Πριν από τα σύγχρονα καλάμια, τους γάντζους και τις πετονιές από νάιλον, υπήρχαν τα χέρια, η υπομονή και μια βαθειά γνώση της φύσης. Για τους αρχαίους Έλληνες, το ψάρεμα δεν ήταν απλώς ένας τρόπος επιβίωσης. Ήταν τέχνη, παράδοση και – όλως παραδόξως – και λίγο… φιλοσοφία!
Ποιοι ψάρευαν;
Στην αρχαία Ελλάδα, οι ψαράδες ήταν κυρίως ταπεινής καταγωγής. Οι αλιείς της Αθήνας, του Πειραιά, της Κορίνθου και των νησιών της Ιωνίας έβγαζαν τα προς το ζην από το Αιγαίο και το Ιόνιο. Παράλληλα, ο ψαράς είχε και ρόλο κοινωνιολόγου – γνώριζε τη θάλασσα, τον καιρό, τις εποχές και τις “συνήθειες” των ψαριών καλύτερα απ’ όλους.
Τεχνικές που εντυπωσιάζουν
Χωρίς τεχνολογία, αλλά με εφευρετικότητα, οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν:
Καλάμια από καλάμι ή ξύλο με πετονιά από λινάρι ή τρίχες ζώων.
Αγκίστρια από μπρούντζο ή κόκαλο, κοφτερά και αποτελεσματικά.
Καλάθια και παγίδες για παγίδευση ψαριών κοντά στην ακτή.
Δίκτυα χειροποίητα, ριπτόμενα από βάρκες ή την ακτή.
Τι έπιαναν και τι μαγείρευαν
Τσιπούρες, σαρδέλες, κολιοί, σκουμπριά, χταπόδια, καλαμάρια και μπαρμπούνια ήταν μερικά από τα συχνότερα αλιεύματα. Το ψάρι όμως δεν ήταν για όλους. Ήταν ακριβό και συχνά συνδεδεμένο με πολυτέλεια – το αντίθετο με σήμερα!
Γνωστές συνταγές της εποχής περιλάμβαναν:
Ψάρια ψητά στα κάρβουνα με ελαιόλαδο και μυρωδικά.
Αλμυρά ψάρια (ταραμοειδή) με χρήση άλμης.
Γαριδομαγειρέματα με κρασί και κρεμμύδι.
Ψάρεμα και φιλοσοφία
Ο Πλάτων στον «Φίληβο» αναφέρεται στο ψάρεμα ως παράδειγμα «χαμηλής τέχνης», αλλά ο Ξενοφών και ο Αριστοτέλης αναγνωρίζουν την αξία του. Ο τελευταίος, μάλιστα, στο έργο του «Περί των ζώων ιστορίαι» μελετά τον βίο και τις συνήθειες των ψαριών με λεπτομέρεια!
Το ψάρεμα ως καθρέφτης του πολιτισμού
Μέσα από το ψάρεμα, οι αρχαίοι Έλληνες μάθαιναν υπομονή, παρατήρηση και σεβασμό στη φύση. Δεν ήταν ένα «βαρετό χόμπι», αλλά μια τελετουργία που σε συνέδεε με τον κόσμο. Οι τοιχογραφίες, τα νομίσματα και τα αγγεία της εποχής απεικονίζουν ψαράδες με περηφάνια. Γιατί όχι; Ήταν οι πρώτοι masters του spinning!
Μια αθόρυβη κληρονομιά
Το ψάρεμα στην αρχαιότητα μπορεί να μην είχε βιντεάκια YouTube και εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας, αλλά είχε καρδιά, εμπειρία και σεβασμό στη θάλασσα. Κι αυτό το πνεύμα είναι που κρατά το ψάρεμα ζωντανό μέχρι σήμερα.