Το σπαρτιατικό πολίτευμα υπήρξε ένα από τα πιο ιδιαίτερα πολιτικά συστήματα της αρχαίας Ελλάδας
Η Σπάρτη, αν και μικρή σε πληθυσμό, ξεχώρισε για τη δύναμη και τη φήμη της. Τι έκανε το πολίτευμά της τόσο ξεχωριστό; Πώς κατάφερε να διατηρήσει την ισχύ της για αιώνες;
Οι Βασικές Αρχές του Σπαρτιατικού Πολιτεύματος
Η Σπάρτη είχε διαρχία. Αυτό σημαίνει ότι κυβερνούσαν δύο βασιλιάδες ταυτόχρονα, από δύο δυναστείες: τους Αγιάδες και τους Ευρυπτιώνες. Ο μύθος λέει πως όλα ξεκίνησαν από τον Ηρακλή και τους απογόνους του, οι οποίοι κατέλαβαν τη γη της Σπάρτης.
Οι Βασιλείς και τα Καθήκοντά τους
Οι βασιλιάδες είχαν κυρίως στρατιωτικά και θρησκευτικά καθήκοντα. Ήταν οι μόνοι που μπορούσαν να ηγηθούν του στρατού. Κατά τη διάρκεια των πολέμων, είχαν απόλυτη εξουσία. Όταν όμως βρίσκονταν στην πόλη, η δύναμή τους περιοριζόταν σημαντικά από άλλους θεσμούς.
Οι Έφοροι: Οι Αληθινοί Εξουσιαστές
Το σπαρτιατικό πολίτευμα ξεχώριζε χάρη στους πέντε Εφόρους. Εκλέγονταν κάθε χρόνο και επέβλεπαν τα πάντα, ακόμη και τους βασιλιάδες. Αν έβλεπαν ότι ο βασιλιάς παραβίαζε τους νόμους, τον δίκαζαν και τον απομάκρυναν.
Η Εποπτεία των Εφόρων
Οι Έφοροι είχαν ενεργό ρόλο σε όλες τις αποφάσεις. Ρύθμιζαν τα πολιτικά, κοινωνικά και στρατιωτικά θέματα. Έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση των παιδιών και στη διατήρηση της τάξης. Επιπλέον, κάθε χρόνο ανανέωναν συμβολικά τον «πόλεμο» κατά των είλωτων (δουλοπαροίκων της Σπάρτης).
Η Γερουσία: Οι Πρεσβύτεροι της Πόλης
Η Γερουσία αποτελούνταν από 28 άνδρες άνω των 60 ετών και τους δύο βασιλιάδες. Είχε δικαίωμα να μπλοκάρει νομοσχέδια, ενώ επίσης δίκαιζε σοβαρά αδικήματα και διασφάλιζε τις παραδόσεις.
Οι Είλωτες και η Σπαρτιατική Οικονομία
Η οικονομία της Σπάρτης βασιζόταν στην εργασία των είλωτων, ενώ οι Σπαρτιάτες λάμβαναν δημόσια γη και δούλους. Έτσι, κάθε πολίτης γινόταν αριστοκράτης χωρίς να εργάζεται.
Η Θέση της Γυναίκας στη Σπάρτη
Ένα ριζοσπαστικό στοιχείο ήταν η κληρονομιά. Οι γυναίκες μπορούσαν να κληρονομήσουν και να διαχειριστούν πλούτο, δημιουργώντας έτσι μια τάξη πλούσιων γυναικών με τεράστια επιρροή.
Γιατί Κατέρρευσε το Σπαρτιατικό Πολίτευμα;
Παρά τη σταθερότητά του, το σπαρτιατικό πολίτευμα δεν άντεξε στο χρόνο. Η στασιμότητα, οι αυστηροί νόμοι και η έλλειψη μεταρρυθμίσεων οδήγησαν τελικά στη συρρίκνωση της δύναμής του. Η Σπάρτη πέρασε στην Ιστορία ως παράδειγμα πειθαρχίας, αλλά και ως προειδοποίηση για το πόσο σημαντική είναι η εξέλιξη ενός κράτους.
Το σπαρτιατικό πολίτευμα δεν ήταν απλά ένα σύστημα κανόνων. Ήταν τρόπος ζωής. Η ιστορία του μας διδάσκει πως η δύναμη και η σταθερότητα, χωρίς αλλαγή και προσαρμογή, οδηγούν τελικά στην παρακμή.