Η Τουρκία επιταχύνει το φιλόδοξο σχέδιο αναβάθμισης του πολεμικού της ναυτικού, επενδύοντας σχεδόν 13 δισ. δολάρια και χρηματοδοτώντας μέρος της δαπάνης μέσω επιθετικών εξαγωγών όπλων σε Ασία και Κεντρική Ασία.
Σύμφωνα με αναλυτές, η Άγκυρα υπογράφει συμφωνίες με χώρες όπως η Ινδονησία, η Μαλαισία και το Πακιστάν, αξιοποιώντας κοινές θρησκευτικές και πολιτιστικές σχέσεις, αλλά και τη ζήτηση για ισχυρές ναυτικές δυνάμεις στον Ινδο-Ειρηνικό.
Εξαγωγές που ενισχύουν την άμυνα
- Η Ινδονησία έγινε φέτος ο πρώτος πελάτης των τουρκικών φρεγατών κλάσης I, αγοράζοντας δύο πλοία, ενώ παράλληλα παραγγέλθηκαν και μικρότερα σκάφη ταχείας επίθεσης.
- Η Μαλαισία έχει παραγγείλει τρεις κορβέτες, που αναμένεται να παραδοθούν το 2027.
- Το Πακιστάν είχε ήδη προμηθευτεί κορβέτες, ενώ το Τουρκμενιστάν απέκτησε περιπολικά σκάφη και το Αζερμπαϊτζάν μη επανδρωμένα πλωτά μέσα.
Παράλληλα, τουρκικές εταιρείες όπως η Baykar συμφωνούν με ιδιωτικούς φορείς της Ινδονησίας για συμπαραγωγή drones που μπορούν να εξοπλίσουν μεγάλα πολεμικά πλοία, όπως το TCG Anadolu.
Στο πλαίσιο του τετραήμερου «Teknofest Blue Homeland (Γαλάζια Πατρίδα)» που έγινε τον Αύγουστο στο ναυπηγείο Κωνσταντινούπολης, το τουρκικό ναυτικό παρουσίασε 15 σκάφη και προγράμματα υπό κατασκευή. Ο αρχηγός του ναυτικού, ναύαρχος Ερτζουμέντ Τατλιόγλου, τόνισε ότι «η Τουρκία κατασκευάζει ταυτόχρονα 36 ναυτικές πλατφόρμες, από αεροπλανοφόρο μέχρι υποβρύχια», σημειώνοντας πως ελάχιστες χώρες στον κόσμο επιχειρούν κάτι ανάλογο.
Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μίλησε στο ίδιο φεστιβάλ, χαρακτηρίζοντας την αμυντική βιομηχανία «πηγή εθνικής υπερηφάνειας».
Η γεωπολιτική διάσταση για την Τουρκία
Η στρατηγική της Άγκυρας δεν περιορίζεται μόνο σε εξαγωγές αλλά αποσκοπεί στην ενίσχυση του δικού της «μπλε πατρίδας» στόλου για επιχειρήσεις σε παγκόσμια κλίμακα. Με στρατιωτικές βάσεις σε Κατάρ και Σομαλία, καθώς και ενεργειακές φιλοδοξίες στη Μαύρη Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό, η Τουρκία επιδιώκει έναν στόλο ικανό να προστατεύει ερευνητικές και στρατηγικές αποστολές μακριά από τις ακτές της.
Η αυξανόμενη ένταση στη Νότια Σινική Θάλασσα, οι σχέσεις Πακιστάν-Ινδίας αλλά και η κούρσα εξοπλισμών στην Ασία δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για τις τουρκικές εξαγωγές. Όπως σημειώνουν ειδικοί, η πολιτική «χωρίς πολιτικούς όρους» στις πωλήσεις όπλων, η διάθεση μεταφοράς τεχνολογίας και οι χαμηλότερες τιμές κάνουν την Τουρκία ελκυστικό εταίρο.
Οικονομικά μεγέθη και περιορισμοί
Η Τουρκία ήταν πέρυσι η 11η μεγαλύτερη εξαγωγέας όπλων διεθνώς, με έσοδα 7,1 δισ. δολάρια. Ο κρατικός προϋπολογισμός δαπάνησε σχεδόν 39 δισ. δολάρια για άμυνα και ασφάλεια, ενώ η κυβέρνηση στοχεύει σε αύξηση της τοπικής παραγωγής, η οποία έχει ήδη φτάσει στο 83%.
Ωστόσο, παραμένουν αδυναμίες σε κρίσιμα εξαρτήματα όπως κινητήρες και τουρμπίνες, που εισάγονται από το εξωτερικό. Αυτό περιορίζει σε ένα βαθμό την αυτονομία του τουρκικού ναυπηγικού προγράμματος.
Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η ενίσχυση του τουρκικού ναυτικού με φρεγάτες, κορβέτες και νέα οπλικά συστήματα δημιουργεί ένα πρόσθετο στρατηγικό βάρος στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει πλεονέκτημα ισχύος στη θάλασσα, εντάσσοντας στο οπλοστάσιό της πλοία με σύγχρονα συστήματα μάχης και drones που μπορούν να ενσωματωθούν σε ναυτικές αποστολές μεγάλης κλίμακας.
Για την Αθήνα, αυτό σημαίνει ότι το ναυτικό ισοζύγιο μεταβάλλεται, καθιστώντας ακόμη πιο κρίσιμη τη συνέχιση του ελληνικού εξοπλιστικού προγράμματος με φρεγάτες Belharra, εκσυγχρονισμό των MEKO και επένδυση σε αντιαεροπορικά και ανθυποβρυχιακά συστήματα.
Παράλληλα, η τουρκική στρατηγική εξαγωγών όπλων αυξάνει την επιρροή της σε ασιατικές χώρες, κάτι που ενισχύει τη διεθνή εικόνα της Άγκυρας ως ανερχόμενης ναυτικής δύναμης. Αυτό επηρεάζει και τη διπλωματική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς η Τουρκία θα επιχειρεί να εμφανίζεται ως περιφερειακός «παίκτης-κλειδί» σε ζητήματα ενέργειας και ασφάλειας.
Για την Ελλάδα, η απάντηση δεν περιορίζεται μόνο στη στρατιωτική ισχύ, αλλά και στη διπλωματική θωράκιση, με ενίσχυση συμμαχιών ώστε να αντισταθμίσει την αυξανόμενη τουρκική ναυτική φιλοδοξία.