Οι χώρες της Ευρωζώνης καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ασφάλεια και στην οικονομική βιωσιμότητα. Από τη μια, η ανάγκη για ισχυρές ένοπλες δυνάμεις εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων και από την άλλη, το βάρος του δημοσίου χρέους που περιορίζει την ελευθερία δράσης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι: πόσο του ΑΕΠ δαπανά κάθε χώρα για άμυνα, και πόσο είναι χρεωμένη ως ποσοστό προς το ΑΕΠ;
Τα στοιχεία: Εξοπλιστικές δαπάνες ως % του ΑΕΠ
• Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2023, οι αμυντικές δαπάνες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο σε 1,3% του ΑΕΠ. Για την ευρωζώνη (euro area) το ποσοστό ήταν 1,2%.
• Οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ:
• Λετονία: ~3,1% του ΑΕΠ
• Εσθονία: ~2,7%
• Λιθουανία: ~2,5%
• Ελλάδα: ~2,2%
• Πολωνία: ~2,1%
• Άλλες χώρες όπως η Κύπρος και η Ουγγαρία (~1,9%) επίσης ξεχωρίζουν.
• Κάποιες χώρες έχουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά: Ιρλανδία (~0,2%), Μάλτα (~0,4%), Λουξεμβούργο & Αυστρία (~0,6%) κ.α.
Τα στοιχεία: Δημόσιο χρέος (χρέος / ΑΕΠ) στην ευρωζώνη
• Στο τέλος του Α΄ τριμήνου του 2025, το δημόσιο χρέος της ευρωζώνης (γενική κυβέρνηση / gross debt) έφτανε ~ 88,0% του ΑΕΠ.
• Ανάμεσα στα κράτη-μέλη, υπήρχαν πολύ υψηλές αναλογίες χρέους προς ΑΕΠ:
• Ελλάδα: ~ 152,5%
• Ιταλία: ~ 137,9%
• Γαλλία: ~ 114,1%
• Βέλγιο: ~ 106,8%
• Ισπανία: ~ 103,5%
• Χώρες με χαμηλότερα ποσοστά περιλαμβάνουν (στο ίδιο χρονικό σημείο): Εσθονία, Βουλγαρία, Λουξεμβούργο με χρέος /ΑΕΠ λιγότερο από ~ 30-40%
Ανάλυση: Τι σημαίνουν αυτοί οι αριθμοί
1. Πόσο «άλμα» είναι οι εξοπλιστικές δαπάνες
Τα ποσοστά 1,2-2,5% του ΑΕΠ για πολλές χώρες δείχνουν ότι υπάρχει μια ανοδική τάση, ειδικά μετά τις διεθνείς εντάσεις (π.χ. λόγω Ουκρανίας). Ωστόσο, αυτά τα ποσοστά δεν είναι καθόλου αμελητέα όταν συνδυάζονται με υψηλό χρέος: επενδύσεις σε άμυνα σημαίνουν λιγότερους πόρους για κοινωνικά προγράμματα ή υποδομές, αν δεν υπάρχει ισχυρό φορολογικό ή παραγωγικό υπόβαθρο.
2. Δημόσιο χρέος και περιορισμοί πολιτικής
Όταν μια χώρα έχει χρέος πάνω από, π.χ., 100% του ΑΕΠ, κάθε νέα δαπάνη (είτε για άμυνα, είτε για οτιδήποτε άλλο) χρειάζεται προσοχή. Το επιτόκιο δανεισμού, η εξυπηρέτηση των τόκων, οι πιστοληπτικές αξιολογήσεις γίνονται πιο δύσκολες.
3. Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι
Η Ελλάδα έχει έναν συνδυασμό σχετικά υψηλών εξοπλιστικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ (περίπου 2,2%) και πολύ υψηλού δημόσιου χρέους (~152,5%). Αυτό σημαίνει ότι η χώρα βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση: κάθε εξοπλιστική επιλογή ή δάνειο κοστίζει περισσότερο, η πίεση για αποδοτικότητα και παραγωγικότητα είναι μεγαλύτερη.