Μια εκτεταμένη έρευνα των New York Times, που δημοσιεύθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2025
αποκαλύπτει ότι η κυβέρνηση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει συστηματικά υπονομεύσει τους μηχανισμούς εποπτείας σε κρατικές εταιρείες τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επιτρέποντας στη διαφθορά να ανθίσει ανεξέλεγκτα.
Το άρθρο, με τίτλο «Zelensky’s Government Sabotaged Oversight, Allowing Corruption in Ukraine to Fester», βασίζεται σε συνεντεύξεις με περίπου 20 δυτικούς και Ουκρανούς αξιωματούχους, καθώς και σε επίσημα έγγραφα.
Τα λεφτά των δυτικών και η υπονόμευση τους
Όταν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη άρχισαν να χορηγούν δισεκατομμύρια δολάριασε βοήθεια προς την Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, απαίτησαν αυστηρούς μηχανισμούς εποπτείας για να προστατεύσουν τα κονδύλια από τη διαφθορά.
Κεντρικός πυλώνας αυτών των εγγυήσεων ήταν τα ανεξάρτητα εποπτικά συμβούλια (supervisory boards) σε μεγάλες κρατικές εταιρείες, τα οποία στελεχώνονταν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες – συχνά από το εξωτερικό – με αρμοδιότητες ελέγχου δαπανών, διορισμού στελεχών και πρόληψης διαφθοράς.
Σύμφωνα με την έρευνα των NYT, η κυβέρνηση Ζελένσκι:
•Γέμισε τα συμβούλια με πιστούς συνεργάτες.
•Άφησε θέσεις κενές ή καθυστέρησε συστηματικά τη σύστασή τους.
•Αλλοίωσε τους κανονισμούς λειτουργίας των εταιρειών, περιορίζοντας τις αρμοδιότητες των εποπτικών οργάνων και διατηρώντας τον έλεγχο στα χέρια της κυβέρνησης.
Αποτέλεσμα: Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν χωρίς εξωτερικό έλεγχο, ιδίως σε τομείς όπως η ενέργεια και οι προμήθειες όπλων.
Παραδείγματα από κρίσιμες κρατικές εταιρείες
•Energoatom (κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας): Η κυβέρνηση καθυστέρησε τη σύσταση του εποπτικού συμβουλίου και άφησε μία θέση κενή, με αποτέλεσμα το συμβούλιο να μην μπορεί να λάβει αποφάσεις. Στη συνέχεια, κατηγόρησε το ίδιο το συμβούλιο ότι δεν εμπόδισε τη διαφθορά – ενώ η ίδια η κυβέρνηση το είχε αδρανοποιήσει. Αυτό συνέβη εν μέσω σκανδάλου υπεξαίρεσης περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων, στο οποίο εμπλέκονται στενοί συνεργάτες του Ζελένσκι, όπως ο επιχειρηματίας Τιμούρ Μίντιχ (συνιδρυτής της εταιρείας παραγωγής Kvartal 95 με τον Ζελένσκι).
•Ukrenergo (κρατική εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας) και Υπηρεσία Προμηθειών Άμυνας: Παρόμοιες παρεμβάσεις, με αποτέλεσμα μειωμένο έλεγχο σε κρίσιμους τομείς εν μέσω πολέμου.