Ένα από τα πρώτα αξιοθέατα που αντικρίζουν όσοι φτάνουν στο κέντρο της σερβικής πρωτεύουσας Βελιγραδίου είναι τα κυβερνητικά κτίρια σε προχωρημένη κατάσταση ερειπίων. Τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ τα βομβάρδισαν το 1999 – και εξακολουθούν να βρίσκονται στην ίδια σχεδόν κατάσταση.
Το μήνυμα που στέλνουν στους επισκέπτες θα μπορούσε να είναι «καλώς ήρθατε στη Σερβία, η πρόσφατη ιστορία μας είναι ταραγμένη και περίπλοκη, και δεν την έχουμε ακόμη ολοκληρώσει πλήρως».
Σαν ένα χαμόγελο με μια σειρά από σπασμένα δόντια, τα κτίρια του Υπουργείου Άμυνας εξακολουθούν να στέκονται. Αλλά προφανώς δέχτηκαν σοβαρό πλήγμα όταν το ΝΑΤΟ παρενέβη για να σταματήσει την τότε στρατιωτική δραστηριότητα στην επαρχία της, το Κόσοβο.
Ως μέλος της Δυτικής στρατιωτικής συμμαχίας, οι ΗΠΑ συμμετείχαν στις βομβιστικές επιθέσεις.
Δεδομένης αυτής της ιστορίας, ήταν κάπως σοκ για τους Σέρβους πέρυσι όταν η κυβέρνηση σύναψε συμφωνία με μια εταιρεία που ονομάζεται Affinity Global για την ανακατασκευή του χώρου σε ένα πολυτελές συγκρότημα ξενοδοχείων και διαμερισμάτων αξίας 500 εκατομμυρίων δολαρίων.
Όχι μόνο επειδή η εν λόγω επιχείρηση είναι αμερικανική, αλλά και επειδή ο ιδρυτής της είναι ο Τζάρεντ Κούσνερ, γνωστός ως γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και σύζυγος της αγαπημένης του κόρης Ιβάνκα. Μια άλλη μικρή λεπτομέρεια – η σχεδιαζόμενη ανάπτυξη θα ονομάζεται Trump Tower Belgrade.
Ενώ αυτή είναι πλέον μια σημαντική τροπή στην ιστορία που θέτει υπό αμφισβήτηση το σχέδιο, η απόφαση της σερβικής κυβέρνησης να προχωρήσει με τη συμφωνία δεν ήταν και τόσο εκπληκτική.
Πριν γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ το 2016, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ είχε εκφράσει ενδιαφέρον για την κατασκευή ξενοδοχείου στο σημείο. Η κίνηση αυτή εντάσσεται επίσης σε ένα κυβερνητικό μοτίβο – όπως ισχυρίζεται η σερβική αντιπολίτευση – που επιτρέπει σε ξένους επενδυτές να επωφελούνται από δημόσια περιουσία.
Βομβαρδισμένη γέφυρα στο Βελιγράδι
Ως εξαιρετικό παράδειγμα, αναφέρουν το οικιστικό και εμπορικό έργο «Παραλία Βελιγραδίου», που κατασκευάστηκε από επιχειρηματίες από τα Εμιράτα σε γη που ανήκει στους Σερβικούς Σιδηροδρόμους.
Εκεί που παλιά υπήρχαν σκουριασμένο τροχαίο υλικό και εγκαταλελειμμένες γραμμές, τώρα υπάρχει ένα πολυτελές εμπορικό κέντρο, κομψά εστιατόρια και ο παράξενα προεξέχων Πύργος του Βελιγραδίου, 42 ορόφων. Δεν είναι για όλα τα γούστα.
Ωστόσο, επρόκειτο για μια εγκαταλελειμμένη βιομηχανική περιοχή και όχι για ορόσημο του κέντρου της πόλης.
Το συγκρότημα του Υπουργείου Άμυνας αποτελεί μια πολύ διαφορετική πρόταση – κυρίως επειδή χρησιμεύει ως μνημείο για τα θύματα των βομβαρδισμών του 1999. Είναι επίσης μια ισχυρή οπτική υπενθύμιση του γιατί η πλειοψηφία των Σέρβων παραμένει αντιΝΑΤΟϊκή και συμπαθής προς τη Ρωσία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η παραχώρηση 99ετούς μίσθωσης σε έναν Αμερικανό κατασκευαστή του χώρου, σύμφωνα με πληροφορίες χωρίς προκαταβολικές δαπάνες, αποτελεί μια τολμηρή κίνηση.
Αλλά ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς δεν ζητά συγγνώμη. «Είναι σημαντικό να ξεπεράσουμε το βάρος του 1999», δήλωσε στο BBC.
«Είμαστε έτοιμοι να οικοδομήσουμε καλύτερες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες – νομίζω ότι αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για αυτή τη χώρα».
Αυτή η προοπτική προκαλεί έναν ορισμένο βαθμό συμπάθειας από τη διεθνή επιχειρηματική κοινότητα του Βελιγραδίου.
Οι εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων έχουν τριπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει χαμηλό σε σύγκριση με τα κράτη μέλη της ΕΕ, μόλις στο ένα τρίτο του μέσου όρου του μπλοκ.
—