Είναι μία υπόθεση εξαιρετικά περίπλοκη, που μπορεί να εξελιχθεί σε ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της ΕΕ. Με απλά λόγια πρόκειται για το εξής: τον Μάιο του 2020 το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας έκρινε ότι η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στην αγορά ομολόγων με το αποκαλούμενο «πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης» αντίκειται, εν μέρει, στο γερμανικό Σύνταγμα. Και αυτό γιατί η ΕΚΤ δεν δικαιολόγησε επαρκώς την αρμοδιότητά της στο συγκεκριμένο ζήτημα. Ωστόσο από το 2018 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Λουξεμβούργου είχε κρίνει ότι το πρόγραμμα συνάδει απολύτως με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Κατά συνέπεια οι γερμανοί δικαστές φαίνεται να αμφισβητούν την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου, αν και αυτό δεν αναφέρεται ρητώς στην απόφασή τους.
Τώρα η Κομισιόν εκκινεί διαδικασία «επί παραβάσει» της Συνθήκης εναντίον της Γερμανίας. Για πρώτη φορά αντικείμενο της διαδικασίας είναι μία ετυμηγορία γερμανικού δικαστηρίου και όχι απλώς η ελλιπής εφαρμογή ή ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο κοινοτικής οδηγίας. Μιλώντας στη Γερμανική Ραδιοφωνία (DLF) ο πολιτικός επιστήμων Γιόζεφ Γιάνινγκ επισημαίνει πάντως ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο να διευθετηθεί η σύγκρουση, πριν φτάσει στα άκρα. «Έχει επισημανθεί πολλές φορές ότι η κατάσταση θα ήταν διαφορετική, εάν το ίδιο το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο είχε ξεκαθαρίσει πως δεν αμφισβητεί την υπεροχή του ευρωπαϊκού δικαίου» λέει ο γερμανός ειδικός. «Σε αυτή την περίπτωση η υπόθεση δεν θα αποτελούσε προηγούμενο για πολιτικώς υποκινούμενα συνταγματικά δικαστήρια στην Ουγγαρία ή την Πολωνία, τα οποία έρχονται τώρα να αμφιβητήσουν το δικαίωμα του ευρωπαίου δικαστή να κρίνει υποθέσεις, οι οποίες άπτονται της εθνικής κυριαρχίας».
«Δεν υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια»
Η «φιλοευρωπαϊκή» προσέγγιση επιμένει στην απόλυτη υπεροχή του ευρωπαϊκού δικαίου, ενώ η πιο «εθνική» προσέγγιση απαιτεί μία αιτιολόγηση για το κατά πόσον υφίσταται ευρωπαϊκή αρμοδιότητα. Και εδώ τα πράγματα μπερδεύονται. «Το ερώτημα είναι ποιος θα κρίνει εάν συντρέχει μία τέτοια περίπτωση», επισημαίνει ο Γιόζεφ Γιάνινγκ. «Με την τελευταία απόφασή του το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο παραχώρησε στον εαυτό του, κατά κάποιον τρόπο, το δικαίωμα να αποφασίζει εάν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπερβαίνει τις αρμοδιότητές του. Από τη στιγμή που συμβαίνει αυτό, ανοίγει το κουτί της Πανδώρας, γιατί αντικειμενικά κριτήρια δεν υπάρχουν, ώστε να διαχωριστούν με σαφήνεια οι αρμοδιότητες». Deutsche Welle