Το Βερολίνο γνωρίζει πως οι Αμερικανοί δεν πρόκειται να μείνουν για πάντα. Το ζητούμενο πλέον είναι να μην φύγουν… πολύ νωρίς.
Για δεκαετίες, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο έδαφος της Γερμανίας αποτέλεσε τον πυρήνα των αμερικανικών επιχειρήσεων διεθνώς και βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Τώρα όμως, εν μέσω παγκόσμιας αναδιάταξης δυνάμεων και στρατηγικών προτεραιοτήτων, η Ουάσινγκτον επανεξετάζει τις θέσεις των στρατευμάτων της ανά την υφήλιο και το Βερολίνο ανησυχεί ότι η Γερμανία ίσως πάψει να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, βρέθηκε τη Δευτέρα στην Ουάσινγκτον και συναντήθηκε με τον Αμερικανό ομόλογό του, Πιτ Χέγκσεθ, προσπαθώντας να εξασφαλίσει σαφείς δεσμεύσεις. Ωστόσο, όπως δήλωσε μετά τη συνάντηση: «Ήδη πριν από δύο χρόνια είχα προειδοποιήσει ότι κάποια στιγμή θα φανεί πως οι Αμερικανοί θα κάνουν λιγότερα. Μέχρι τώρα τους είχαμε ως εγγύηση. Πρέπει όμως να αναγνωρίσουμε ότι έχουν και άλλες προτεραιότητες, στον Ινδο-Ειρηνικό, στη ναυτική ασφάλεια των εμπορικών διαδρομών».
Το πρόβλημα για το Βερολίνο είναι ότι κανείς δεν λέει τι σημαίνει αυτό το «λιγότερα» πόσοι στρατιώτες θα φύγουν, πότε, και από πού.
Στο επίκεντρο: Η «Παγκόσμια Αναθεώρηση Στρατιωτικής Διάταξης» των ΗΠΑ
Η ανησυχία της Γερμανίας δεν είναι θεωρητική. Η Global Force Posture Review του Πενταγώνου, που αναμένεται να δημοσιευτεί τον Σεπτέμβριο, αποτελεί μια συνολική αναθεώρηση της παγκόσμιας παρουσίας του αμερικανικού στρατού. Βασικοί στόχοι της:
- Μεταφορά δυνάμεων στον Ινδο-Ειρηνικό, όπου αυξάνεται η ένταση με την Κίνα.
- Περιορισμός κόστους της υπερπόντιας παρουσίας των ΗΠΑ.
- Επαναπροσδιορισμός προτεραιοτήτων, με έμφαση σε νέες απειλές εκτός Ευρώπης.
Τον περασμένο Φεβρουάριο, ο Χέγκσεθ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά στην Πολωνία:«Τώρα είναι η ώρα να επενδύσετε στις δικές σας άμυνες. Μην θεωρείτε δεδομένο ότι η Αμερικανική παρουσία θα διαρκέσει για πάντα».
Η στρατηγική σημασία της Γερμανίας για τις ΗΠΑ
Η Γερμανία φιλοξενεί περίπου 35.000 Αμερικανούς στρατιώτες, περισσότερους από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Αυτοί είναι εγκατεστημένοι σε 35 τοποθεσίες, μεταξύ των οποίων:
- Ramstein Air Base: βασικός κόμβος για τις αεροπορικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και τις δορυφορικές επικοινωνίες.
- Grafenwöhr: το μεγαλύτερο πεδίο ασκήσεων του στρατού των ΗΠΑεκτός αμερικανικού εδάφους.
- Büchel: αποθήκη αμερικανικών πυρηνικών κεφαλών, μέρος της αποτρεπτικής στρατηγικής του ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική παρουσία εξυπηρετεί και αμερικανικά συμφέροντα. Όπως εξηγεί η αναλύτρια Άιλιν Μάτλε του Γερμανικού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων:«Οι βάσεις όπως το Ramstein δεν χρησιμοποιούνται μόνο για την άμυνα της Ευρώπης, αλλά και για προβολή ισχύος στη Μέση Ανατολή και την Αφρική».
Το Βερολίνο φοβάται αιφνίδιο κενό ασφαλείας
Η πιθανή αποχώρηση έως και 20.000 Αμερικανών στρατιωτών που στάλθηκαν στην Ευρώπη μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 είναι ένα πιθανό σενάριο που εξετάζεται. Αν συμβεί, ο αντίκτυπος θα είναι:
Συμβολικός: θα δείξει ότι η κυβέρνηση Τραμπ προχωρά σε αντιστροφή της πολιτικής Μπάιντεν.
Πρακτικός: θα αποδυναμώσει την παρουσία των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ένας αξιωματούχος του ΝΑΤΟ ανέφερε ανώνυμα ότι το ενδεχόμενο μείωσης των δυνάμεων κατά 30% εξετάζεται σοβαρά. «Όποια κι αν είναι η τελική απόφαση, είναι κρίσιμο να γίνει συντονισμένα, χωρίς εκπλήξεις», τονίζει η Μάτλε.
Η γερμανική απάντηση: διπλωματία και εξοπλισμοί
Ο υπουργός Άμυνας Πιστόριους προσπαθεί να προλάβει τα χειρότερα. Όπως είπε από την Ουάσινγκτον:«Αν υπάρξει αποχώρηση δυνάμεων που εμείς δεν μπορούμε να καλύψουμε γρήγορα, δεν πρέπει να δημιουργηθεί κανένα επικίνδυνο κενό».
Η Γερμανία έχει ήδη αρχίσει να κινητοποιείται:
- Αύξηση αμυντικών δαπανών από €86 δισ. το 2025 σε €153 δισ. μέχρι το 2029, δηλαδή περίπου 3,5% του ΑΕΠ.
- Ενίσχυση υποδομών για φιλοξενία αμερικανικών δυνάμεων.
- Διπλωματικές επαφές υψηλού επιπέδου, τόσο με τη διοίκηση όσο και προσωπικά με τον Τραμπ.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τηλεφώνησε στον Τραμπ στις αρχές Ιουλίου για να εξασφαλίσει τη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Κατά την επίσημη επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο, η συζήτηση για τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη ήταν στην ατζέντα. «Πάντα έλεγα ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα. Η Γερμανία έχει αρχίσει να ανταποκρίνεται. Θα εξετάσουμε τι έχει νόημα να γίνει», δήλωσε ο Τραμπ δημόσια.
Η γερμανική στρατηγική κινείται σε δύο άξονες:
- Ενίσχυση της εικόνας αξιοπιστίας: Το Βερολίνο θέλει να δείξει ότι μπορεί να είναι αξιόπιστος σύμμαχος, ικανός να συμβάλει ουσιαστικά στις κοινές υποχρεώσεις.
- Προσωπική διπλωματία: Όπως σημειώνει η Μάτλε, τέτοιες προσωπικές επαφές με τον Τραμπ είναι καθοριστικές: «Η προσωπική εμπλοκή με κάποιον σαν τον Τραμπ μετράει. Μπορεί να φέρει αποτελέσματα που η γραφειοκρατία δεν μπορεί.»
Τι έπεται;
Η τελική απόφαση παραμένει στα χέρια της Ουάσινγκτον. Το Βερολίνο μπορεί να προειδοποιεί, να επενδύει και να διαβουλεύεται, αλλά δεν μπορεί να καθορίσει την έκβαση. Η έκθεση του Πενταγώνου αναμένεται μέσα στον Σεπτέμβριο, και μόνο τότε θα φανεί το μέγεθος της αναδιάταξης.