Σχέδιο ΗΠΑ για ρωσικό αέριο στην ΕΕ με αμερικανικό μεσάζοντα και δεσμευμένο λογαριασμό
Την επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά,
μέσω των αγωγών που διέρχονται από την Ουκρανία,
επιδιώκει η κυβέρνηση των ΗΠΑ, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Wall Street Journal.
Η αμερικανική πρωτοβουλία εντάσσεται στις διαπραγματεύσεις για την επίτευξη ενεργειακής εκεχειρίας μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, αλλά προβλέπει και έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο για αμερικανικές επιχειρήσεις στη διακίνηση του ρωσικού αερίου.
Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ παρουσίασαν την ιδέα κατά τις επισκέψεις τους στη Μόσχα και το Κίεβο τον Σεπτέμβριο. Το σχέδιο προβλέπει την επανέναρξη των πωλήσεων μέσω αμερικανικής ενδιάμεσης εταιρείας, η οποία θα αναλάβει τον ρόλο του μεσάζοντα, δημιουργώντας παράλληλα μια ιδιαίτερα επικερδή ευκαιρία για Αμερικανούς επενδυτές.
Η Ουάσιγκτον εκτιμά ότι η προοπτική επιστροφής του ρωσικού αερίου στην Ευρώπη θα μπορούσε να αποτελέσει ισχυρό κίνητρο για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, προκειμένου να συμφωνήσει σε μια ευρύτερη διευθέτηση της σύγκρουσης. Παράλληλα, η επαναλειτουργία των αγωγών μέσω Ουκρανίας θα εξασφάλιζε στο Κίεβο έσοδα από τα τέλη διέλευσης.
Τα χρήματα σε δεσμευμένο λογαριασμό και το σχέδιο για τον Nord Stream
Μία από τις βασικές προβλέψεις που εξετάζει η αμερικανική πλευρά είναι τα έσοδα της Ρωσίας από τις πωλήσεις φυσικού αερίου να κατατίθενται σε δεσμευμένο λογαριασμό (escrow) σε τρίτη χώρα. Με αυτόν τον τρόπο, το Κρεμλίνο δεν θα είχε άμεση πρόσβαση στα χρήματα και δεν θα μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει για τη χρηματοδότηση του πολέμου.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιχειρούν να παρουσιάσουν την πρόταση στους Ευρωπαίους ως ευκαιρία για σημαντική μείωση των τιμών ενέργειας, ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα από τον μέσο όρο των τελευταίων εννέα ετών, ενώ οι διεθνείς αναταράξεις στην αγορά ενέργειας εντείνουν τις πιέσεις.
Στο τραπέζι βρίσκεται, μάλιστα, και η προοπτική επαναλειτουργίας του Nord Stream, ως μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να υποστηρίζει ότι το λάθος της πρώην καγκελαρίου της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ ήταν ότι προχώρησε στην κατασκευή του αγωγού χωρίς να έχει προηγηθεί μια συνολική συμφωνία ασφαλείας με τη Μόσχα.
Ωστόσο, η επανεκκίνηση του Nord Stream θα ήταν πολύ πιο δύσκολη και χρονοβόρα, καθώς οι δύο αγωγοί υπέστησαν σοβαρές ζημιές από τις εκρήξεις του Σεπτεμβρίου του 2022 στη Βαλτική. Αντίθετα, το δίκτυο που περνά από την Ουκρανία και συνδέεται με τη Σλοβακία και στη συνέχεια με την Αυστρία και τη Γερμανία θα μπορούσε, σύμφωνα με την WSJ, να επαναλειτουργήσει σχεδόν αμέσως. Οι ροές μέσω αυτού είχαν σταματήσει τον Ιανουάριο του 2025.
Το ευρωπαϊκό μπλόκο και οι αντιδράσεις
Η αμερικανική πρωτοβουλία έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την ενεργειακή στρατηγική που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν διαμηνύσει ότι δεν επιθυμούν να επιστρέψουν στην ενεργειακή εξάρτηση από τη Μόσχα, την οποία αντιμετωπίζουν ως σοβαρή απειλή για την ασφάλειά τους.
Επιπλέον, η ΕΕ έχει ήδη θεσπίσει νομοθεσία για τη σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, με την πλήρη εφαρμογή του μέτρου να προβλέπεται από το 2027 για το υγροποιημένο φυσικό αέριο και από το φθινόπωρο του ίδιου έτους για τις προμήθειες μέσω αγωγών. Επομένως, η πρόταση για χρήση αμερικανικής ενδιάμεσης εταιρείας δεν αναιρεί από μόνη της τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς.
Ο αρμόδιος επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, έχει μάλιστα υποστηρίξει ότι η απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου θα πρέπει να είναι μόνιμη, ακόμη και στην περίπτωση που επιτευχθεί ειρήνη στην Ουκρανία.
Η αντίδραση στους ευρωπαϊκούς κύκλους είναι έντονη. Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, ανώτερος αξιωματούχος σκανδιναβικής χώρας χαρακτήρισε την ιδέα αντίθετη με όσα πρεσβεύει η Ευρώπη, ενώ αξιωματούχος μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας την παρομοίασε με την πολιτική κατευνασμού του Νέβιλ Τσάμπερλεν απέναντι στον Χίτλερ.
Νέα ώθηση στις διαπραγματεύσεις
Το σχέδιο είχε περάσει σε δεύτερο πλάνο τον προηγούμενο μήνα, όταν η Ουκρανία είχε διακόψει προσωρινά τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, έπειτα από πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, το Κίεβο επανέλαβε τις επιθέσεις την Παρασκευή, πλήττοντας τρεις μεγάλες εγκαταστάσεις διύλισης μέσα σε τρεις ημέρες, γεγονός που έδωσε νέα ώθηση στις αμερικανικές προσπάθειες για μια ευρύτερη ενεργειακή συμφωνία.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να προχωρήσουν οι τριμερείς συνομιλίες ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας που προγραμματίζονται για τα μέσα Νοεμβρίου στο Αμπού Ντάμπι. Η Μόσχα, πάντως, μέχρι στιγμής έχει απορρίψει τις αμερικανικές προσπάθειες για συμφωνία ενεργειακής εκεχειρίας.
Την ίδια ώρα, η ενεργειακή κρίση που συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν και οι διαταραχές στις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρενδέχεται να εντείνουν τις πιέσεις στην Ευρώπη, η οποία έχει ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά από το αυξημένο κόστος ενέργειας.
