Νέο αμερικανικό νομοσχέδιο συνδέει τη στρατιωτική βοήθεια στην Τουρκία με μετρήσιμη πρόοδο στα ανθρώπινα δικαιώματα
Να συνδεθεί η αμερικανική βοήθεια ασφαλείας και η πώληση στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Τουρκία
με συγκεκριμένη και μετρήσιμη πρόοδο στα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου προβλέπει νέο νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία των ΗΠΑ.
Η πρωτοβουλία με τίτλο «Turkey Human Rights Promotion Act of 2026» παρουσιάστηκε στη Βουλή από τη Δημοκρατική βουλευτή Ντίνα Τάιτους, ενώ αντίστοιχη πρόταση κατατέθηκε στη Γερουσία από τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Εντ Μάρκι, θέτοντας σειρά προϋποθέσεων στην Άγκυρα για τη συνέχιση συγκεκριμένων μορφών αμερικανικής στρατιωτικής στήριξης.
Περιορισμοί σε στρατιωτική βοήθεια και πωλήσεις όπλων
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι δεν θα μπορούν να δεσμεύονται ή να δαπανώνται αμερικανικά κονδύλια για την Τουρκία μέσω προγραμμάτων όπως η Εξωτερική Στρατιωτική Χρηματοδότηση, οι Πωλήσεις Στρατιωτικού Υλικού σε Ξένες Χώρες και άλλες μορφές βοήθειας ασφαλείας, εφόσον δεν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Για να αρθούν οι περιορισμοί, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ θα πρέπει να πιστοποιήσει ότι η τουρκική κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις με διάρκεια και συνέπεια.
Μεταξύ των προϋποθέσεων περιλαμβάνονται αποδεδειγμένα βήματα για τη μείωση του αριθμού των πολιτικών κρατουμένων και των κρατουμένων συνείδησης, αλλά και η απελευθέρωση όσων κρατούνται αποκλειστικά λόγω ειρηνικής άσκησης των δικαιωμάτων τους.
Παράλληλα, ζητείται από την Τουρκία να περιορίσει την εφαρμογή της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας και των νόμων περί παραπληροφόρησης όταν αυτοί χρησιμοποιούνται για την ποινικοποίηση της ειρηνικής έκφρασης, της πολιτικής δράσης και της συμμετοχής σε οργανώσεις.
Καβάλα και Ντεμιρτάς στο επίκεντρο των απαιτήσεων
Το νομοσχέδιο θέτει ως προϋπόθεση και τη συμμόρφωση της Τουρκίας με τις δεσμευτικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μεταξύ άλλων εκείνες που αφορούν τον ακτιβιστή Οσμάν Καβάλα και τον Κούρδο πολιτικό Σελαχατίν Ντεμιρτάς.
Επιπλέον, καλεί την Άγκυρα να σταματήσει τη λεγόμενη διακρατική καταστολή, δηλαδή ενέργειες κρατικών φορέων που στοχεύουν στο εξωτερικό επικριτές της τουρκικής κυβέρνησης ή πρόσωπα που ασκούν θεμελιώδεις ελευθερίες.
Η απαγόρευση της βοήθειας δεν είναι απόλυτη. Ο υπουργός Εξωτερικών θα μπορεί να εγκρίνει εξαιρέσεις εφόσον κρίνει ότι η συνέχιση της συνεργασίας εξυπηρετεί ζωτικό συμφέρον εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να ενημερώνει τις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου, να αιτιολογεί την απόφασή του και να παρουσιάζει τις προσπάθειες της αμερικανικής κυβέρνησης για την προώθηση των μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία.
Πιθανές κυρώσεις σε Τούρκους αξιωματούχους
Το νομοσχέδιο καθορίζει ως πολιτική των ΗΠΑ την άσκηση πίεσης προς την Τουρκία για την τήρηση δημοκρατικών και διεθνών υποχρεώσεων.
Σε μη δεσμευτικές διατάξεις εκφράζεται η θέση του Κογκρέσου υπέρ της προστασίας της ελευθερίας του Τύπου και του Διαδικτύου, της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και της απρόσκοπτης άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι, εάν η τουρκική κυβέρνηση δεν λάβει άμεσα αποτελεσματικά μέτρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα πρέπει να εξετάσει την επιβολή κυρώσεων βάσει του νόμου Global Magnitsky σε Τούρκους αξιωματούχους που θεωρούνται υπεύθυνοι ή συνένοχοι για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στις παραβιάσεις που αναφέρονται περιλαμβάνονται πολιτικά υποκινούμενες κρατήσεις δημοσιογράφων και άλλων προσώπων, αυθαίρετες διώξεις και περιορισμοί στην ελευθερία της έκφρασης.
Το νομοσχέδιο καλεί επίσης την αμερικανική κυβέρνηση να εξετάσει περιορισμούς θεωρήσεων εισόδου στο πλαίσιο της πολιτικής «Khashoggi Ban» για πρόσωπα που φέρονται να συμμετείχαν άμεσα σε σοβαρές ενέργειες καταστολής αντιφρονούντων εκτός Τουρκίας. Οι περιορισμοί αυτοί θα μπορούν, κατά περίπτωση, να επεκταθούν και σε μέλη των οικογενειών τους.
Ενίσχυση ανεξάρτητων ΜΜΕ και οργανώσεων
Με βάση την πρόταση, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και η αμερικανική Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης θα πρέπει να ενισχύσουν τη στήριξη προς ανεξάρτητους δημοσιογράφους, μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Τουρκία.
Η βοήθεια θα αφορά επίσης οργανώσεις που καταγράφουν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή παρέχουν νομική και άλλη υποστήριξη σε θύματα πολιτικά υποκινούμενων διώξεων.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ετήσια έκθεση προς το Κογκρέσο για πέντε χρόνια, με την πρώτη να κατατίθεται εντός 180 ημερών από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Στις εκθέσεις θα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, ο αριθμός και το νομικό καθεστώς των πολιτικών κρατουμένων, οι συνθήκες κράτησής τους, οι περιορισμοί στην ελευθερία έκφρασης και Τύπου, η καταστολή κομμάτων και στελεχών της αντιπολίτευσης, καθώς και περιστατικά διακρατικής καταστολής.
Θα εξετάζεται ακόμη η πιθανή χρήση αμερικανικών προϊόντων, υπηρεσιών ή τεχνολογιών για παρακολούθηση, λογοκρισία ή άλλες σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων.
Οι κατηγορίες Τάιτους και Μάρκι κατά Ερντογάν
Η Ντίνα Τάιτους δήλωσε ότι «η Τουρκία είναι σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, αλλά αυτή η συμμαχία συνεπάγεται υποχρεώσεις, όπως η προσήλωση στους δημοκρατικούς κανόνες και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις οποίες η Τουρκία δεν εκπληρώνει».
Η Δημοκρατική βουλευτής κατηγόρησε την κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι τα τελευταία χρόνια έχει φυλακίσει πολιτικούς κρατουμένους και δημοσιογράφους, έχει διώξει δικηγόρους και έχει χρησιμοποιήσει ασαφείς αντιτρομοκρατικές διατάξεις εναντίον θρησκευτικών και εθνοτικών μειονοτήτων.
Από την πλευρά του, ο Εντ Μάρκι άσκησε κριτική στην πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στην Άγκυρα, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική κυβέρνηση συνεχίζει να φυλακίζει δημοσιογράφους, πολιτικά ενεργά πρόσωπα και μέλη μειονοτικών κοινοτήτων.
Στις διαπιστώσεις του νομοσχεδίου αναφέρεται ότι μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016 οι τουρκικές αρχές απομάκρυναν ή έθεσαν σε διαθεσιμότητα περισσότερα από 60.000 στελέχη της αστυνομίας και των ενόπλων δυνάμεων, περίπου 125.000 δημοσίους υπαλλήλους και σχεδόν το ένα τρίτο του δικαστικού σώματος.
Τέλος, το κείμενο επικαλείται εκτίμηση της οργάνωσης Prison Insider, σύμφωνα με την οποία περίπου 43.000 πολιτικοί κρατούμενοι παραμένουν στις τουρκικές φυλακές.
