Νέες τουρκικές αξιώσεις πριν από την επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου

Προηγούμενη γραπτή ειδοποίηση από τη Γαλλία ζητά η Τουρκία

πριν από την επανέναρξη των ερευνητικών εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου (Great Sea Interconnector).

Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον τουρκικό Τύπο, η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι τμήμα της σχεδιαζόμενης διαδρομής του καλωδίου διασχίζει περιοχή που η ίδια θεωρεί ως τουρκική υφαλοκρηπίδα.

Όπως μεταδίδει το CNN Türk, η τουρκική πλευρά δεν αντιτίθεται επισήμως στην υλοποίηση του έργου, ωστόσο αξιώνει συντονισμό πριν από την έναρξη των εργασιών. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μέρος της διαδρομής εμπίπτει στη δική της υφαλοκρηπίδα, για την οποία έχει ήδη καταθέσει σχετικό χάρτη στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Η εστίαση της Τουρκίας προς τη Γαλλία προκύπτει καθώς ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam απέκτησε το πλειοψηφικό πακέτο (66%) του έργου, ενώ παράλληλα έχουν υπογραφεί συμφωνίες με τον ΑΔΜΗΕ και τη γαλλική εταιρεία κατασκευής καλωδίων Nexans για την επανέναρξη των βυθομετρικών ερευνών. Επειδή το ερευνητικό σκάφος αναμένεται να επιχειρεί υπό γαλλική σημαία, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης σημειώνουν ότι το Παρίσι οφείλει να παράσχει γραπτή ενημέρωση πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων, η οποία τοποθετείται χρονικά τον Νοέμβριο, ώστε να αποφευχθούν νέες εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι σχέσεις των γαλλικών εταιρειών με την Τουρκία

Ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam διατηρεί σημαντική παρουσία και εκτεταμένες συμβάσεις με το τουρκικό κράτος, κυρίως στον τομέα των δημόσιων υποδομών και της υγείας. Ο όμιλος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ξένους επενδυτές στο πρόγραμμα κατασκευής και διαχείρισης των λεγόμενων «νοσοκομειακών συγκροτημάτων» (City Hospitals) της Τουρκίας. Το τουρκικό Υπουργείο Υγείας είναι ο άμεσος δημόσιος αντισυμβαλλόμενος της Meridiam σε τουλάχιστον 5 μεγάλα νοσοκομειακά έργα.

Εκτός από τον τομέα της υγείας, η Meridiam εξετάζει ή συμμετέχει σε διαγωνισμούς και επενδυτικά σχήματα που σχετίζονται με μεγάλες υποδομές στην Τουρκία, όπως έργα διαχείρισης οδικών αξόνων και γεφυρών.

Από την άλλη, η γαλλική Nexans διατηρεί μακρόχρονη και ισχυρή επιχειρηματική και παραγωγική παρουσία στην Τουρκία. Η Nexans δραστηριοποιείται στην Τουρκία εδώ και δεκαετίες μέσω της θυγατρικής της (Nexans Türkiye). Διαθέτει δύο μεγάλες βιομηχανικές μονάδες παραγωγής στη χώρα: Ένα εργοστάσιο στο Ντενιζλί (Denizli), το οποίο αποτελεί μία από τις κύριες μονάδες παραγωγής καλωδίων χαμηλής και μεσαίας τάσης του ομίλου, κι ένα εργοστάσιο στο Τσορλού (Çorlu), που εξειδικεύεται σε καλώδια βιομηχανικών εφαρμογών και τηλεπικοινωνιών.

Με αυτά τα δεδομένα, προκαλεί έντονο προβληματισμό η επιλογή από την ελληνική κυβέρνηση, δύο ξένων εταιρειών οι οποίες διατηρούν έντονους επιχειρηματικούς δεσμούς με το τουρκικό κράτος, προκειμένου να αναλάβουν έναν τόσο κρίσιμο για την εμπέδωση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων έργο. 

Η απόρριψη των τουρκικών αιτημάτων από την Αθήνα

Η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά την υπόνοια ότι η Τουρκία διαθέτει δικαίωμα έγκρισης ή παρεμπόδισης του έργου. Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογράμμισε ότι η διαδρομή του καλωδίου διέρχεται από θαλάσσιες ζώνες όπου δεν έχει πραγματοποιηθεί οριοθέτηση. Συμπλήρωσε παράλληλα ότι, βάσει της ελληνικής ερμηνείας της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι εν λόγω περιοχές εμπίπτουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, ενώ απέκλεισε κάθε ενδεχόμενο τροποποίησης της διαδρομής λόγω των τουρκικών διεκδικήσεων.

Το ζήτημα διατηρεί υψηλή ευαισθησία, καθώς οι προηγούμενες έρευνες βυθού είχαν διακοπεί το 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν το υπό ιταλική σημαία ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume σε περιοχή που η Άγκυρα προέβαλλε ως δικαιωματική της υφαλοκρηπίδα.

Ο αναβαθμισμένος ρόλος της Γαλλίας και οι φημολογίες περί ενημέρωσης της Τουρκίας

Η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει την ηλεκτρική διασύνδεση ως έργο μείζονος στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρώπη, καθώς αίρει την ενεργειακή απομόνωση του κυπριακού κράτους και το συνδέει με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. Μετά την ανάληψη του πλειοψηφικού ελέγχου από τη Meridiam, ο ρόλος των Παρισίων έχει ενισχυθεί σημαντικά.

Σύμφωνα με πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, στις πρόσφατες διαβουλεύσεις μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας εξετάστηκε ένας μηχανισμός βάσει του οποίου η Τουρκία και άλλα παράκτια κράτη θα λαμβάνουν τυπική ενημέρωση για τις επικείμενες έρευνες, χωρίς όμως να ζητείται η άδειά τους. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Καθημερινής, η Γαλλία ενδέχεται να εκδώσει επίσημο ανακοινωθέν που θα προσδιορίζει τα πεδία και τη διάρκεια των εργασιών, αντιμετωπίζοντας την Τουρκία αποκλειστικά ως παράκτιο κράτος προς ειδοποίηση και όχι ως αρχή που χορηγεί έγκριση.

Από την άλλη, από το σύνολο σχεδόν των Ελλήνων γεωπολιτικών αναλυτών, ένα τέτοιο σενάριο αντιμετωπίζεται ως καταστροφικό, καθώς η έκδοση NAVTEX από την ελληνική μεριά αρκεί για να ενημερωθούν όλα τα παράκτια κράτη, χωρίς να χρειαστεί να μετερχόμαστε πρακτικές «δημιουργικής ασάφειας» που μπορεί να εκμεταλλευτεί η Άγκυρα. Εάν η Τουρκία ενημερωθεί επισήμως από την Γαλλία για τις εργασίες σε περιοχές που βρίσκονται εντός των χωρικών μας υδάτων και της υφαλοκρηπίδας μας, θεωρείται ότι θα αποτελέσει ένα κακό προηγούμενο που θα επαναφέρει ως απαίτηση για κάθε μελλοντική ενέργεια στην περιοχή. 

Αναλύσεις στον τουρκικό Τύπο και το επόμενο στάδιο

Παράλληλα, η τουρκική εφημερίδα Milliyet δημοσίευσε άρθρο γνώμης του διευθυντή της, Ozay Sendir, στο οποίο αναλύεται ένα υποθετικό σενάριο ελληνοτουρκικής στρατιωτικής κρίσης. Ο αρθρογράφος σχολιάζει υποθετικές αναφορές για ηλεκτρονικό πόλεμο, αεροπορικές επιχειρήσεις και πλήγματα σε υποδομές, αμφισβητώντας τον βαθμό στον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση ή οι στρατιωτικές σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ θα παρείχαν διπλωματική ή επιχειρησιακή κάλυψη. Η εν λόγω ανάλυση αποτελεί δημοσιογραφικό σχολιασμό στον τουρκικό Τύπο και όχι αποτύπωση επίσημου στρατιωτικού σχεδιασμού.

Η επανέναρξη των ερευνών βυθού για τον Great Sea Interconnector αναμένεται να αποτελέσει την καθοριστική δοκιμασία για το αν οι υφιστάμενες τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο θα κάνουν άλλο ένα βήμα ενάντια στα κυριαρχικά μας δικαιώματα, επιβάλλοντας στο πεδίο την στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας».