Καθώς οι διατλαντικές συνομιλίες για το μέλλον της Ουκρανίας εντείνονται, ένα θέμα αναδύεται, ιδίως στις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ: ποιος πληρώνει και για τι;
Η συζήτηση για τα δισεκατομμύρια που δαπανήθηκαν για να βοηθηθεί η Ουκρανία να αποκρούσει τις ρωσικές επιθέσεις από τον Φεβρουάριο του 2022, και κατά πόσον το βάρος έχει κατανεμηθεί δίκαια, βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της διπλωματικής ατζέντας.
Το Euronews περιγράφει λεπτομερώς ποιος πληρώνει για τι και, το πιο σημαντικό, πόσο μεγάλο βάρος επιβαρύνει αυτό το κόστος κάθε χώρας.
Τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, το κοινοβούλιο της Ουκρανίας, η Βερχόβνα Ράντα, ενέκρινε έναν στρατιωτικό προϋπολογισμό ρεκόρ ύψους 45,9δισεκατομμυρίων ευρώ για το 2025. Αυτό αντιστοιχούσε τότε στο 26,3% του ΑΕΠ της χώρας ή στο 55% του συνολικού προϋπολογισμού της.
Αναδιάρθρωση του προϋπολογισμού της Ουκρανίας τον Ιούλιο
Τον Ιούλιο, το ποσό αναθεωρήθηκε ώστε να συμπεριλάβει άλλα 8,6δισεκατομμύρια ευρώ για την υποστήριξη πρόσθετου στρατιωτικού προσωπικού, την προμήθεια και την παραγωγή όπλων, ανεβάζοντας το σύνολο στο 31% του ΑΕΠ ή στο 67% όλων των δαπανών της κεντρικής κυβέρνησης.
Οι δαπάνες ως ποσοστό του προϋπολογισμού δείχνουν πόσοι από τους πόρους μιας χώρας διατίθενται σε μια προτεραιότητα, όπως η άμυνα, σε σύγκριση με όλες τις άλλες δαπάνες.
Ενώ οι δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ μετρούν το ίδιο ποσό σε σχέση με το μέγεθος ολόκληρης της οικονομίας, περιλαμβάνουν τις ιδιωτικές εταιρείες και άλλες οικονομικές δραστηριότητες, προκειμένου να δείξουν την επιβάρυνση στην οικονομία του έθνους στο σύνολό της.
Ενώ ο αμυντικός προϋπολογισμός της Ουκρανίας, ύψους 55 δισεκατομμυρίων ευρώ, αντικατοπτρίζει τις άμεσες ανάγκες επιβίωσης, οι συνολικές στρατιωτικές δαπάνες δείχνουν ένα συνολικό βάρος 700 δισεκατομμυρίων ευρώ που περιλαμβάνει την ανοικοδόμηση, τις ανθρωπιστικές ανάγκες και τις οικονομικές απώλειες. Οι αμυντικές δαπάνες αντιπροσωπεύουν μόνο ένα στοιχείο του οικονομικού αντίκτυπου του πολέμου στη χώρα.
Συγκριτικά, οι δαπάνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις αμυντικές προσπάθειες της Ουκρανίας, οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο τις άμεσες δαπάνες της ΕΕ όσο και τις διμερείς δαπάνες των κρατών μελών, ανέρχονται σε περίπου 72 δισεκατομμύρια ευρώ για την τριετή περίοδο από το 2022 έως το 2024.
Εκφρασμένο ως ποσοστό του ΑΕΠ, αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 0,3% του ΑΕΠ της ΕΕ ετησίως.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών, οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπάνησαν 57,3δισεκατομμύρια ευρώ μόνο για την άμυνα της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια των ίδιων τριών ετών.
Αυτό το ποσό είναι σημαντικά μικρότερο από τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια που είχε αναφέρει προηγουμένως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Εκφρασμένο ως ποσοστό του ΑΕΠ, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 0,08% του ΑΕΠ των ΗΠΑ ετησίως.
Κάθε Ουκρανός πληρώνει 1.312 ευρώ ετησίως για την άμυνα
Ενώ δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το ποσό που δαπανάται για την άμυνα της Ουκρανίας από οικονομικές δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ και η ΕΕ είναι μόνο ένα κλάσμα του ετήσιου ΑΕΠ τους, αυτό θέτει το πραγματικό συνολικό κόστος του ρωσικού πολέμου εναντίον των Ουκρανών σε μια προοπτική.
Ένας άλλος τρόπος για να θέσουμε τους αριθμούς στο σωστό πλαίσιο είναι το πόσο πληρώνει κάθε μεμονωμένος πολίτης για το αμυντικό κόστος της Ουκρανίας.
Αν πάρουμε τον αμυντικό προϋπολογισμό της Ουκρανίας και τον διαιρέσουμε με τον τρέχοντα πληθυσμό των περίπου 37,86 εκατομμυρίων (οι αριθμοί δεν είναι ακριβείς λόγω του μεγάλου αριθμού προσφύγων και εσωτερικά εκτοπισμένων Ουκρανών), θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε ότι κατά την περίοδο 2022 – 2024, κάθε Ουκρανός πλήρωσε περίπου 3.424 ευρώ για την άμυνα, ή περίπου 1.312 ευρώ ετησίως.
Αυτό είναι σημαντικά μεγαλύτερο, τόσο απόλυτα όσο και σχετικά, από αυτό που συνεισφέρουν οι πολίτες των ΗΠΑ ή της ΕΕ.
Είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ένα σταθερό, σταθερό ποσό κεφαλαίων που έχουν στείλει οι ΗΠΑ στην Ουκρανία από το 2022, επειδή οι αποφάσεις χρηματοδότησης και εκταμίευσης δεν αντιστοιχούν ακριβώς στους προϋπολογισμούς άμυνας ή δαπανών με τον τρόπο που συμβαίνει στον ουκρανικό υπολογισμό, αλλά ας υποθέσουμε τα πιο γενναιόδωρα στοιχεία.
Αν πάρουμε το ποσό του Ινστιτούτου Κιέλου ύψους 111,28 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει την αμυντική υποστήριξη και την ανθρωπιστική βοήθεια για μια περίοδο τουλάχιστον τριών ετών, και το διαιρέσουμε με τον αριθμό των κατοίκων των ΗΠΑ, τότε κάθε Αμερικανός πολίτης πλήρωνε 108 ευρώ ετησίως για την άμυνα της Ουκρανίας.
Ορισμένες χώρες δίνουν περισσότερα, αλλά η Ουγγαρία δεν δίνει σχεδόν τίποτα
Για την ΕΕ, αν λάβουμε και πάλι υπόψη τις εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Κιέλου για συνολικές στρατιωτικές και οικονομικές δεσμεύσεις περίπου 138 δισεκατομμυρίων ευρώ, τότε το ποσό ανά πολίτη της ΕΕ είναι περίπου 95 ευρώ ετησίως.
Σε αντίθεση με την εκτίμηση των ΗΠΑ, τα στοιχεία δεν θα πρέπει να είναι τα ίδια για ολόκληρη την ένωση, καθώς ορισμένες χώρες συνεισφέρουν περισσότερο στην άμυνα της Ουκρανίας, ενώ άλλες συνεισφέρουν ελάχιστα ή καθόλου εκτός του κοινού προϋπολογισμού της ΕΕ, όπως η Ουγγαρία.
Επίσης, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Νορβηγία, συνεισφέρουν στην άμυνα της Ουκρανίας μέσω ενός πρόσθετου μέσου, του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης της Ειρήνης.
Οι περισσότερες εκτιμήσεις για τη βοήθεια της ΕΕ προς το Κίεβο δεν περιλαμβάνουν κεφάλαια από το Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Ειρήνη.
Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι ο μέσος ετήσιος μισθός ενός Ουκρανού πολίτη είναι περίπου 3.500 ευρώ, καθιστώντας τη συνεισφορά του στην πολεμική προσπάθεια ισοδύναμη με περίπου το ένα τρίτο του μέσου ετήσιου μισθού.
Τα παραπάνω στοιχεία φαίνεται να αποτελούν πολύ μικρότερο βάρος σε σύγκριση με τον μέσο μισθό στην ΕΕ, ο οποίος είναι περίπου 29.600 ευρώ σύμφωνα με την Eurostat, και στις ΗΠΑ, ο οποίος είναι περίπου 56.880 ευρώ.
Κατά την επόμενη δεκαετία, η Ουκρανία αντιμετωπίζει ανάγκες ανοικοδόμησης ύψους 448,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, σχεδόν εννέα φορές τον αμυντικό προϋπολογισμό του 2025. Η τέταρτη αξιολόγηση ζημιών και αναγκών της Παγκόσμιας Τράπεζας, που δημοσιεύθηκε στις 25 Φεβρουαρίου, κατέγραψε άμεσες ζημιές σε υποδομές ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Οι ζημιές και οι καταστροφές του οικιστικού αποθέματος ηγούνται όλων των τομέων με 48,8 δισεκατομμύρια ευρώ, επηρεάζοντας 2,5 εκατομμύρια νοικοκυριά και απαιτώντας 71 δισεκατομμύρια ευρώ για την ανοικοδόμηση. Οι υποδομές μεταφορών υπέστησαν ζημιές 31,6 δισεκατομμυρίων ευρώ και χρειάζονται 66,7 δισεκατομμύρια ευρώ για την πλήρη ανοικοδόμηση.
Οι ζημιές στον ενεργειακό τομέα ανέρχονται σε 58,2 δισεκατομμύρια ευρώ
Ο ενεργειακός τομέας, ο οποίος επλήγη σοβαρά το 2024, αντιμετωπίζει κόστος ανασυγκρότησης που φτάνει τα 58,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Συγκριτικά, οι ΗΠΑ και η ΕΕ δεν έχουν υποστεί άμεσο κόστος ή ζημιές σε υποδομές από τις μάχες, εκτός από περιστατικά που συνδέονται με φερόμενη ρωσική δολιοφθορά, όπως η ζημιά σε υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά καλώδια στην περιοχή της Βαλτικής τον Δεκέμβριο του 2024.
Αυτά τα στοιχεία αποτυπώνουν μόνο την οικονομική πλευρά του πολέμου.
Ένα πολύ μεγαλύτερο βάρος βαρύνει τις χαμένες ζωές, τις εκτοπισμένες οικογένειες και τις καταστροφές κοινοτήτων, στοιχεία που κανένα λογιστικό υπολογιστικό φύλλο δεν μπορεί να αποτυπώσει πλήρως.
—