Έξυπνα και σοφά λόγια του Επίκτητου που θα σου αλλάξουν τη ζωή
Ο Επίκτητος, ένας από τους σημαντικότερους Στωικούς φιλοσόφους της αρχαιότητας, δεν μας άφησε πλούτη, ούτε μεγάλα έργα τέχνης — μας άφησε κάτι πιο πολύτιμο: τη σοφία του. Γεννημένος δούλος, αλλά ελεύθερος στο πνεύμα, ο Επίκτητος έζησε με απλότητα, μιλώντας για πράγματα βαθιά: την αυτοκυριαρχία, την ελευθερία της σκέψης, την αποδοχή του κόσμου όπως είναι.
Δεν μας ταράζουν τα πράγματα, αλλά η γνώμη που έχουμε για τα πράγματα
Η εσωτερική μας ηρεμία δεν εξαρτάται από εξωτερικά γεγονότα, αλλά από το πώς τα αντιλαμβανόμαστε. Αυτός είναι ο πυρήνας της στωικής φιλοσοφίας. Δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα γύρω σου, αλλά μπορείς να ελέγξεις τη στάση σου απέναντί τους.
Μην επιθυμείς να γίνονται τα πράγματα όπως τα θέλεις, αλλά θέλε τα όπως γίνονται — και θα ευτυχήσεις
Ο Επίκτητος δεν μας λέει να παραιτηθούμε, αλλά να αποδεχθούμε. Υπάρχει σοφία στο να αναγνωρίζεις πότε είναι η ώρα να παλέψεις και πότε να αποδεχθείς. Η αποδοχή δεν είναι ήττα· είναι δύναμη.
Άνθρωπος δεν είναι αυτός που ξέρει πολλά, αλλά αυτός που ζει σύμφωνα με τη φύση και τη λογική
Για τον Επίκτητο, γνώση χωρίς πράξη δεν έχει αξία. Ο σοφός δεν είναι ο εγκυκλοπαιδικός, αλλά εκείνος που ζει με αρετή, εγκράτεια και σύνεση. Το να ζεις με αρμονία, χωρίς υπερβολές και πάθη, είναι αληθινή ελευθερία.
Να θυμάσαι: εσύ είσαι ηθοποιός ενός ρόλου, όχι σεναριογράφος
Δεν διαλέγουμε τα πάντα στη ζωή — το περιβάλλον, την οικογένεια, τις περιστάσεις. Αυτό που διαλέγουμε είναι πώς θα παίξουμε τον ρόλο που μας ανατέθηκε. Θα τον παίξουμε με αξιοπρέπεια ή θα παραπονούμαστε συνέχεια;
Ποτέ μη λες: “Έχασα το τάδε.” Πες καλύτερα: “Το έδωσα πίσω.”
Για τον Στωικό φιλόσοφο, τίποτα δεν μας ανήκει πραγματικά. Όλα είναι προσωρινά: πλούτη, υγεία, ακόμα και οι αγαπημένοι μας. Αν τα δούμε ως δώρα που δανειστήκαμε για λίγο, τότε δεν θα πονούμε όταν έρθει η ώρα να τα επιστρέψουμε.
Ο Επίκτητος μάς δείχνει έναν δρόμο διαφορετικό από εκείνον της κατανάλωσης, της απληστίας και του άγχους
Μας υπενθυμίζει πως η ελευθερία είναι εσωτερική υπόθεση· πως δεν είμαστε δούλοι των εξωτερικών γεγονότων, αλλά των αντιδράσεών μας.
Τα λόγια του δεν είναι για να τα θαυμάζουμε — είναι για να τα ζούμε. Ίσως, τελικά, η αλλαγή της ζωής μας να μην ξεκινά με εξωτερικές επαναστάσεις, αλλά με μια ήρεμη επανάσταση μέσα μας.
ΠΕΡΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΔΥΣΚΟΛΟ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ :
Ουτω θα αναφερθω σε τρεις λεξεις που ειναι σημαντικες για την ελληνικη φιλοσοφια.
α} ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ : Απο το ουσιαστικο «Δικη» προερχεται το επιθετο «Δικαιος» και απο αυτο η ονομασια της πρωτης μας λεξεως «Δικαιοσυνη». Δηλαδη η κατασταση αυτου που ειναι Δικαιος. Η αρχικη ομως ονομασια της «Δικης» ηταν δρομος η κατευθυνση και με τη χρηση της αιτιατικης ειχε την εννοια «σαν» . Π.χ. Λεμε ακομα και σημερον οτι : «Αυτος συμπεριφερεται «δικην βασιλεως».
Ο Ιπποκρατης περιγραφοντας καποια ασθενεια αναφερει τα εξης : «Ο θανατος δεν ακολουθει αυτα τα συμπτωματα κατα γε «δικην». Δηλαδη συνηθως .
Ο Πλατων στην «Πολιτεια» δεχεται οτι η «Δικαιοσυνη» ειναι η κατασταση που ακολουθει τη «δικη», δηλαδη αυτος που ασχολειται μονο με τη δουλεια του : «Τα του αυτου πραττειν και ου «πολυπραγμονειν».
β} ΑΡΕΤΗ : Χρησιμοποιειται και στον πληθυντικο αριθμο , και σημαινει «το να εισαι καλος σε κατι». Αρα ειναι φυσικο οταν ενας Ελληνας ακουσει αυτη τη λεξη να ρωτησει , «Ποια αρετη η τινος» ; Κι’ αυτο διοτι : Υπαρχει η πολιτικη αρετη , η στρατιωτικη αρετη , η αρετη του τεχνιτη , η αρετη της κορης κ.ο.κ. Εν συνεχεια ο «Σωκρατης αρχικως και κατοπιν ο «Πλατων» και ο Αριστοτελης της εδωσαν τη γενικωτερη ονομασια «Ανθρωπινη» Η αρετη λοιπον για τους Ελληνες σημαινει μια ικανοτητα σε κατι συγκεκριμενο .
γ} ΘΕΟΣ : Οι Χριστιανοι λενε οτι : «Ο θεος ειναι αγαπη». Οι Ελληνες ελεγαν οτι ; « Η αγαπη ειναι Θεος , η μαλλον καποιος Θεος αφου ησαν πολυθειστες . Εννοουσαν δε με αυτη τη διατυπωση οτι : « Αυτο εναι κατι το αφθαρτο που δεν υποκειται στον θανατο , δηλαδη αιωνιο. Ουτω η οποια δυναμη που υαρχει και θα υπαρχει οταν φυγουμε απο αυτο τον κοσμο , θα μπορουσε να ονομασθει «Θεος».
Απο ολα αυτα συναγεται το συμπερασμα οτι οι μεταφραστες της ελληνικης γραμματειας δεν αποδιδουν σε πολλες περιπτωσεις αυτο ακριβως που εννοουσαν οι Ελληνες φιλοσοφοι .
Επ’ αυτου αναφερω ενα καθοριστικο παραδειγμα : «Ο λογιος «Βαρρων» , φιλος του «Κικερωνα» ελεγεν επ’ αυτου τα εξης και εξηγουσε στον Κικερωνα τους λογους που δεν μετεφραζε και ουτε διεσκευαζεν εργα αρχαιων Ελληνων φιλοσοφων ως ακολουθως :
Βλεποντας πως η Ελληνικη φιλοσοφια ειχεν εκτεθει με μεγαλη φροντιδα σε βιβλια γραμμενα στα ελληνικα , σκεφθηκα οτι στην περιπτωση που ορισμενοι απο τους συμπατριωτες μας θα ενδιαφερονταν γι’ αυτη τη μελετη , ειτε θα κατειχαν τα ελληνικα γραμματα , ειτε θα βρισκονταν πολυ μακρια απο τις ελληνικες επιστημες και διδασκσλιες , οποτε δεν θα ενδιαφερονταν ουτε για τη φιλοσοφια , η οποια δεν μπορει να γινει κατανοητη χωρις ελληνικη παιδεια. Γι’ αυτο δεν θελησα να γραψω πραγματα που απαιδευτοι ανθρωποι δεν θα ενδιαφερονταν να διαβασουν. Παραδεχεται δηλαδη ο λογιος Βαρων οτι οι ενδιαφερομενοι για την ελληνικη φιλοσοφια , επρεπε να ειναι γνωστες της ελληνικης γλωσσας και παιδειας , που ειναι απαραιτητες για να γινουν κατανοητες οι ελληνικες επιστημες και η φιλοσοφια . Δηλαδη θα διαβαζαν τα γνησια εργα των Ελληνων και οχι τις κακες αντιγραφεςς και διασκευες τους απο τους Ρωμαιους μεταφραστες και διακευαστες αυτων.
Αυτα τα ολιγα προς το παρον για το ατελειωτο φως της ελληνικης φιλοσοφιας .
Με τιμη και πιστη στην αληθεια .
22-10-2025 Φ.Π. {Ανδρεας Γουλας}