Κάτοικος στη διάρκεια χωματουργικών εργασιών στην πόλη Μανμπίτζ της Συρίας (ανατολικά του Χαλεπίου)
και συγκεκριμένα στην χονδρική αγορά μπαχαρικών καρδάμωμου εντόπισε μία μεγάλη πέτρα που του προξένησε εντύπωση το χρώμα της.
Η πέτρα, από βαρύ μαύρο βασάλτη, έφερε έναν αετό που ανοίγει τα φτερά του και κρατάει ένα στεφάνι στα νύχια του, μαζί με μια ελληνική επιγραφή.
Το εύρημα έγινε γνωστό και οι αρχαιολόγοι της περιοχής υπέθεσαν ότι κομμάτι το οποίο είναι 2.000 ετών ίσως να χρησίμευε ως ταφικό σημάδι κατά την εποχή της ρωμαϊκής κυριαρχίας.
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Μουσείων και Αρχαιοτήτων στη Μανμπίτζ, η αρχαία στήλη φυλάσσεται και πρόκειται να δοθεί για μελέτη σε ειδικούς.
Η ανακάλυψη υπογραμμίζει την αρχαία ελληνική κληρονομιά της Μανμπίτζ και τη συνεχιζόμενη απειλή για την πολιτιστική κληρονομιά της Συρίας.
Γνωστή στην αρχαιότητα ως Ιεράπολη ή «Ιερή Πόλη», η Μανμπίτζ ήταν προηγουμένως μια σημαντική αραμαϊκή και ασσυριακή πόλη πριν ακμάσει υπό τη δυναστεία των Σελευκιδών μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Αργότερα έγινε γνωστή για τη λατρεία της Αταργάτης, της συριακής θεάς της γονιμότητας, της οποίας το συγκρότημα ναών προσέλκυε προσκυνητές από όλη την περιοχή.
Ο Λουκιανός των Σαμόσατων, ένας δοκιμιογράφος του 2ου αιώνα μ.Χ. γεννημένος στη Συρία, περιέγραψε τις τελετές της πόλης στην πραγματεία του De Dea Syria, γραμμένη στα ιωνικά ελληνικά.
Η Ιεράπολη παρέμεινε ένα ακμάζον πνευματικό και εμπορικό κέντρο ακόμη και υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.
Αλλά η μεγαλοπρέπεια της αρχαίας Μανμπίτζ τελικά έδωσε τη θέση της στην παρακμή και, πιο πρόσφατα, στην καταστροφή του συριακού εμφυλίου πολέμου.
Η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Μουσείων εκτιμά ότι ο αριθμός των αντικειμένων που λεηλατήθηκαν μεταξύ 2011 και 2019 ανέρχεται σε έως και ένα εκατομμύριο, ενώ περισσότεροι από 700 χώροι στη χώρα έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.
Η ίδια η Μανμπίτζ έγινε κομβικό σημείο για λαθρεμπόριο αρχαιοτήτων.
Το κυνήγι θησαυρών υπό το καθεστώς Άσαντ ελεγχόταν αυστηρά από ελίτ με ισχυρές διασυνδέσεις. Όταν η πόλη καταλήφθηκε από τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό το 2012, ο έλεγχος διαλύθηκε και οι λεηλασίες επεκτάθηκαν σε μαζική κλίμακα.
Ακολούθησε η κατάληψη της πόλης από το ISIS το 2014, όταν η ομάδα εφάρμοσε ένα σύστημα αδειοδότησης για την ανασκαφή: οι ντόπιοι μπορούσαν να σκάψουν με άδειες, αλλά οι σπάνιες ανακαλύψεις φορολογούνταν και τα αντικείμενα με εικονιστικές απεικονίσεις κατασχέθηκαν και περιστασιακά καταστρέφονταν.
Από την κατάληψη της πόλης από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) το 2016, το εμπόριο αρχαιοτήτων συνεχίστηκε υπό μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Οι τοπικοί ηγέτες και οι συνεργάτες τους διαχειρίζονταν τις ανασκαφές, απαιτούσαν μειώσεις έως και 60% της αξίας των ευρημάτων και λειτουργούσαν δίκτυα λαθρεμπορίου.
Η Μανμπίτζ έγινε σημείο εκκίνησης για λαθραία αντικείμενα από την Παλμύρα, τη Ράκα και τη Χασάκα, τα οποία εξάγονταν παράνομα στις περιφερειακές και διεθνείς αγορές.
Παρά τα εμπόδια αυτά, η ανάκτηση της βασάλτινης στήλης αποτελεί ένα άλμα προς τη διατήρηση των λειψάνων της ιστορίας της Συρίας. Το πρόσφατα εγκαινιασμένο Αρχαιολογικό Γραφείο στη Μανμπίτζ αποκαθιστά και διατηρεί την πλούσια κληρονομιά της πόλης.
—