Οι Δέκα Χιλιάδες Αθάνατοι: Ο Θρύλος και η Πραγματικότητα της Στρατιάς του Ξέρξη

Οι «Δέκα Χιλιάδες Αθάνατοι» 

Ένα όνομα που από μόνο του προκαλεί δέος και φαντασία. Αυτή η επίλεκτη στρατιωτική μονάδα της Περσικής Αυτοκρατορίας ήταν γνωστή για την ανδρεία και την πειθαρχία. Και κυρίως για τον ατελείωτο αριθμό της, έχει περάσει στην ιστορία ως ένα από τα πιο μυθικά σώματα πολεμιστών. Ωστόσο, πόσα γνωρίζουμε πραγματικά για αυτούς; Ο Ηρόδοτος, ο «Πατέρας της Ιστορίας», είναι η κύρια πηγή μας. Αποκαλύπτει τόσο τον θρύλο όσο και την ιστορική πραγματικότητα πίσω από τη φημισμένη στρατιά του Ξέρξη.

Απο το arxaiaellinika.gr

Τι Ήταν οι «Αθάνατοι»; Ο Μύθος του Ατελείωτου Αριθμού

Ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι το όνομα «Αθάνατοι» δεν ήταν τυχαίο. Το προσωνύμιο αυτό προέκυψε από μια μοναδική στρατιωτική πρακτική: ο αριθμός των 10.000 ανδρών ήταν πάντοτε σταθερός. Αν ένας πολεμιστής πέθαινε στο πεδίο της μάχης, αρρώσταινε, ή αδυνατούσε για οποιονδήποτε λόγο να συνεχίσει, αμέσως αντικαθίστατο από έναν άλλο. Αυτή η συνεχής αναπλήρωση δημιουργούσε την ψευδαίσθηση μιας ατελείωτης, άτρωτης δύναμης. Μιας στρατιάς που δεν της έλειπε ποτέ ούτε ένας στρατιώτης, δικαιολογώντας έτσι το όνομα «Αθάνατοι».

Μια εντυπωσιακή λεπτομέρεια από τη Ζωφόρο των Τοξοτών, γνωστή και ως Ζωφόρος των Αθανάτων. Από το Παλάτι του Δαρείου Α’ στα Σούσα (σημερινό Ιράν). Αυτό το εμβληματικό έργο τέχνης, φτιαγμένο από εφυαλωμένα τούβλα, απεικονίζει έναν από τους επίλεκτους Πέρσες στρατιώτες γνωστούς ως «Αθάνατους». Διάσημους για την πειθαρχημένη και τρομερή παρουσία τους στον στρατό των Αχαιμενιδών. Πηγή εικόνας: Dynamosquito/Flickr/CC 2.0

Η Πραγματικότητα: Η Επίλεκτη Φρουρά του Βασιλιά

Πέρα από τον μύθο, οι Αθάνατοι αποτελούσαν την αφρόκρεμα του περσικού στρατού. Ήταν η προσωπική φρουρά του Μεγάλου Βασιλιά, του Ξέρξη, και κατείχαν μια ξεχωριστή θέση στις παρελάσεις και στο πεδίο μάχης. Ο Ηρόδοτος τους περιγράφει με λεπτομέρεια:

• Εξοπλισμός: Διέφεραν από τους υπόλοιπους Πέρσες πολεμιστές. Οι χίλιοι πρώτοι, ήταν στην κορυφή της ιεραρχίας, είχαν λόγχες με χρυσά ρόδια, ενώ οι υπόλοιποι εννέα χιλιάδες είχαν ασημένια. Αυτή η λεπτομέρεια υποδηλώνει την υψηλή τους θέση και τον πλούτο της αυτοκρατορίας. Ο βασικός τους εξοπλισμός περιλάμβανε επίσης τόξα, φαρέτρες, κοντές λόγχες και δόρατα.
• Εμφάνιση: Φορούσαν περίτεχνες ενδυμασίες, διακοσμημένες με χρυσά κοσμήματα, οι οποίες αντανακλούσαν την αίγλη και την υπεροχή τους.
• Πειθαρχία και Ανδρεία: Ο Ηρόδοτος δεν αφήνει καμία αμφιβολία για την πολεμική τους ικανότητα. Τους χαρακτηρίζει ως το πιο πειθαρχημένο και γενναίο σώμα του περσικού πεζικού, ένα σύνολο πολεμιστών που κανένα άλλο δεν μπορούσε να τους ξεπεράσει.

Οι Αθάνατοι στην Πράξη: Ο Ρόλος τους στις Θερμοπύλες

Η πιο γνωστή εμφάνιση των Αθάνατων στις “Ιστορίες” του Ηροδότου είναι φυσικά στη μάχη των Θερμοπυλών το 480 π.Χ. Εκεί, ο Ξέρξης, αφού είδε τις επανειλημμένες αποτυχίες των άλλων Περσικών μονάδων προς την άμυνα των Σπαρτιατών και των συμμάχων τους, έριξε στη μάχη τους Αθάνατους, με επικεφαλής τον στρατηγό Υδάρνη.

Ακόμα και αυτοί, παρότι επίλεκτοι, βρήκαν σθεναρή αντίσταση στη στενή διάβαση. Η Ελληνική φάλαγγα, συγκεκριμένα, αποδείχθηκε απροσπέλαστη, με αποτέλεσμα οι Αθάνατοι να υποστούν σημαντικές απώλειες χωρίς να καταφέρουν να επιτύχουν τον στόχο τους. Ωστόσο, ο ρόλος τους δεν τελείωσε εκεί. Όταν ο Εφιάλτης πρόδωσε το κρυφό μονοπάτι, ο Ξέρξης έστειλε εκ νέου τον Υδάρνη με τους Αθάνατους να περικυκλώσουν τους Έλληνες, οδηγώντας στην τελική έκβαση της μάχης.

Η Κληρονομιά των Αθάνατων

Οι «Δέκα Χιλιάδες Αθάνατοι» δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική μονάδα· αντιθέτως, αποτελούσαν ένα σύμβολο της περσικής ισχύος, του πλούτου και της αυτοκρατορικής οργάνωσης. Η περιγραφή τους από τον Ηρόδοτο, επομένως, μας δίνει μια σαφή εικόνα του τρόπου με τον οποίο οι Πέρσες αντιλαμβάνονταν όχι μόνο τη στρατιωτική τους αποτελεσματικότητα αλλά και τον αντίκτυπο που ήθελαν να έχουν στους αντιπάλους τους. Επιπλέον, ο θρύλος τους γεννήθηκε από την πρακτική της συνεχούς αναπλήρωσης. Καθώς αντικαθιστούσαν άμεσα κάθε στρατιώτη που τραυματιζόταν ή σκοτωνόταν, διατηρώντας σταθερό τον αριθμό των δέκα χιλιάδων. Αυτό, με τη σειρά του, ενίσχυε την ψυχολογική τους επίδραση και εν τέλει καθιστούσε τους Αθάνατους. Μια πραγματικά «αθάνατη» δύναμη στην ιστορία των αρχαίων πολέμων.

Είναι συναρπαστικό το πώς, χιλιάδες χρόνια μετά, η διήγηση ενός και μόνο ιστορικού συνεχίζει να τροφοδοτεί τη φαντασία και να μας δίνει μια γεύση από το μεγαλείο και τη στρατιωτική μηχανή της αρχαίας Περσίας.