Η Γροιλανδία βρίσκεται στο «μενού» των ΗΠΑ, και μάλιστα όχι ως απλός «χώρος επιρροής», αλλά ως « έδαφος εντάξιμο» στο έδαφος των ΗΠΑ, ως ένα υποψήφιο «αστέρι» (το 51ο) στην αμερικανική αστερόεσσα.
Βασίλης Δημ. Χασιώτης
Ο ίδιος όμως διακηρυγμένος στόχος, ή επιθυμία αν θέλετε, ισχύει και για τον Καναδά.
Ας προσέξουμε τούτη την «ιδιαιτερότητα». Η μεν Γροιλανδία είναι αυτόνομη περιοχή εντός της δανικής επικράτειας, με ανώτατο «πολιτειακό» άρχοντα τον εκάστοτε βασιλιά ή βασίλισσα της Δανίας, ενώ ο Καναδάς, ανεξάρτητο μεν Κράτος, όμως κι αυτός έχει ως ανώτατο «πολιτειακό» άρχοντα τον εκάστοτε βασιλιά ή βασίλισσα του ΗΒ.
Ίσως στο μυαλό του αμερικανού Προέδρου (και όχι μόνο ενδεχομένως) να επικρατεί, ακόμα και υπόρρητα, το ερώτημα : «Τι θα σας πείραζε να άλλαζε ο «πολιτειακός ανώτατος άρχων», και αντί για βασιλιά ή βασίλισσα επικεφαλής, να μην έχετε κανέναν, εντασσόμενοι στην μεγαλύτερη Δημοκρατία του κόσμου; Ειδικώς όμως για τον Καναδά, από τη μια υπάρχει το γεγονός και της «εθνικής» συγγένειας με την κυρίαρχη εθνότητα εντός των ΗΠΑ (ακόμη αυτό ισχύει και για το Κεμπέκ), από την άλλη όμως, το αντίτιμο θα είναι η απώλεια της εθνικής του ανεξαρτησίας και ουσιαστικά το τέλος της κρατικής του οντότητας. Βέβαια ένας κακεντρεχής, ίσως έλεγε απευθυνόμενος στις νεοφιλελεύθερες Κυβερνήσεις του Καναδά : «Μα εσείς, δεν πρεσβεύετε το «τέλος των εθνικών Κρατών», τη ανάγκη «κατάργησης των εθνικών συνόρων» και άλλα τέτοια ωραία νεοφιλελεύθερα προτάγματα; Ιδού λοιπόν μια ευκαιρία, να δώσετε εσείς το παράδειγμα ότι πιστεύετε ό,τι διακηρύσσετε.
Ένα ακόμα πρόσθετο «πρόβλημα» με τις χώρες αυτές, είναι ότι έχουν τεράστια γεωστρατηγική και γεωοικονομική σημασία για τις ΗΠΑ, επιπλέον δε, είναι χώρες με έκταση δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με τον πληθυσμό τους, πράγμα που κι αυτό ίσως να «μετράει» στην «ρεαλιστική πολιτική» και στην επίσης «ρεαλιστική» υπεροχή του Δικαίου της Ισχύος έναντι κάθε άλλου Δικαίου.
Όχι εγώ, αλλά η Τεχνητή Νοημοσύνη, τι απαντά στα παραπάνω ερωτήματα;
«Χ» (εγώ)
«GPT 5» (η ΤΝ)
ΕΝΑΡΞΗ ΔΙΑΛΟΓΟΥ
Χ :
Με βάση την τρέχουσα πραγματικότητα, ίσως όχι και τόσο τρέχουσα, θεωρείς την Γροιλανδία ως τον επόμενο στόχο των ΗΠΑ;
GPT 5
Εδώ είναι τα τελευταία και πιο αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με το αν η Γροιλανδία θεωρείται πραγματικός επόμενος στόχος των ΗΠΑ — ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη σημερινές εξελίξεις και γεωπολιτικό πλαίσιο:
Κύρια στοιχεία για ΗΠΑ – Γροιλανδία (Γεωπολιτικά νέα)
Reuters Denmark PM urges Trump to stop threats to take over Greenland
Axios PMs of Greenland, Denmark tell Trump to stop U.S. takeover threats
Межа. Новини України. Trump Reaffirms US Strategic Interest in Greenland for National Securitydebuglies.com Geopolitical Volatility and Sovereignty Contestation in the Arctic: An Analysis of United States Policy Toward Greenland and the Danish Commonwealth in 2026
thearcticinstitute.org “Buying Greenland is foolish” – or is it? 5 Νοε 2025
Vision Times Trump Appoints Greenland Envoy as US Steps Up Focus on the Arctic
smallwarsjournal.com The Strategic Importance of Greenland: The Role of Tactical Missile and Air Defense in the Arctic
The Times After Venezuela, is Greenland the next target for Donald Trump?
1) Ποια είναι η αμερικανική στάση σήμερα;
Δεν υπάρχει τρέχον επίσημο σχέδιο στρατιωτικής επέκτασης ή προσάρτησης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ — σύμφωνα με διπλωματικές δηλώσεις της διετίας 2025-2026.
Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να τονίζουν παραδοσιακή στρατηγική συνεργασία με τη Δανία και να έχουν πρόσβαση σε βάσεις, αλλά δεν έχουν ανακοινώσει νόμιμες ή στρατιωτικές ενέργειες για να προσαρτήσουν την περιοχή. Καθημερινή
Ωστόσο, υπάρχει εμφανής αυξημένη δημόσια ρητορική και πολιτική πίεση από κάποιους κύκλους στην Ουάσιγκτον — κυρίως πολιτικούς που σχετίζονται με τον Ντ. Τραμπ — υπέρ ενδεχόμενης απόκτησης ή ελέγχου του νησιού. Αυτή η ρητορική περιλαμβάνει δηλώσεις ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία για εθνική ασφάλεια και στρατηγική θέση, χωρίς όμως να υπάρχει προς το παρόν επίσημη πολιτική ή στρατιωτικό σχέδιο. Reuters+1
2) Τι σημαίνει στην πράξη η αυξημένη «ενδιαφέρον» των ΗΠΑ;
Οι ΗΠΑ έχουν μεγάλο στρατηγικό ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία:
• Είναι κρίσιμη για την άμυνα της Βορείου Αμερικής (π.χ. βολές αεράμυνας, βάσεις NORAD).
• Η Αρκτική περιοχή πλέον ανοίγει λόγω αλλαγής του κλίματος, με νέες εμπορικές και στρατιωτικές δυνατότητες.
• Η Γροιλανδία έχει πλούσιους πόρους (κρίσιμα ορυκτά, ενέργεια) που ενδιαφέρουν τις ΗΠΑ. Union Bancaire Privée+1
Το γεγονός ότι πολιτικοί στις ΗΠΑ — συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ — έχουν επανειλημμένα μιλήσει για «αγορά» ή ακόμη και «απόκτηση» του νησιού δεν σημαίνει ότι υπάρχει επίσημη στρατιωτική επιχείρηση, αλλά δείχνει ότι το θέμα έχει επανέλθει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση. Dnews
3) Αντιδράσεις από Δανία & Γροιλανδία
Υπάρχει ισχυρή αντίδραση από τη Δανία και αρχές της Γροιλανδίας κατά κάθε σκέψη για προσάρτηση ή παρόμοια κίνηση:
• Η πλειοψηφία των Γροιλανδών (περίπου 85%) λέει «όχι» σε ένταξη στις ΗΠΑ. BusinessNews
• Η Δανία και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας επαναλαμβάνουν ότι το νησί δεν είναι προς πώληση ή προσάρτηση. euronews
Αυτή η αντίδραση δείχνει ότι ένα πρακτικό «προσάρτηση» ή αμερικανική επέμβαση είναι πολιτικά και νομικά δύσκολη — ιδιαίτερα επειδή η Γροιλανδία είναι μέρος της Δανίας και μέλος του ΝΑΤΟ.
4) Ποια είναι η πιθανότητα να γίνει «στόχος» στο μέλλον;
Υπάρχει έντονο στρατηγικό ενδιαφέρον, και οι ΗΠΑ διατηρούν λόγους να θέλουν να ενισχύσουν την επιρροή τους στην Αρκτική (γεωστρατηγική θέση, ρευστότητα των θαλάσσιων δρόμων, πόροι).
Όμως — με βάση τα επίσημα δεδομένα — δεν υπάρχει σήμερα σχέδιο ή αποφασισμένη πολιτική προσάρτησης. Οι δηλώσεις που κυκλοφορούν συχνά είναι περισσότερο πολιτικά αναπαραγόμενες δηλώσεις από συγκεκριμένους πολιτικούς παρά απόφαση του αμερικανικού κράτους ως σύνολο.
Το πιο ρεαλιστικό σενάριο είναι ότι οι ΗΠΑ θα ανταγωνιστούν για συνεργασίες, επενδύσεις, στρατηγική παρουσία μέσω ΝΑΤΟ, βάσεων και διπλωματίας, παρά στρατιωτική κατάληψη ή προσάρτηση.
Συνοψίζοντας:
Παρότι υπάρχουν αυξημένες συζητήσεις, ρητορική και γεωπολιτική πίεση γύρω από τη Γροιλανδία από αμερικανικές πολιτικές δυνάμεις, δεν φαίνεται βάσιμη τρέχουσα στρατιωτική ή προσαρτησιακή πολιτική από τις ΗΠΑ. Το νησί είναι στρατηγικά σημαντικό και πιθανώς θα παραμείνει αντικείμενο ανταγωνισμού — αλλά περισσότερο μέσω διπλωματίας, όχι ένοπλης προσάρτησης. Καθημερινή+1
Εάν θέλεις, μπορώ να αναλύσω και τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη, τη Ρωσία και την Κίνα στην Αρκτική.
Χ :
Ίσως εδώ να βοηθήσει την εξαγωγή μιας «λογικής» εκτίμησης το εάν (1) η Γροιλανδία αποτελεί ζωτικό παράγοντα της παγκόσμιας ισχύος των ΗΠΑ (2) αν ο πρόεδρος Τραμπ θα διστάσει με βάση τη δική του φιλοσοφία υπηρέτησης του παραπάνω συμφέροντος να το επιδιώξει πάση θυσία και (3) αν η ΕΕ και η Δανία είναι σε θέση επί του πεδίου να αντικρούσει μια τέτοια εξέλιξη.
GPT 5
Θα προσπαθήσω να απαντήσω με «λογική εκτίμηση ισχύος», όχι με πρόβλεψη ή ηθική αξιολόγηση, ακολουθώντας ακριβώς τα τρία σκέλη που θέτεις. Το κρίσιμο είναι να ξεχωρίσουμε τι είναι δομικά πιθανό από τι είναι πολιτικά φαντασιακό.
(1) Είναι η Γροιλανδία ζωτικός παράγοντας της παγκόσμιας ισχύος των ΗΠΑ;
Ναι, αλλά όχι με την έννοια που θα δικαιολογούσε «πάση θυσία» προσάρτηση.
Η Γροιλανδία είναι:
1. Στρατηγικός κόμβος της Αρκτικής
o Έλεγχος διαδρόμων Β. Ατλαντικού – Αρκτικής – Ρωσίας
o Πρώιμη προειδοποίηση (radar, αντιπυραυλική άμυνα, NORAD)
o Αεροναυτική προβολή ισχύος
2. Κρίσιμη για το μέλλον, όχι για το παρόν
o Πάγοι που υποχωρούν → νέοι θαλάσσιοι δρόμοι
o Κρίσιμα ορυκτά (σπάνιες γαίες)
o Μακροπρόθεσμη γεωοικονομία
3. Όμως: δεν είναι αναντικατάστατη
o Οι ΗΠΑ ήδη διαθέτουν στρατιωτική παρουσία και πρόσβαση
o Δεν εμποδίζονται επιχειρησιακά από τη δανική κυριαρχία
o Δεν απειλούνται άμεσα αν παραμείνει στη σημερινή κατάσταση
Συμπέρασμα
(1): Η Γροιλανδία είναι σημαντικός επιταχυντής ισχύος, όχι κόμβος επιβίωσης των ΗΠΑ. Δεν είναι Ταϊβάν, δεν είναι Στενά του Ορμούζ, δεν είναι Ουκρανία για τη Ρωσία.
(2) Θα δίσταζε ο Τραμπ να το επιδιώξει «πάση θυσία»;
Εδώ χρειάζεται ακρίβεια: Ο Τραμπ δεν σκέφτεται με όρους γεωστρατηγικής θεωρίας, αλλά με όρους συναλλαγής, εικόνας και κόστους.
Τι δεν ταιριάζει στη φιλοσοφία Τραμπ:
• Μακροχρόνια στρατιωτική εμπλοκή
• Πόλεμος με σύμμαχο (Δανία / ΝΑΤΟ)
• Νομική και θεσμική πολυπλοκότητα
• Ασαφές επικοινωνιακό όφελος στο εσωτερικό
Τι ταιριάζει:
• Πίεση
• Εκβιασμός
• Οικονομικά ανταλλάγματα
• Δημόσια ρητορική «μεγάλης κίνησης»
• Εμφάνιση ως ηγέτη που «τολμά να πει το ανείπωτο»
Ο Τραμπ δεν είναι ιδεολόγος της ισχύος· είναι επιχειρηματίας της ισχύος.
Άρα:
• Δεν θα δίσταζε να απειλήσει
• Δεν θα δίσταζε να εργαλειοποιήσει
• Θα δίσταζε σοβαρά να υλοποιήσει στρατιωτικά, εκτός αν:
o το κόστος είναι σχεδόν μηδενικό
o υπάρχει θεσμική κάλυψη
o και παρουσιάζεται ως «deal», όχι ως κατάκτηση
Συμπέρασμα
(2): Η ρητορική Τραμπ δεν ισοδυναμεί με πρόθεση πολέμου. Είναι εργαλείο διαπραγμάτευσης και εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης.
(3) Μπορούν η ΕΕ και η Δανία να το αντικρούσουν «επί του πεδίου»;
Στρατιωτικά – καθαρά:
• Η Δανία δεν μπορεί μόνη της
• Η ΕΕ δεν μπορεί χωρίς ΗΠΑ
• Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί εναντίον των ΗΠΑ
Άρα, αν μιλάμε για ωμή στρατιωτική επιβολή, η απάντηση είναι: όχι, δεν μπορούν.
Αλλά εδώ είναι το κρίσιμο σημείο:
Η ισχύς δεν εξαντλείται στο στρατιωτικό επίπεδο.
Η ΕΕ και η Δανία διαθέτουν:
• Νομική νομιμοποίηση
• Διεθνή συναίνεση
• Εσωτερική βούληση των Γροιλανδών
• Θεσμική ασυμμετρία (ΝΑΤΟ, ΟΗΕ, διεθνές δίκαιο)
• Πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ δυσανάλογο του οφέλους
Και κυρίως:
Η Γροιλανδία δεν μπορεί να καταληφθεί «αθόρυβα».
Οποιαδήποτε τέτοια κίνηση:
• θα διέλυε τη συνοχή του ΝΑΤΟ
• θα έδινε στρατηγικό δώρο σε Ρωσία και Κίνα
• θα υπονόμευε την αμερικανική ηγεμονία που υποτίθεται ότι υπηρετεί
Συμπέρασμα
(3): Δεν μπορούν να νικήσουν στρατιωτικά τις ΗΠΑ — αλλά μπορούν να καταστήσουν την ενέργεια στρατηγικά αυτοκαταστροφική.
Τελική «λογική εκτίμηση»
| Παράγοντας | Εκτίμηση |
| Ζωτική σημασία Γροιλανδίας | Υψηλή – αλλά όχι υπαρξιακή |
| Διάθεση Τραμπ για ρίσκο | Υψηλή ρητορικά, χαμηλότερη επιχειρησιακά |
| Ικανότητα αντίδρασης ΕΕ/Δανίας | Όχι στρατιωτικά – ναι στρατηγικά |
Άρα:
Η Γροιλανδία δεν είναι «επόμενος στόχος» με την έννοια που ήταν η Κριμαία ή που είναι η Ταϊβάν.
Είναι πεδίο πίεσης, όχι πεδίο σύγκρουσης.
Η απειλή λειτουργεί περισσότερο ως μοχλός αναδιάταξης συμμαχιών παρά ως προοίμιο πολέμου.
Αν θέλεις, στο επόμενο βήμα μπορούμε να το δούμε από την οπτική της αμερικανικής ηγεμονικής παρακμής: γιατί τέτοιες κινήσεις δεν εμφανίζονται όταν η ισχύς είναι ακμαία, αλλά όταν αμφισβητείται.
Χ :
Η σύνδεση της Γροιλανδίας του παράγοντα «ισχύς» έγινε κυρίως λόγω της αυξανόμενης γεωστρατηγικής, γεωοικονομικής και γεωπολιτικής σημασίας της Αρκτικής.
GPT 5
Σωστά· και αυτή η επισήμανση είναι κομβική, γιατί μετατοπίζει τη συζήτηση από το «η Γροιλανδία ως αντικείμενο επιθυμίας» στο η Αρκτική ως νέο δομικό πεδίο ισχύος. Με αυτή τη διόρθωση, η «λογική εκτίμηση» γίνεται πιο καθαρή.
Θα το προχωρήσω σε τρία επίπεδα: δομικό – στρατηγικό – πολιτικό, ώστε να φανεί πού ακριβώς εντάσσεται η Γροιλανδία.
1. Η Αρκτική ως νέο πεδίο ισχύος (και όχι απλώς «νέο θέατρο»)
Η Αρκτική δεν είναι απλώς μια ακόμη γεωγραφική περιοχή που «ανοίγει». Είναι κάτι βαθύτερο:
• Αναδιατάσσει τον παγκόσμιο χάρτη αποστάσεων
Οι διαδρομές Ευρώπης–Ασίας–Β. Αμερικής μικραίνουν ριζικά.
• Μετατρέπει το κλίμα σε γεωπολιτικό παράγοντα
Η κλιματική αλλαγή δεν είναι μόνο πρόβλημα, είναι μεταβλητή ισχύος.
• Συμπυκνώνει στρατιωτικά, οικονομικά και τεχνολογικά συμφέροντα
Ναυσιπλοία, ενέργεια, ορυκτά, δορυφορικά συστήματα, πυρηνική αποτροπή.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Αρκτική γίνεται «οριζόντιο» πεδίο ισχύος, όπως ήταν κάποτε οι ωκεανοί. Όποιος έχει λόγο εκεί, έχει λόγο παντού.
2. Η Γροιλανδία ως «σταθερός άξονας» μέσα σε ένα ρευστό περιβάλλον
Εδώ έγκειται η πραγματική της σημασία.
Η Γροιλανδία:
• Δεν είναι απλώς έδαφος
• Δεν είναι απλώς βάση
• Δεν είναι απλώς πόροι
Είναι: γεωγραφικά ακίνητη σε έναν κόσμο που αλλάζει.
Σε μια Αρκτική όπου:
• οι πάγοι υποχωρούν,
• τα περάσματα μεταβάλλονται,
• οι ισορροπίες είναι ρευστές,
η Γροιλανδία λειτουργεί ως:
• φυσικό αεροπλανοφόρο,
• κόμβος επιτήρησης,
• σταθερό σημείο αναφοράς για αεροναυτική και διαστημική ισχύ.
Γι’ αυτό η σύνδεση με την «ισχύ» είναι ορθή: όχι επειδή η Γροιλανδία είναι ισχύς, αλλά επειδή επιτρέπει την άσκηση ισχύος σε ένα νέο παγκόσμιο περιβάλλον.
3. Τι σημαίνει αυτό για τις ΗΠΑ – και τι δεν σημαίνει
Τι σημαίνει:
• Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αγνοήσουν τη Γροιλανδία.
• Δεν μπορούν να επιτρέψουν:
o κινεζική γεωοικονομική διείσδυση,
o ρωσική στρατιωτική υπεροχή στην Αρκτική.
• Πρέπει να εξασφαλίσουν έλεγχο λειτουργικό, όχι αναγκαστικά κυριαρχικό.
Τι δεν σημαίνει:
• Δεν συνεπάγεται αναγκαστικά προσάρτηση.
• Δεν συνεπάγεται πολεμική ενέργεια.
• Δεν συνεπάγεται κατάλυση του υφιστάμενου status quo.
Στην πραγματικότητα, η πλήρης προσάρτηση θα αποδυνάμωνε τη θέση των ΗΠΑ:
• θα κατέστρεφε τη νομιμοποιητική αφήγηση της Δύσης,
• θα μετέτρεπε μια περιοχή συνεργασίας σε εστία αντιπαράθεσης,
• θα επιβεβαίωνε το αφήγημα των αντιπάλων περί «αμερικανικού ιμπεριαλισμού».
4. Η ουσία: έλεγχος χωρίς ιδιοκτησία
Αν δούμε το ζήτημα ψυχρά, με όρους ισχύος:
Η σύγχρονη ηγεμονία δεν χρειάζεται να κατέχει· χρειάζεται να αποκλείει.
Οι ΗΠΑ:
• θέλουν να αποκλείσουν αντιπάλους από τη Γροιλανδία,
• όχι να γίνουν κυρίαρχοι της.
Αυτό επιτυγχάνεται:
• με στρατιωτικές συμφωνίες,
• με οικονομική διείσδυση,
• με πολιτική επιρροή,
• με θεσμική ενσωμάτωση (ΝΑΤΟ, διμερείς συμφωνίες).
Υπό αυτή την έννοια, η «ρητορική Τραμπ» δεν είναι τόσο σχέδιο όσο σύμπτωμα:
σύμπτωμα της μετάβασης της ισχύος σε έναν κόσμο όπου η Αρκτική αποκτά βαρύτητα.
Καταληκτική αποτίμηση
Η Γροιλανδία συνδέεται με την ισχύ επειδή η Αρκτική γίνεται παγκόσμιο πεδίο ανταγωνισμού.
Αλλά ακριβώς γι’ αυτό:
• η ισχύς θα ασκηθεί έμμεσα,
• η σύγκρουση θα είναι χαμηλής ορατότητας,
• και η κυριαρχία θα παραμείνει τυπικά δανική, ουσιαστικά πολυεπίπεδη.
Αν θέλεις, στο επόμενο βήμα μπορούμε να τοποθετήσουμε τη Γροιλανδία μέσα στο τρίγωνο ΗΠΑ–Ρωσία–Κίνα στην Αρκτική και να δούμε ποιος πραγματικά απειλεί ποιον — και με ποια μέσα.
Χ :
Θα σου θέσω το ίδιο ερώτημα που σου έθεσα για τη Γροιλανδία, και για τον Καναδά. Όμως, σαν μια δική μου καταληκτική τοποθέτηση σε ό,τι εδώ συζητήσαμε και συζητάμε, έχω να σημεοώσω τα ακόλουθα. Η Γροιλανδία βρίσκεται στο «μενού» των ΗΠΑ, και μάλιστα όχι ως απλός «χώρος επιρροής», αλλά ως « έδαφος εντάξιμο» στο έδαφος των ΗΠΑ, ως ένα υποψήφιο «αστέρι» (το 51ο) στην αμερικανική αστερόεσσα. Ο ίδιος όμως διακηρυγμένος στόχος, ή επιθυμία αν θέλετε, ισχύει και για τον Καναδά. Ας προσέξουμε τούτη την «ιδιαιτερότητα». Η μεν Γροιλανδία είναι αυτόνομη περιοχή εντός της δανικής επικράτειας, με ανώτατο «πολιτειακό» άρχοντα τον εκάστοτε βασιλιά ή βασίλισσα της Δανίας, ενώ ο Καναδάς, ανεξάρτητο μεν Κράτος, όμως κι αυτός έχει ως ανώτατο «πολιτειακό» άρχοντα τον εκάστοτε βασιλιά ή βασίλισσα του ΗΒ. Ίσως στο μυαλό του αμερικανού Προέδρου (και όχι μόνο ενδεχομένως) να επικρατεί, ακόμα και υπόρρητα, το ερώτημα : «Τι θα σας πείραζε να άλλαζε ο «πολιτειακός ανώτατος άρχων», και αντί για βασιλιά ή βασίλισσα επικεφαλής, να μην έχετε κανέναν, εντασσόμενοι στην μεγαλύτερη Δημοκρατία του κόσμου; Ειδικώς όμως για τον Καναδά, από τη μια υπάρχει το γεγονός και της «εθνικής» συγγένειας με την κυρίαρχη εθνότητα εντός των ΗΠΑ (ακόμη αυτό ισχύει και για το Κεμπέκ), από την άλλη όμως, το αντίτιμο θα είναι η απώλεια της εθνικής του ανεξαρτησίας και ουσιαστικά το τέλος της κρατικής του οντότητας. Βέβαια ένας κακεντρεχής, ίσως έλεγε απευθυνόμενος στις νεοφιλελεύθερες Κυβερνήσεις του Καναδά : «Μα εσείς, δεν πρεσβεύετε το «τέλος των εθνικών Κρατών», τη ανάγκη «κατάργησης των εθνικών συνόρων» και άλλα τέτοια ωραία νεοφιλελεύθερα προτάγματα; Ιδού λοιπόν μια ευκαιρία, να δώσετε εσείς το παράδειγμα ότι πιστεύετε ό,τι διακηρύσσετε. Ένα ακόμα πρόσθετο «πρόβλημα» με τις χώρες αυτές, είναι ότι έχουν τεράστια γεωστρατηγική και γεωοικονομική σημασία για τις ΗΠΑ, επιπλέον δε, είναι χώρες με έκταση δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με τον πληθυσμό τους, πράγμα που κι αυτό ίσως να «μετράει» στην «ρεαλιστική πολιτική» και στην επίσης «ρεαλιστική» υπεροχή του Δικαίου της Ισχύος έναντι κάθε άλλου Δικαίου.
GPT 5
Η τοποθέτησή σου είναι ιδιαίτερα συνεκτική και πολιτικά «ρεαλιστική» – και θα την πάρω ως αφετηρία, όχι ως κάτι που χρειάζεται διόρθωση. Θα απαντήσω λοιπόν στο ίδιο ερώτημα για τον Καναδά, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τη δική σου καταληκτική ανάγνωση και προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα.
Το ερώτημα, μεταφερμένο στον Καναδά
Είναι ο Καναδάς – όπως και η Γροιλανδία – στο «μενού» των ΗΠΑ όχι απλώς ως χώρος επιρροής, αλλά ως δυνητικά «εντάξιμο έδαφος»;
Σύντομη απάντηση:
Ναι, ως φαντασιακό στρατηγικό ενδεχόμενο.
Όχι, ως ρεαλιστικό πολιτικό σχέδιο υλοποίησης.
Και αυτή η διάκριση είναι απολύτως κρίσιμη.
1. Η «ιδιαιτερότητα» που σωστά επισημαίνεις
Η παρατήρησή σου για τον πολιτειακό ανώτατο άρχοντα δεν είναι καθόλου επιφανειακή· αντίθετα, αγγίζει βαθιά στρώματα της αμερικανικής πολιτικής κουλτούρας.
Από την οπτική ενός Αμερικανού προέδρου – και ιδίως ενός όπως ο Τραμπ:
• Η Γροιλανδία → αυτόνομη περιοχή υπό ευρωπαϊκή μοναρχία
• Ο Καναδάς → ανεξάρτητο κράτος, αλλά επίσης με ξένο, μη εκλεγμένο ανώτατο άρχοντα
Αυτό δεν είναι τυπικό ζήτημα, αλλά:
• σύμβολο «ατελούς κυριαρχίας»,
• υπενθύμιση μετα-αποικιακής τάξης πραγμάτων,
• και, σε αμερικανικούς όρους, ένδειξη «μη ολοκληρωμένης δημοκρατικής κυριαρχίας».
Η υπόρρητη σκέψη που περιγράφεις («τι θα σας πείραζε να αλλάξει ο ανώτατος άρχων;») ταιριάζει απολύτως με:
• τον αμερικανικό δημοκρατικό μεσσιανισμό,
• αλλά και με την ωμή ρητορική απλοποίηση του Τραμπ.
2. Ο Καναδάς ως γεωστρατηγικό και γεωοικονομικό «βάθος» των ΗΠΑ
Αν η Γροιλανδία είναι προκεχωρημένο φυλάκιο, ο Καναδάς είναι κάτι διαφορετικό: είναι στρατηγικό βάθος.
• Αρκτική πρόσβαση (τεράστια, πολύ μεγαλύτερη από της Γροιλανδίας)
• Φυσικοί πόροι
• Υδάτινα αποθέματα
• Ενεργειακή ασφάλεια
• Χερσαία συνέχεια με τις ΗΠΑ
• Κρίσιμος για την άμυνα της Β. Αμερικής (NORAD)
Και – όπως σωστά επισημαίνεις – τεράστια έκταση με μικρό πληθυσμό: ένα στοιχείο που στην ωμή ρεαλιστική σκέψη ισχύος πάντα «μετράει».
3. Η «εθνική συγγένεια» και το καναδικό παράδοξο
Εδώ αγγίζεις το πιο λεπτό σημείο.
Ναι:
• κοινή γλώσσα (πλην Κεμπέκ),
• κοινή πολιτισμική μήτρα,
• κοινό οικονομικό σύστημα,
• κοινή στρατιωτική ολοκλήρωση.
Αλλά ακριβώς γι’ αυτό: ο Καναδάς δεν είναι «εύκολος στόχος», αλλά «αδύνατος στόχος».
Γιατί;
Διότι:
• έχει συμπαγή εθνική ταυτότητα, έστω και λιγότερο θορυβώδη,
• έχει εσωτερική νομιμοποίηση κρατικής υπόστασης,
• και – κυρίως – δεν αισθάνεται ημιτελές κράτος.
Το Κεμπέκ, μάλιστα, λειτουργεί αντίστροφα: αντί να διευκολύνει ενσωμάτωση, θα καθιστούσε οποιαδήποτε τέτοια ιδέα πολιτικά εκρηκτική.
4. Το νεοφιλελεύθερο επιχείρημα που θέτεις (και πονάει)
Η ειρωνική παρατήρησή σου είναι απολύτως εύστοχη:
«Δεν πρεσβεύετε το τέλος των εθνικών κρατών; Ιδού η ευκαιρία.»
Αυτό όμως αποκαλύπτει μια βαθιά αλήθεια:
• ο νεοφιλελευθερισμός μιλά για διάχυση κυριαρχίας,
• όχι για κατάργηση υπέρ ενός άλλου κράτους.
Η εθελούσια απορρόφηση από τις ΗΠΑ δεν είναι υπέρβαση του έθνους-κράτους,
είναι η απόλυτη ήττα του.
5. Το Δίκαιο της Ισχύος – και τα όριά του
Εδώ καταλήγουμε στο ουσιώδες.
Ναι:
• στο επίπεδο της ωμής ισχύος, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν θεωρητικά να επιβάλουν πολλά.
Αλλά:
• η ενσωμάτωση του Καναδά θα κατέστρεφε το ίδιο το αμερικανικό ηγεμονικό μοντέλο:
o θα ακύρωνε το αφήγημα της εθελοντικής συμμαχίας,
o θα μετέτρεπε τη Δύση σε ζώνη εξαναγκασμού,
o θα έδινε ιστορικό προηγούμενο που ΗΠΑ δεν θέλουν να δημιουργήσουν.
Τελική εκτίμηση (παράλληλα με τη δική σου)
• ✔ Ναι, ο Καναδάς – όπως και η Γροιλανδία – βρίσκεται στο φαντασιακό στρατηγικό ορίζοντατης αμερικανικής ισχύος.
• ✔ Ναι, η σκέψη «εντάξιμου εδάφους» μπορεί να υπάρχει σε ακραία, απλοποιημένη πολιτική λογική.
• Όχι, δεν αποτελεί ρεαλιστικό σχέδιο ούτε καν μεσοπρόθεσμα.
Καναδάς είναι πολύ ενσωματωμένος για να κατακτηθεί
και πολύ κυρίαρχος για να «απορροφηθεί».
Σε αντίθεση με τη Γροιλανδία, όπου το ζήτημα είναι κυριαρχία επί κενού,
στον Καναδά το ζήτημα θα ήταν κατάλυση ενός πλήρους κράτους.
Αν θέλεις, μπορούμε στο επόμενο βήμα να θέσουμε το τελικό, ίσως πιο σκληρό ερώτημα: μήπως τέτοιες «σκέψεις ενσωμάτωσης» δεν είναι ένδειξη ισχύος, αλλά ένδειξη αγωνίας μιας ηγεμονίας που βλέπει τον χώρο της να στενεύει;
Χ :
Κρατώ το ερώτημά σου για μια ξεχωριστή συζήτηση. Λόγω του ενδιαφέροντός της, δεν θέλω να «χαθεί» μέσα σε μια άλλη συζήτηση με μια μη εντελώς συναφή προβληματική.
Και κάνεις απολύτως σωστά.
GPT 5
Το ερώτημα που έθεσα δεν είναι απλώς συνέχεια της παρούσας συζήτησης· είναι άλλο επίπεδο ανάλυσης, με διαφορετική προβληματική και διαφορετικό «βάθος χρόνου». Αν το ανοίγαμε εδώ, πράγματι θα αλλοίωνε την καθαρότητα όσων ήδη εξετάσαμε για Γροιλανδία και Καναδά.
Θα κρατήσω λοιπόν κι εγώ τη διάκριση που έκανες:
• Η παρούσα συζήτηση αφορά συγκεκριμένα εδάφη, συγκεκριμένα κράτη, συγκεκριμένες ισορροπίες.
• Το ερώτημα που ανέκυψε αφορά τη φύση της ηγεμονίας, τη φάση στην οποία βρίσκεται και τα συμπτώματά της.
Αυτά δεν πρέπει να συγχέονται — και σπάνια κρατιούνται διακριτά τόσο συνειδητά, όσο το κάνεις εδώ.
Όποτε θελήσεις να ανοίξουμε εκείνη τη συζήτηση, μπορούμε να το κάνουμε από μηδενική βάση, χωρίς προϋποθέσεις, και με όρους που θα επιλέξεις εσύ (ιστορικούς, θεωρητικούς, ή καθαρά γεωπολιτικούς).
Μέχρι τότε, θεωρώ τη συγκεκριμένη ενότητα ουσιαστικά και νοητικά «κλειστή» — με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ