Πολλές φορές παρατηρούμε κάποια μαύρα φύλλα, ένα μαύρο στρώμα να καλύπτει τα κλαδιά και τους καρπούς των φυτών και αναρωτιόμαστε τι μπορεί να είναι. Αυτή η μαυρίλα που συναντάμε στα φυτά δείχνει ότι έχουμε εμφάνιση της καπνιάς, μία μυκητολογική ασθένεια που μπορεί να προσβάλλει τα περισσότερα φυτά του κήπου μας.
Η καπνιά αναπτύσσεται πάνω στο φύλλωμα και στους καρπούς των φυτών και εμφανίζεται όταν υπάρχει προσβολή από έντομα που αφήνουν μελιτώματα. Μαζί με τα μελιτώδη εκκρίματα των εντόμων δηλαδή, αναπτύσσεται και μαύρισμα από τη μυκητολογική ασθένεια της καπνιάς. Συναντάμε, λοιπόν, την καπνιά, μαζί με μελιτώματα από τη μελίγκρα (αφίδες), τον αλευρώδη, την ψώρα (κοκκοειδή) και τον ψευδόκοκκο (βαμβακάδα).
Ο μύκητας της καπνιάς τρέφεται από τα μελιτώδη εκκρίματα των εντόμων που αφήνουν πάνω στα φυτά. Κατά συνέπεια, η καπνιά ευνοείται από τις συνθήκες που ευνοούν την αύξηση των συγκεκριμένων εντόμων, όπως η σχετική υγρασία, οι υψηλές θερμοκρασίες και ο κακός αερισμός. Ας δούμε αναλυτικά ποια φυτά προσβάλλει η καπνιά, τι ζημιά προκαλεί και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα φυτά μας από το μαύρισμα της καπνιάς με οικολογικούς τρόπους.
Σε ποια φυτά εμφανίζεται η ασθένεια της καπνιάς;
Η καπνιά μπορεί να προσβάλλει διάφορα καρποφόρα δέντρα, λαχανικά και καλλωπιστικά φυτά που έχουμε στον κήπο μας ή σε γλάστρες στο μπαλκόνι μας, προκαλώντας σημαντική ζημιά στην ανάπτυξη και στην καρποφορία τους.
Η ασθένεια της καπνιάς συναντάται σε αρκετά καρποφόρα δέντρα όπως στην καλλιέργεια της λεμονιάς, στην καλλιέργεια της πορτοκαλιάς, στην καλλιέργεια της μανταρινιάς και στην καλλιέργεια του γκρέιπφρουτ, με έντονο μαύρο χρώμα στο φύλλωμα και στους καρπούς τους όταν προσβάλλονται από μελίγκρα, αλευρώδη και ψώρα. Η προσβολή από καπνιά είναι πολύ έντονη στην καλλιέργεια της μηλιάς όταν προσβάλλεται από αφίδες, στην καλλιέργεια της αχλαδιάς όταν προσβάλλεται από ψύλλα, καθώς και στην καλλιέργεια της ελιάς όταν προσβάλλεται από λεκάνιο.
Επίσης, τα φυτά του λαχανόκηπου μας μπορεί να υποφέρουν από καπνιά και να εντοπίσουμε μαύρισμα των φύλλων στην καλλιέργεια της αγκινάρας, στην καλλιέργεια του λάχανου, στην καλλιέργεια του μπρόκολου και στην καλλιέργεια της πατάτας όταν προσβάλλονται από μελίγκρα και αλευρώδη. Ανάλογα συμπτώματα προσβολής από καπνιά, μπορούμε να συναντήσουμε και στην καλλιέργεια της αγγουριάς, στην καλλιέργεια της κολοκυθιάς, στην καλλιέργεια της πεπονιάς και στην καλλιέργεια του καρπουζιού όταν προσβάλλονται από μελίγκρα και αλευρώδη.
Η καπνιά δεν κάνει εξαιρέσεις και μπορεί να προσβάλλει αρκετά καλλωπιστικά του κήπου και του μπαλκονιού μας. Σε συνθήκες κακού αερισμού, εμφανίζονται μαυρίλες στο φύλλωμα και στους βλαστούς σε χρυσάνθεμα, στη γαρδένια, στον ιβίσκο, στη σεφλέρα, στον φίκου μπέντζαμιν, στην καμέλια, στην ορτανσία, ακόμα και στην τριανταφυλλιά.
Τι ζημιά προκαλεί ο μύκητας της καπνιάς;
Η καπνιά δεν προκαλεί άμεση ζημιά στα φυτά. Κι αυτό γιατί ο μύκητας της καπνιάς τρέφεται από τα μελιτώδη εκκρίματα των εντόμων και όχι από τους φυτικούς ιστούς των φύλλων ή από το περιεχόμενο των καρπών. Η ζημιά που κάνει η καπνιά είναι πιο έμμεση, καθώς με το μαύρισμα των φύλλων μειώνεται η φωτοσυνθετική δραστηριότητα των φυτών. Η μειωμένη φωτοσύνθεση οδηγεί στη δημιουργία αδύναμης βλάστησης από τα φυτά και σε μικρότερη παραγωγή καρπών. Επίσης, το μαύρισμα των καρπών υποβαθμίζει την ποιότητα τους και τους καθιστά μη εμπορεύσιμους, γεγονός που προκαλεί σημαντική οικονομική ζημιά στους καλλιεργητές.
Πώς γίνεται η βιολογική καταπολέμηση της καπνιάς;
Για την προληπτική αντιμετώπιση της καπνιάς στα φυτά, περιορίζουμε τους παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη των εντόμων που δημιουργούν μελιτώδη εκκρίματα για να αναπτυχθεί η καπνιά. Συγκεκριμένα, εφαρμόζουμε τα παρακάτω μέτρα που αποτρέπουν την ανάπτυξη και προσβολή από καπνιά:
– Αποφεύγουμε τις πυκνές φυτεύσεις των φυτών, καθώς δημιουργούνται συνθήκες υψηλής υγρασίας και κακού αερισμού.
– Κλαδεύουμε κάθε χρόνο τα καρποφόρα δέντρα μας και τα καλλωπιστικά φυτά για να έχει το φύλλωμα τους καλύτερο αερισμό και φωτισμό.
– Αποφεύγουμε το υπερβολικό πότισμα και τις μεγάλες ποσότητες λιπάσματος, γιατί η έντονη και πυκνή βλάστηση συντελεί σε συνθήκες κακού αερισμού.
– Ψεκάζουμε προληπτικά το φύλλωμα των φυτών με βιολογικό σκεύασμα αλάτων καλίου που προμηθευόμαστε από γεωπονικά καταστήματα.
Σε συνθήκες έντονης προσβολής από καπνιά, ψεκάζουμε με βιολογικό σκευάσματα θερινού πολτού και φυσικής πυρεθρίνης για την καταπολέμηση των εντόμων που δημιουργούν μελιτώματα και προκαλούν την ανάπτυξη της καπνιάς. Παράλληλα, προσθέτουμε στο διάλυμα ψεκασμού των φυτών και σκευάσματα χαλκού όπως οξυχλωριούχο χαλκό ή υδροξείδιο χαλκού για την απομάκρυνση της καπνιάς από τα φύλλα και τους καρπούς.
Εναλλακτικά, σε προληπτικό επίπεδο, μπορούμε να ψεκάσουμε με αυτοσχέδιο σκεύασμα που φτιάχνουμε διαλύοντας 1 κουταλιά της σούπας τριμμένο πράσινο σαπούνι σε ένα λίτρο νερό.
Κι ένα μυστικό για την αντιμετώπιση στην ασθένεια της καπνιάς
Oι καλλιεργητές εσπεριδοειδών συνηθίζουν να κάνουν ψεκασμούς με σκευάσματα χαλκού την περίοδο του φθινοπώρου. Mε αυτόν τον τρόπο, καταπολεμούν τις προσβολές από καπνιά σε συνδυασμό με την ασθένεια της φυτόφθορα που προκαλεί σαπίσματα και μούχλα στους καρπούς.