Το 1994, ένα αλιευτικό σκάφος ανέσυρε από βάθος 120 μέτρων ένα από τα πιο μνημειώδη χάλκινα αγάλματα που έχουν βρεθεί ποτέ στη θάλασσα
Η «Κυρά της Καλύμνου», ένα αριστούργημα της ελληνιστικής περιόδου (περίπου 3ος αιώνας π.Χ.), είδε ξανά το φως του ήλιου στα νερά ανατολικά του νησιού, εντυπωσιάζοντας τον κόσμο της αρχαιολογίας.
Από το arxaiaellinika.gr
Οι ειδικοί κατατάσσουν το άγαλμα ως μια ελληνιστική παραλλαγή του γνωστού τύπου της «Μεγάλης Ηρακλειώτισσας»
Οι ιστορικοί διχάζονται για την ταυτότητά της: αρκετοί πιστεύουν ότι απεικονίζει μια ευγενή αριστοκράτισσα της εποχής, ενώ μια άλλη δημοφιλής θεωρία υποστηρίζει ότι αντιπροσωπεύει τη θεά Δήμητρα.
Σε κάθε περίπτωση, το γλυπτό μαγνητίζει τα βλέμματα με τον ρεαλισμό και τη χάρη του. Οι δημιουργοί του απέδειξαν αξεπέραστη δεξιοτεχνία στη χύτευση του χαλκού. Επιπλέον, κατάφεραν να αποδώσουν με εκπληκτική λεπτομέρεια τις διαφορετικές υφές στο δέρμα, τα μαλλιά και τα ρούχα της. Μάλιστα, τα κρόσσια που διακοσμούν το μάλλινο πανωφόρι της αποτελούν σπάνιο και εξαιρετικό εύρημα στην αρχαία γλυπτική, ενώ η φυσική στάση του σώματός της διαγράφεται αρμονικά κάτω από τις πτυχώσεις του ενδύματος.
Ποιος Ήταν ο Αρχικός Προορισμός του Αγάλματος;
Πού βρισκόταν άραγε αυτό το έργο τέχνης πριν χαθεί στο νερό; Αρχικά, οι αρχαιολόγοι υπέθεσαν ότι ίσως κοσμούσε κάποιον ναό ή κεντρικό δημόσιο χώρο. Ωστόσο, η επικρατέστερη και πιο συναρπαστική θεωρία υποστηρίζει ότι το άγαλμα ταξίδευε με πλοίο το οποίο ναυάγησε.
Εκείνη την περίοδο, το Αιγαίο αποτελούσε κεντρική εμπορική αρτηρία. Καράβια μετέφεραν πολύτιμα έργα τέχνης από τη Ρόδο, την Αθήνα ή τη Μικρά Ασία. Επομένως, το πλοίο πιθανότατα μετέφερε την «Κυρά της Καλύμνου» σε κάποιον εύπορο συλλέκτη στη Ρώμη, στην Αλεξάνδρεια ή σε άλλο ελληνιστικό βασίλειο, προτού βρεθεί στον βυθό.
Πώς η Ανακάλυψη Άλλαξε τους Ψαράδες του Νησιού
Η ανάσυρση του αγάλματος δεν προσέφερε μόνο ένα σπουδαίο εύρημα, αλλά προκάλεσε και μια απρόσμενη αλυσιδωτή αντίδραση στην τοπική κοινωνία. Ο αρχαιολόγος Γιώργος Κουτσουφλάκης εξηγεί ότι η τεράστια αμοιβή που έδωσε η Αρχαιολογική Υπηρεσία στους ψαράδες άλλαξε εντελώς τα δεδομένα.
Συγκεκριμένα, για τα επόμενα είκοσι χρόνια, οι ντόπιοι άρχισαν να παραδίδουν συνεχώς τμήματα αγαλμάτων. Ορισμένα τα ανέσυραν από τη θάλασσα, ενώ άλλα τα έκρυβαν για χρόνια σε αποθήκες της Καλύμνου.
“Για ένα διάστημα, το να ρίχνεις δίχτυα για χάλκινα αγάλματα θεωρούνταν πολύ πιο κερδοφόρο από το ψάρεμα,” αναφέρει χαρακτηριστικά ο Κουτσουφλάκης.
Δυστυχώς, αυτή η “χρυσοθηρία” πιθανότατα προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε ανεξερεύνητα αρχαία ναυάγια, καθώς τα περισσότερα κομμάτια που παραδόθηκαν μετά το 1994 ήταν κατακερματισμένα και αμφίβολης προέλευσης.
Το 2020, η ιστορία απέκτησε νέο ενδιαφέρον. Τούρκοι ψαράδες έβγαλαν από τη θάλασσα ένα ακέφαλο χάλκινο άγαλμα στα ανοιχτά της Μαρμαρίδας (αρχαία Φύσκος), πολύ κοντά στο Μπόντρουμ. Το εντυπωσιακό αυτό εύρημα, βάρους 300 κιλών και ύψους σχεδόν δύο μέτρων, χρονολογείται επίσης στους ελληνιστικούς χρόνους. Το πιο ενδιαφέρον; Παρουσιάζει τεράστιες ομοιότητες με τη δική μας «Κυρά της Καλύμνου», πυροδοτώντας νέες συζητήσεις στον αρχαιολογικό κόσμο.
Σήμερα, η «Κυρά της Καλύμνου» εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού. Το άγαλμα αποτελεί ζωντανή απόδειξη της σπουδαίας καλλιτεχνικής κληρονομιάς της ελληνιστικής εποχής. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της Καλύμνου στην αρχαία τέχνη και τον πολιτισμό.