Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η Τουρκία φαίνεται να ενεργοποιεί εκ νέου το ζήτημα της Τσαμουριάς
χρησιμοποιώντας μηχανισμούς προπαγάνδας για να πλήξει την ελληνική εθνική κυριαρχία. Αναρτήσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συνδέονται με τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες (MIT), καλούν τον μουσουλμανικό κόσμο σε «απελευθέρωση» της περιοχής από «Έλληνες τρομοκράτες», αναθερμαίνοντας ένα ζήτημα που η Αθήνα θεωρεί ιστορικά και νομικά λήξαν.
«Ήρθε η ώρα ο #Muslim κόσμος να βοηθήσει τους Αλβανούς αδελφούς μας να απελευθερώσουν την κατεχόμενη περιοχή #Çamëria / #Chameria από τους Έλληνες τρομοκράτες» αναφέρει η ανάρτηση του @TurkishCentury.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται κλιμάκωση των διεκδικήσεων από κύκλους αυτοαποκαλούμενων Τσάμηδων, με την ανοχή των Τιράνων και την εμφανή καθοδήγηση της Άγκυρας. Από τις πορείες στα σύνορα το 2012 μέχρι τη συντήρηση του αφηγήματος περί «γενοκτονίας», η στρατηγική επιδίωξη είναι η αμφισβήτηση των ελληνικών συνόρων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ιστορική άγνοια, ιδίως των νεότερων γενεών, σε συνδυασμό με την πίεση που δέχεται η Ελλάδα σε πολλαπλά μέτωπα, καθιστά αυτές τις προκλήσεις ιδιαίτερα επικίνδυνες.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στις αρχές του 20ού αιώνα. Μετά το 1913, οι μουσουλμάνοι της Θεσπρωτίας βρέθηκαν σε ένα καθεστώς ρευστής ταυτότητας, επικαλούμενοι άλλοτε την οθωμανική και άλλοτε την ελληνική υπηκοότητα ανάλογα με το συμφέρον τους. Παρόλο που το 1924 οι περισσότεροι δήλωναν Τούρκοι επιθυμώντας να μετακινηθούν στη Μικρά Ασία, διεθνείς πιέσεις και πολιτικές παλινωδίες οδήγησαν τελικά στην εξαίρεσή τους από την ανταλλαγή πληθυσμών το 1928, παραμένοντας εντός της ελληνικής επικράτειας.
Μαζικοί εξισλαμισμοί και η απομάκρυνση από τον ελληνικό κορμό
Ιστορικά, ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Θεσπρωτίας προήλθε από βίαιους ή εκούσιους εξισλαμισμούς που ακολούθησαν την καταστολή της επανάστασης του Διονυσίου του Φιλοσόφου το 1611. Κατά την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1913, οι Τσάμηδες απολάμβαναν πλήρη δικαιώματα από την Ελληνική Πολιτεία. Ωστόσο, η ιταλική και αργότερα η κεμαλική προπαγάνδα προσπάθησαν να τους εμφυσήσουν μια πλασματική αλβανική συνείδηση, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός πίεσης κατά της Ελλάδας.
Η μελανότερη σελίδα γράφτηκε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
Οι Τσάμηδες συνεργάστηκαν στενά με τους Ιταλούς και Γερμανούς κατακτητές, συμμετέχοντας σε μονάδες που διέπραξαν στυγερά εγκλήματα κατά του χριστιανικού πληθυσμού και σχηματίζοντας μέχρι και Τάγμα SS. Η σφαγή των 49 προκρίτων της Παραμυθιάς και οι μαζικές λεηλασίες οδήγησαν, μετά την απελευθέρωση, στην καταδίκη 1.930 Τσάμηδων από το Ειδικό Δικαστήριο Δωσιλόγων Ιωαννίνων (1945) για συνεργασία με τον εχθρό.
Οι περισσότεροι Τσάμηδες εκδιώχθηκαν από τις δυνάμεις της Εθνικής Αντίστασης και κατέφυγαν στην Αλβανία.
Σήμερα, το ζήτημα των Τσάμηδων εργαλειοποιείται από την Τουρκία, η οποία δραστηριοποιείται έντονα στην περιοχή της Κονίσπολης, ακριβώς πάνω στα σύνορα. Η ελληνική πλευρά καλείται να αντιμετωπίσει την ιστορική λήθη και την έξωθεν προπαγάνδα με ψυχραιμία και τεκμηρίωση, αναγνωρίζοντας ότι οι «ανοιχτές πληγές» στη βαλκανική γειτονιά μπορούν εύκολα να κακοφορμίσουν εάν δεν υπάρξει εθνική εγρήγορση.