Μια στρατηγική επανεξέταση στη Δύση Το 2021, οι δυτικοί εταίροι της Τουρκίας και το ΝΑΤΟ θα θέσουν πολλές ερωτήσεις σχετικά με τις ανατρεπτικές και επεκτατικές πολιτικές της χώρας. Από την πολιτική πλευρά, οι εταίροι της Τουρκίας θα πρέπει να αξιολογήσουν τον στρατηγικό κίνδυνο μιας ηγεσίας που συνήθως χρησιμοποιεί αντιδυτικές, βασισμένες σε συνωμοσία, εθνικιστικές αφηγήσεις, αγνοώντας πολλές από τις διεθνείς δεσμεύσεις της. Η αυθαίρετη μεταχείριση της Τουρκίας έναντι αντιπάλων, ελεύθερων στοχαστών και ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα θα αποτελέσει επίσης σημαντικό παράγοντα στις εκτιμήσεις της Δύσης. Μια άλλη πηγή πολιτικής αβεβαιότητας θα είναι η ημερομηνία των προεδρικών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για το 2023 και η πιθανή ακύρωσή τους από την ηγεσία. Από την πλευρά της ασφάλειας, η στρατηγική εκτίμηση της Δύσης για τις αλληλεπιδράσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία στο Αζερμπαϊτζάν, τη Λιβύη και τη Συρία αναμένεται να εγείρει πολλά ερωτήματα, όπως θα μπορούσε να προβλεφθεί αμέσως μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016.
Η πρωταρχική πραγματικότητα είναι ότι, άμεσα ή έμμεσα, η Άγκυρα έχει βοηθήσει τους στόχους της Μόσχας ενάντια στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ – μια στάση που πολλοί στη Δύση βλέπουν ως αλλαγή παιχνιδιού περισσότερο από μια πράξη εξισορρόπησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της στρατιωτικής βιομηχανίας της Τουρκίας στο πλαίσιο των τρεχόντων προγραμμάτων, δεν θεωρείται απαραίτητα ως πλεονέκτημα για το ΝΑΤΟ. Λόγω των συνεχών διαπραγματεύσεων μεταξύ της Άγκυρας και της Μόσχας σε πολλά μέτωπα, η συμπεριφορά της Τουρκίας σε περίπτωση πιθανών εντάσεων μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ, για παράδειγμα, στη Βαλτική, στην Ουκρανία ή στον Εύξεινο Πόντο έχει αναπόφευκτα γίνει παράγοντας αβεβαιότητας. Οι πρόσφατες διακηρύξεις της Άγκυρας για τους ισχυρούς δεσμούς της με το ΝΑΤΟ δεν αρκούν για να διαλύσουν αυτήν την αβεβαιότητα, ειδικά σε περιπτώσεις στις οποίες η Ρωσία μπορεί να επιβάλει πολιτικούς και οικονομικούς περιορισμούς ή να προκαλέσει στρατιωτική ζημία στην Τουρκία.
Όσον αφορά την οικονομική πλευρά, η ΕΕ θα πρέπει να αξιολογήσει εάν η περαιτέρω ολοκλήρωση με την Τουρκία, μέσω της τελωνειακής ένωσης έχει νόημα όταν δεν υπάρχει καμία από τις βασικές προϋποθέσεις: ισότιμοι οικονομικοί όροι, ανεξάρτητο δικαστικό σώμα ή βασικές ελευθερίες. Αντιθέτως, η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει τα οφέλη, εάν υπάρχουν, από την ακύρωση της τρέχουσας τελωνειακής ένωσης, όπως ζήτησαν ορισμένοι στην ΕΕ. Είναι πιθανό η Τουρκία να θέλει να παραμείνει αγκυροβολημένη στην ΕΕ, κυρίως για οικονομικούς λόγους, αλλά χωρίς όρους που να συνδέονται με το κράτος δικαίου.
Η χώρα έχει πολύ λίγες εναλλακτικές λύσεις όσον αφορά το εμπόριο, τη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση, τις άμεσες ξένες επενδύσεις ή την τεχνολογία – ακόμη και αν θα υπάρξει κάποιος βαθμός διαφοροποίησης στις προμήθειες ενέργειας και στην προμήθεια όπλων. Οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ των πολιτών της Τουρκίας και των ομολόγων τους στη Δυτική Ευρώπη θα παραμείνουν ενεργοί στους τομείς του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της κοινωνίας των πολιτών, αλλά οι θεμελιώδεις ελευθερίες θα διατρέχουν όλο και μεγαλύτερο κίνδυνο στο παρόν πολιτικό πλαίσιο.
Έξι βήματα για μια αναβαθμισμένη σχέση
Οι διατλαντικοί εταίροι αντιμετωπίζουν την ίδια πρόκληση: πώς να επιτύχουν τη σωστή ισορροπία μεταξύ του περιορισμού των ενεργειών της Τουρκίας, όταν είναι πιο εχθρικές προς τα δυτικά συμφέροντα, αφενός, και της διατήρησης του κατάλληλου επιπέδου συνεργασίας οικονομικής και ασφάλειας, επιφέροντας απτές βελτιώσεις στον κανόνα της νόμου, από την άλλη. Με αυτόν τον τρόπο, οι δυτικές κυβερνήσεις θα πρέπει να συνυπολογίσουν πολλές παραμέτρους: τη συνεχιζόμενη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ. Η συνεχιζόμενη πίεση της Ρωσίας στην Τουρκία να αποκλίνει από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ , ο κίνδυνο ότι μια ρωσική επίθεση στην επαρχία Idlib της Συρίας θα προκαλέσει ένα νέο κύμα προσφύγων προς την Τουρκία · Οι εγχώριες προτεραιότητες του Ερντογάν · πιθανή επιδείνωση της σοβαρής οικονομικής κρίσης της Τουρκίας και η πολιτική αδυναμία των ευρωπαίων ηγετών να συζητήσουν ουσιαστικά την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην ΕΕ, σε μια εποχή που η τουρκική συνταγματική τάξη είναι όσο πιο μακριά από ποτέ τα πρότυπα του κράτους δικαίου της ΕΕ. Έχοντας υπόψη αυτούς τους παράγοντες, η ΕΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να λάβουν μια σειρά μέτρων για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους και τα συμφέροντα της διατλαντικής συμμαχίας.
Πρώτον, πρέπει να στέλνουν συντονισμένα μηνύματα ότι οι ενοχλητικές μονομερείς αποφάσεις και οι εχθρικές αφηγήσεις δεν είναι πλέον ανεκτές. Αυτό θα κάνει τουλάχιστον την Άγκυρα να μην παίζει με τους συμμάχους της.
Δεύτερον, οι Βρυξέλλες και η Ουάσινγκτον θα πρέπει να επινοήσουν μέτρα για να ελαχιστοποιήσουν, τον αρνητικό αντίκτυπο της ανάπτυξης της Τουρκίας από συστήματα και μέσα εκτός ΝΑΤΟ και να αποφύγουν την υποβάθμιση της δύναμης της συμμαχίας έναντι της Ρωσίας. Τέτοια μέτρα θα μπορούσαν στην καλύτερη περίπτωση να περιλαμβάνουν την πλήρη απομάκρυνση των πυραύλων S-400 – ή διαφορετικά, διαδικασίες έκτακτης ανάγκης στο ΝΑΤΟ.
Τρίτον, οι ευρωατλαντικοί εταίροι θα πρέπει να περιορίσουν τις εξαγωγές στρατιωτικών εξοπλισμών στην Τουρκία, εάν οι αλλοπρόσαλλες πολιτικές της Άγκυρας παραμείνουν αμετάβλητες, οι σχέσεις της με τη Ρωσία δεν διευκρινιστούν και οι δυτικές εκκλήσεις για διάλογο δεν λειτουργούν. Μια τέτοια κίνηση θα έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα ότι οι κρίσιμες αμυντικές υποδομές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αύξηση των κινδύνων ασφαλείας για τους Δυτικούς συμμάχους.
Τέταρτον, η ΕΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να επιβάλουν κυρώσεις στους Τούρκους που εμπλέκονται στην κατάργηση του κράτους δικαίου και στην παρέμβαση στην εσωτερική πολιτική των Δυτικών χωρών. Αυτό θα ήταν σύμφωνο με τις δεσμεύσεις της Τουρκίας στο πλαίσιο του χάρτη του ΝΑΤΟ και του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Πέμπτον, η ΕΕ πρέπει να καθυστερήσει την εισαγωγή ενός νέου πλαισίου συνεργασίας, έως ότου η Άγκυρα επιστρέψει με μετρήσιμα στοιχεία, σε καθεστώς κράτους δικαίου που αντιστοιχεί στις δεσμεύσεις της Τουρκίας ως μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης και εταίρου της ΕΕ. Η ένωση πρέπει επίσης να εξαιρέσει την ιδέα μιας διάσκεψης της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία θα δώσει στην Τουρκία de facto αναγνώριση της κατεχόμενης από την Τουρκία Βόρειας Κύπρου.
Τέλος, η ΕΕ θα πρέπει να διατηρήσει απτές αποδείξεις βούλησης διαπραγματεύσεων σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα στην περιοχή και την υποστήριξη των Σύρων προσφύγων στα τουρκοσυριακά σύνορα και στην Τουρκία.
Αυτές οι πολιτικές, πρέπει να συνοδεύονται από ακριβή χρονοδιαγράμματα και ενέργειες, που θα αποδεικνύουν ότι η αμοιβαία επωφελής συνεργασία είναι δυνατή όταν υποχωρεί η εχθρική συμπεριφορά.
Marc Pierini, Francesco Siccardi (Μετάφραση από Carnegie Europe.) Πρωτοσελιδα – Ειδήσεις