Ο Πλάτων παραμένει ένα από τα πιο διάσημα ονόματα της φιλοσοφίας. Αν και γνωστός κυρίως από τους διαλόγους του, η πραγματική του ζωή είναι λιγότερο τεκμηριωμένη. Ο συγγραφέας και μεταφραστής Robin Waterfield, με πολυετή εμπειρία στη μελέτη και μετάφραση του έργου του, παρουσιάζει μια βιογραφία που επιχειρεί να φωτίσει τα πιο αληθινά στοιχεία της πορείας του.
Τα πρώτα χρόνια και η στροφή στα κλασικά
Η ενασχόληση του Waterfield με τα αρχαία ελληνικά ξεκίνησε από την παιδική του ηλικία, χάρη σε μια αυστηρή, παραδοσιακή εκπαίδευση. Αν και αρχικά σκόπευε να επικεντρωθεί στις σύγχρονες γλώσσες, τελικά κράτησε τα αρχαία ελληνικά, επιλογή που καθόρισε την καριέρα του. Οι σπουδές του τον οδήγησαν στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, και ιδιαίτερα στον Πλάτωνα.
Ο Πλάτων και η φιλοσοφική του αποστολή
Για τον Waterfield, ο Πλάτων ήταν πάνω απ’ όλα μια ιδιοφυία, και οι διάλογοί του, πέρα από τη φιλοσοφική τους αξία, ξεχωρίζουν για τη ρεαλιστική αποτύπωση του διαλόγου καθώς και για τις βαθύτερες σημασίες που κρύβουν, οπότε αυτός ο συνδυασμός καθιστά το έργο του ανεξάντλητο σε νέες ερμηνείες.
Μονοθεϊστικές τάσεις στον Πλάτωνα
Παρά την πολυθεϊστική παράδοση της αρχαίας Ελλάδας, ο Πλάτων παρουσιάζει μια πιο «μονοθεϊστική» οπτική, ιδιαίτερα στον Τίμαιο, όπου περιγράφει έναν Δημιουργό (Δημιουργό Θεό) που οργανώνει το χάος και αναθέτει τη διοίκηση του κόσμου σε κατώτερες θεότητες. Αυτή η θεώρηση πλησιάζει στη δεϊστική φιλοσοφία.
Το ζήτημα της γνησιότητας των κειμένων
Η διάδοση των έργων του Πλάτωνα στην αρχαιότητα γινόταν μέσω αντιγραφών, γεγονός που γεννά ερωτήματα για την αυθεντικότητα των σημερινών κειμένων. Ωστόσο, χάρη στη συστηματική εργασία φιλολόγων από τον 18ο και 19ο αιώνα, εξασφαλίζουμε ότι τα σημερινά κείμενα διατηρούν σε μεγάλο βαθμό την ακρίβειά τους.
Διάκριση γνώσης και πεποίθησης
Ο Πλάτων ξεχωρίζει τη γνώση από την πεποίθηση. Η γνώση είναι βέβαιη και αμετάβλητη, ενώ η πεποίθηση μπορεί να επηρεαστεί από ρητορική, γνώμες και συναισθήματα. Για τον φιλόσοφο, ο άνθρωπος πρέπει να μετατρέπει τις αληθείς πεποιθήσεις του σε γνώση, μέσω έρευνας και κριτικής σκέψης.
Η Ακαδημία του Πλάτωνα
Η Ακαδημία δεν ήταν χώρος μαζικής διδασκαλίας αλλά επιλεκτικής φιλοσοφικής έρευνας. Ο Πλάτων δεν χρέωνε δίδακτρα και αναζητούσε ανθρώπους με φιλοσοφική κλίση, αρετές και αγάπη για την αλήθεια. Οι μαθητές του, όπως ο Αριστοτέλης, δεν ήταν αντίγραφα του δασκάλου τους· αντίθετα, ανέπτυσσαν δικές τους θεωρίες.
Διδάγματα από τη μελέτη του Πλάτωνα
Η μελέτη του Πλάτωνα δεν χαρίζει μόνο φιλοσοφικές ιδέες, αλλά καλλιεργεί πειθαρχημένη σκέψη και κριτική ανάλυση. Αυτό, σύμφωνα με τον Waterfield, είναι και το μεγαλύτερο κέρδος από την ενασχόληση με τα κλασικά.
Συμβουλή για τους αρχάριους
Όσοι φοβούνται να προσεγγίσουν τον Πλάτωνα, πρέπει απλώς να ξεκινήσουν την ανάγνωση. Οι πρώιμοι και μέσοι διάλογοι είναι προσιτοί, χωρίς δύσκολη ορολογία, και αγγίζουν ζητήματα διαχρονικά, όπως η δικαιοσύνη, η αρετή και η καλή ζωή.
https://arxaiaellinika.gr/archives/platon-istoria-filosofias