Στην Αλβανία συγκεκριμένες τηλεπικοινωνιακές εταιρείες έχουν εγκαταστήσει συστήματα που επιτρέπουν τον έλεγχο του διαδικτυακού περιεχομένου που διακινούν οι χρήστες, γνωστά ως DPI (Deep Packet Inspection). Πρόκειται για τεχνολογία παρακολούθησης που θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν δεν συνοδεύεται από ένα σαφές νομικό πλαίσιο για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών.
Οι πρώτες αναφορές για το θέμα έγιναν από ειδικούς που εξήγησαν πως η τεχνολογία αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μαζική παρακολούθηση και στοχοποίηση πολιτών, δημοσιογράφων ή πολιτικών. Για να καταλάβουμε τι είναι το DPI, δίνεται το παράδειγμα ενός ταχυδρόμου που έχει τη δυνατότητα να ανοίξει και να διαβάσει ένα γράμμα πριν το παραδώσει στον παραλήπτη.
Η καταγγελία έγινε από επαγγελματίες του χώρου, που εργάζονται είτε σε παρόχους είτε σε κρατικές δομές. Αφορμή φάνηκε να ήταν η αποτυχία φραγής της πλατφόρμας TikTok, κάτι που έφερε τη χρήση αυτής της τεχνολογίας ως «λύση», αν και οι δυνατότητές της είναι πολύ ευρύτερες. Οι ερωτήσεις που τίθενται είναι: «ποιος ζήτησε να αγοραστούν αυτές οι συσκευές, ποιο κρατικό όργανο τις παρέδωσε στους παρόχους, και πώς δαπανήθηκαν μεγάλα ποσά χωρίς διαφάνεια».
Σύμφωνα με τη μετάφραση του himara.gr οι αρχές παραδέχτηκαν την ύπαρξη των συσκευών μετά από δύο εβδομάδες, με ισχυρισμό ότι δεν γίνεται παρακολούθηση, κάτι που όμως δεν είναι αρκετό χωρίς νομική κάλυψη. Δεν υπάρχει νόμος που να απαγορεύει ρητά την παρακολούθηση, ενώ η πιο ανησυχητική πτυχή είναι η δυνατότητα «προφίλ χρήστη». Δηλαδή, η τεχνολογία μπορεί να καταγράψει ποιες εφαρμογές χρησιμοποιεί κάποιος, ποιες ιστοσελίδες επισκέπτεται, ακόμα και να σχηματίσει άποψη για τις σεξουαλικές ή θρησκευτικές του προτιμήσεις.
Η ταυτοποίηση γίνεται μέσω μοναδικών αναγνωριστικών συσκευών (όπως ο IMEI ενός τηλεφώνου), και όλη αυτή η παρακολούθηση μπορεί να θυμίζει κάμερες μέσα σε ένα σπίτι, με το κράτος να λέει πως τις χρησιμοποιεί «μόνο όταν χρειάζεται».
Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα είναι η δυνατότητα λογοκρισίας. Το DPI επιτρέπει το φιλτράρισμα περιεχομένου, κάτι που δεν γίνεται με τις απλές τεχνικές παρακολούθησης. Για παράδειγμα, μπορεί να επιβραδύνει ή να «ρίξει» την ποιότητα μιας ζωντανής μετάδοσης. Σε άλλες χώρες έχει χρησιμοποιηθεί για να κλείσουν κοινωνικά δίκτυα ή VPNs σε κρίσιμες πολιτικές στιγμές, όπως σε περιπτώσεις διαδηλώσεων.
Η χρήση τέτοιων τεχνολογιών χωρίς αυστηρό νομικό πλαίσιο ισοδυναμεί με το να έχει το κράτος ένα ισχυρό «όπλο» στα χέρια του χωρίς άδεια. Έχουν υπάρξει περιστατικά σε χώρες όπως το Ιράν και η Σαουδική Αραβία, όπου γινόταν παρακολούθηση προσώπων με σκοπό τον εκβιασμό, αξιοποιώντας προσωπικές τους αδυναμίες.
Η ίδια τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για πιο «προχωρημένη» παρακολούθηση, με δυνατότητα πρόσβασης ακόμα και στα μηνύματα, όταν δεν υπάρχει κρυπτογράφηση. Αν και οι αρχές δήλωσαν πως οι συσκευές αυτές θα αφαιρεθούν σε ένα χρόνο, τίθεται εύλογα το ερώτημα: Αν είναι τόσο χρήσιμες, γιατί να τις αφαιρέσουν;