Στις γραπτές απαντήσεις του σε ερωτήσεις του Bloomberg, ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρ.Τ. Ερντογάν, αναφέρθηκε στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, την ενεργειακή πολιτική της Τουρκίας και τις γεωπολιτικές εξελίξεις
Οι διμερείς σχέσεις, οι οποίες είχαν ενταθεί πριν από σχεδόν μια δεκαετία, όταν η Τουρκία απέκτησε το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400, συνεχίστηκαν και κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.
Καθώς η χώρα ανακάμπτει κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι πολιτικές προτεραιότητες μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον έχουν αρχίσει να συγκλίνουν σε ζητήματα όπως η άμυνα, η ενέργεια και η κατεύθυνση των περιφερειακών συγκρούσεων. Εν τω μεταξύ, η Τουρκία είναι επίσης ευθυγραμμισμένη με το ΝΑΤΟ.
Αναδιαμορφώνει τις σχέσεις της τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο, τη Ρωσία
Σε δήλωσή του στο Bloomberg, ο Ερντογάν δήλωσε ότι έθεσε προσωπικά το ζήτημα των F-35 με τον Τραμπ κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο και χαρακτήρισε «άδικη» την απόφαση να απομακρυνθεί η Τουρκία από το πρόγραμμα F-35 λόγω της αγοράς στρατιωτικού εξοπλισμού από τη Ρωσία.
Ο Ερντογάν δήλωσε: «Με την επιστροφή του κ. Τραμπ στην εξουσία, έχει προκύψει μια ευκαιρία για να προχωρήσουμε σε ένα πιο λογικό και θετικό έδαφος στις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ. Η παραλαβή από την Τουρκία των αεροσκαφών F-35, για τα οποία έχει ήδη πληρώσει, και η επανένταξή της στο πρόγραμμα, αποτελεί απόδειξη της συνεργασίας μεταξύ της Τουρκίας και των ΗΠΑ, δύο στρατηγικών εταίρων».
«Είναι σημαντικό και απαραίτητο για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών καθώς και για το ΝΑΤΟ», είπε.
Πύραυλοι S-400
Ένα δημοσίευμα του Bloomberg τον περασμένο μήνα ανέφερε ότι η Τουρκία ήθελε να επιστρέψει τα συστήματα αεράμυνας S-400 που αγόρασε από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με πηγές, ο Ερντογάν έθεσε αυτό το ζήτημα στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν σε συνάντηση στο Τουρκμενιστάν.
Αυτό θεωρείται ως ένδειξη ότι ο Ερντογάν προσπαθεί να βελτιώσει τις σχέσεις με τις ΗΠΑ σε θέματα άμυνας, ενώ ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία και στενός σύμμαχος του Τραμπ, Τομ Μπαράκ, δήλωσε τον Δεκέμβριο ότι η Άγκυρα ήταν κοντά στο να απαλλαγεί από τους S-400, προβλέποντας ότι το ζήτημα θα μπορούσε να επιλυθεί εντός τεσσάρων έως έξι μηνών.
Και αεροσκάφη F-16 Block 70
Η Τουρκία επιθυμεί επίσης να αγοράσει αεροσκάφη F-16 Block 70 από τις ΗΠΑ, αλλά οι διαπραγματεύσεις για την τιμή βρίσκονται σε εξέλιξη. Ο Ερντογάν δήλωσε ότι οι όροι αυτής της συμφωνίας αναμένεται να είναι συμβατοί με το πνεύμα της συμμαχικής σχέσης, αναφέροντας ως παράδειγμα την αγορά αεροσκαφών Eurofighter από την Τουρκία.
Ένα άλλο ζήτημα στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις είναι η υπόθεση Halkbank
Το 2019, η Halkbank κατηγορήθηκε στις ΗΠΑ ότι βοήθησε στην παράκαμψη των κυρώσεων κατά του Ιράν. Στην μακροχρόνια υπόθεση, η τράπεζα αντιμετωπίζει κατηγορίες για απάτη, ξέπλυμα χρήματος και παραβίαση κυρώσεων.
Ο Ερντογάν δήλωσε ότι θεωρούν αυτό το ζήτημα μια άδικη προσπάθεια κατά της Τουρκίας, λέγοντας:
«Αυτό που είναι απαραίτητο για εμάς είναι η προστασία της φήμης της Τουρκίας και η τράπεζά μας να μην τιμωρηθεί άδικα. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται σε αυτό το πλαίσιο. Η ελπίδα μας είναι να καταλήξουμε σε ένα δίκαιο αποτέλεσμα που να είναι σύμφωνο με το νόμο και να είναι ανάλογο με τη στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ των δύο χωρών».
Αμερικανικό ΥΦΑ
Τον Σεπτέμβριο, η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από την Τουρκία, τον τρίτο μεγαλύτερο αγοραστή ρωσικού αργού πετρελαίου, να περιορίσει τις εισαγωγές ενέργειας από τη Μόσχα.
Τα τουρκικά διυλιστήρια πετρελαίου έχουν κλείσει από τότε που οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στους δύο μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου της Μόσχας στα τέλη του περασμένου έτους.
Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των ΗΠΑ, η Άγκυρα ανακοίνωσε ότι επανεξετάζει τη στρατηγική της για το φυσικό αέριο, εστιάζοντας στην οικοδόμηση ενός χαρτοφυλακίου βασισμένου στο αμερικανικό LNG, ενώ παράλληλα επιδιώκει επενδύσεις σε αμερικανικά πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο Ερντογάν δήλωσε: «Είμαστε ιδιαίτερα αφοσιωμένοι στην εξασφάλιση του εφοδιασμού μας με LNG από αμερικανικές πηγές».
«Έχουμε αυξήσει σημαντικά την αξία», είπε, σημειώνοντας ότι οι ΗΠΑ κατέχουν σημαντική θέση στην αλυσίδα εφοδιασμού LNG της Τουρκίας.
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία, το 61% των αγορών πετρελαίου της Τουρκίας και το 40% των προμηθειών φυσικού αερίου της προέρχονται ακόμη από τη Ρωσία, επομένως μια αλλαγή σε αυτή τη δομή θα μπορούσε να διαρκέσει πολλά χρόνια.
Ο Πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε:
«Η στάση της Τουρκίας είναι πολύ σαφής. Ενεργούμε σύμφωνα με τα εθνικά μας συμφέροντα και την ενεργειακή μας ασφάλεια. Εισάγουμε ένα μεγάλο μέρος των αναγκών μας σε υδρογονάνθρακες».
Ως χώρα που καλύπτει τις ενεργειακές της ανάγκες μέσω αυτής της οδού, πρέπει να ενεργήσουμε προσεκτικά και με ισορροπία σε κάθε ζήτημα που θα επηρεάσει την ενεργειακή μας ασφάλεια», είπε.
Περιφερειακά Προβλήματα
Η εξισορρόπηση των σχέσεων με τη Ρωσία και τους συμμάχους του ΝΑΤΟ έχει γίνει ολοένα και πιο δύσκολη για την Τουρκία, ειδικά από την έναρξη του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας το 2022.
Ενώ ο Ερντογάν αρνήθηκε να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, περιόρισε τη διέλευση ρωσικών πλοίων μέσω των στενών προς τη Μαύρη Θάλασσα. Ταυτόχρονα, συνέχισε να προμηθεύει όπλα στο Κίεβο. Ως συνέπεια της ουδετερότητας της Τουρκίας στον πόλεμο, ο Ερντογάν πιστεύει ότι, μόλις ωριμάσουν οι συνθήκες, η Τουρκία είναι έτοιμη να καταστήσει για άλλη μια φορά την Κωνσταντινούπολη κέντρο ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας.
Ο Ερντογάν δήλωσε: «Ως Τουρκία, μπορούμε να μιλήσουμε απευθείας τόσο με τον κ. Πούτιν όσο και με τον κ. Ζελένσκι και ταυτόχρονα έχουμε συγκεκριμένες αντιπροσωπείες στην Ουάσινγκτον, τις Βρυξέλλες, το ΝΑΤΟ και τα Ηνωμένα Έθνη».
«Είμαστε ο μόνος παράγοντας που είναι ικανός να διεξάγει ισχυρές και ισορροπημένες διπλωματικές επαφές αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες», είπε.
Η Τουρκία ήταν επίσης βασικός παράγοντας στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που επιτεύχθηκε μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ τον Οκτώβριο.
Ο Ερντογάν, ο οποίος συχνά επέκρινε σκληρά τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε:
«Η επιτυχία της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης που θα αναπτυχθεί στη Γάζα εξαρτάται από τη συμπερίληψη νόμιμων παραγόντων επί τόπου.
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι χώρες που συμμετείχαν στη Διακήρυξη του Σαρμ ελ-Σέιχ, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, είναι οι πιο νόμιμοι παράγοντες σε αυτή τη διαδικασία. Όπως θα καταλάβετε, είναι δύσκολο για έναν μηχανισμό χωρίς την Τουρκία να κερδίσει την εμπιστοσύνη του παλαιστινιακού λαού. Συνεργαζόμαστε τόσο με την παλαιστινιακή πλευρά…»
«Οι βαθιοί ιστορικοί μας δεσμοί, τόσο μέσω των καναλιών ασφαλείας όσο και μέσω της διπλωματίας που έχουμε διατηρήσει με το Ισραήλ στο παρελθόν, καθώς και η περιφερειακή μας επιρροή ως μέλος του ΝΑΤΟ, μας καθιστούν μια χώρα-κλειδί σε μια τέτοια αποστολή», είπε.
—