 1 MW άρχισε τον Απρίλιο του 1964.
Πού χρησίμευσε και πώς έσωσε ζωές
Πώς και γιατί χρησιμοποιήθηκε ο πυρηνικός αντιδραστήρας στην Ελλάδα;
Οι χρήσεις αφορούσαν κυρίως στην εξυπηρέτηση ερευνητικών προγραμμάτων και στην παραγωγή ραδιοϊσοτόπων. Μάλιστα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η παραγωγή ραδιοϊσοτόπων είχε τεράστια σημασία για τη χώρα, καθώς το σύνολο των ιατρικών διαγνωστικών εξετάσεων πυρηνικής ιατρικής γίνονταν με ραδιοϊσότοπα.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα ήταν το I-131 και το Tc-99m, που παράγονταν στον αντιδραστήρα του Δημόκριτου. Και αν τα παραπάνω μοιάζουν με «κινέζικα» αρκεί να σημειωθεί ότι το I-131 και το Tc-99m χρησιμοποιούνται για σπινθηρογραφήματα οστών, νεφρών, θυρεοειδούς και μυοκαρδίου. Tο σπινθηρογράφημα είναι μια απεικονιστική εξέταση, που έχει σώσει χιλιάδες ζωές τις τελευταίες δεκαετίες.
Το ραδιοϊσότοπο αφού εισέλθει στο σώμα, κατευθύνεται και συγκεντρώνεται στην πάσχουσα περιοχή, ενώ στη συνέχεια εκπέμπει ακτινοβολία, η οποία ανιχνεύεται από σύστημα με ειδική κάμερα.
Η αναβάθμιση του 1971
Το 1970, ελήφθη η απόφαση για αναβάθμιση των εγκαταστάσεων και ένα χρόνο αργότερα, στις 27 Ιουλίου 1971, ύστερα από εντατικές εργασίες ο αντιδραστήρας λειτούργησε στην αυξημένη ισχύ των 5 MW. Μία ακόμα σημαντική μετατροπή έγινε τον Ιούνιο του 1999, με τη εισαγωγή καυσίμου χαμηλού εμπλουτισμού ουρανίου και την προσθήκη βηρυλλίου, ως ανακλαστή νετρονίων.
Η μετατροπή από καύσιμο ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού σε χαμηλού εμπλουτισμού έγινε για τη συμμόρφωση με τους νέους διεθνείς κανονισμούς πυρηνικής διασφάλισης, τη βελτίωση της κατανάλωσης καυσίμου και την επίτευξη υψηλότερης ροής νετρονίων στις πειραματικές διατάξεις.
Εκτός από την παραγωγή ραδιοϊσοτόπων, ο αντιδραστήρας χρησίμευσε στη μελέτη του περιβάλλοντος και των υλικών, στην αρχαιομετρία, στη βιοϊατρική και στην αποστείρωση μοσχευμάτων μεταξύ άλλων.
Διακοπή λόγω Ολυμπιακών Αγώνων
Ο ερευνητικός αντιδραστήρας λειτούργησε μέχρι τον Ιούλιο του 2004, όταν η λειτουργία του διεκόπη για λόγους ασφάλειας με φόντο τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Το 2006 άρχισε ένα σημαντικό πρόγραμμα για τον εκσυγχρονισμό του Ερευνητικού Αντιδραστήρα.
Ωστόσο, το πρόγραμμα διεκόπη το 2014 και ο αντιδραστήρας σήμερα παραμένει σε κατάσταση παρατεταμένης διακοπής λειτουργίας.
Η κατάσταση σήμερα
Τι συμβαίνει σήμερα; Πλέον, το τεχνικό προσωπικό του εργαστηρίου έχει την ευθύνη της εκτέλεσης των περιοδικών ελέγχων της κατάστασης και της συντήρησης όλων των συσκευών και διατάξεων του αντιδραστήρα.
Πηγή: reader.gr