Γραφει ο Γιώργος Βενετσανος
Η φετινή μου αναφορά στην αντίσταση του έθνους των Ελλήνων που την 28η Οκτώβριου του 1940 σύσσωμο βροντοφώναξε ΟΧΙ στην υποδούλωση του ιταλικού φασισμού, έχει να κάνει με κάποιες άγνωστες πτυχέςστους πολλούς. Αυτές αφορούν την συμβολή των αθλητικών σωματείων στον αγώνα του έθνους ενάντιαστην Ιταλική εισβολή, καθώς και στην τριπλή κατοχήπου ακολούθησε. Στο παρακάτω κείμενο όμως αν και Αεκτζής, θα ασχοληθώ με την περίπτωση του Παναθηναϊκού αθλητικού ομίλου, που υπήρξε μια σπίθα αντίστασης στα μαύρα χρόνια της κατοχής,συμπληρώνοντας έτσι το έπος των βουνών με την αντίσταση μέσα στην πόλη, καλυμμένη κάτω από τον αθλητισμό. Το αφιέρωμα αυτό σαφώς και δεν μειώνειτην συνεισφορά και των άλλων αθλητικών σωματείων,που σίγουρα συνεισέφεραν και αυτά το λιθαράκι τους, μιας και σε όλα τα σωματεία υπήρχαν αθλητές και όχι μόνο, που πολέμησαν για την λευτεριά της Ελλάδος.
Ο Δημήτρης Καραμπάτης παλαιός αθλητής και πρόεδροςτου Πανιωνίου γράφει κατά την διάρκεια του πολέμου:«την 28ην Οκτώβριου οι Έλληνες αθλητές παράτησαν τον δίσκο, το ακόντιο, την μπάλα, αντικατέστησαν την αθλητική περιβολή με το χακί, φορτώθηκαν τον γυλιόκαι αρπάξανε τα μάνλινχερ με την μυτερή λόγχη. Και μαζί με τα άλλα παιδιά της Ελλάδας έτρεξαν στα σύνορακι έγραψαν κι αυτοί με το αίμα τους την συνέχεια της δοξασμένης ιστορίας του τόπου μας».
Ο παναθηναϊκός είναι η ομάδα που έστειλε στο μέτωποτους περισσοτέρους από τους εν ενεργεία αθλητές του. Οι οποίοι πολέμησαν με ανδρεία, υπερασπιζόμενοι τα εδάφη της παρτίδας μας και επέστρεψαν νικητές, κάποιοιόμως δεν γύρισαν έμειναν στα βουνά της Ηπείρουμόνιμοι φύλακες πλέον των ιερών χωμάτων της Ελλάδας μας.
Ανάμεσα σε όλους όσους αθλητές μας έτρεξαν στην πρώτη γραμμή ήταν και ο τότε γνωστός ποδοσφαιρικόςαστέρας του παναθηναϊκού της εποχής ο ΜίμηςΠιερράκος, μαχητής θαρραλέος και πάντα στην πρώτη γραμμή, ήταν ο πρώτος Έλληνας αθλητής που στις 18 Νοέμβριου του 1940 έπεσε στο βωμό της λευτεριάς και του οποίου τα οστά βρίσκονταν σε ένα χωράφι στην μεθόριο. Εθελοντικός φύλακάς του πρόχειρου τάφου του ήταν ένας αγρότης, ο οποίος γνωρίζοντας που τον είχαν θάψει οι συμπολεμιστές του δεν άφηνε να το οργώσουν. Αυτό βοήθησε έτσι ώστε μετά από μια δεκαετία, τα οστά του να επιστρέψουν στην αγαπημένητου λεωφόρο και να θαφτούν στο νεκροταφείο τουζωγράφου με τις δέουσες τιμές από τον κόσμο του ΠΑΟ.
Κατά την διάρκεια της τριπλής κατοχής της Ελλάδας, από Γερμανία- Ιταλία- Βουλγαρία, ο Παναθηναϊκόςαποφασίζει να κρατήσει και να μην διακόψει την αθλητική του δράση, αυτό του έδωσε την ευκαιρία να κάνει και αλλά πράγματα και να περάσει τον σύλλογοστο επίπεδο της αντίστασης και όχι μόνο. Τα φανταράκιαμας μετά την συνθηκολόγηση επιστρέφουν άοπλα,βρώμικα και με τα πόδια, με τους περισσότερους να έρχονται στην Αθήνα, όπου και «τριγύριζαν κατάκοποι, βρώμικοι, νηστικοί, θλιβερά απομεινάρια ενός ενδόξουΣτρατού, του νικητή του αλβανικού μετώπου». Ο ΠΑΟ στέκεται στο πλευρό αυτών των μαχητών, ειδικά όσους ήταν από την βόρεια Ελλάδα και δίνει μια σειράποδοσφαιρικών αγώνων, τα έσοδα των οποίων πήγαν σε αυτούς τους πολεμιστές.
Επίσης κατά τη διάρκεια της κατοχής ο Παναθηναϊκός φρόντισε και μετέτρεψε την στεγασμένη εξέδρα του σε σχολείο για την επιμόρφωση των μαθητών, μιας και το 10ο γυμνάσιο Αθήνας είχε κλείσει μετά την εισβολήστην πόλη των Γερμανών. Εκτός όμως του κανονικού σχολείου υπήρχε και το «κρυφό σχολείο» της αντίστασης, που βρίσκονταν κάτω από την μη σκεπαστή εξέδρα. Εκεί λειτούργησε το φυτώριο που συνέδεε την νεολαία με τις αντιστασιακές οργανώσεις. Παράλληλα στην ίδια εγκατάσταση, υπήρχε και το παράνομο ραδιόφωνο του παναθηναϊκού, ενώ μέσα από τις εγκαταστάσεις του ΠΑΟ διακινήθηκαν και όπλα προς την αντίσταση.
Μια σειρά αθλητών του πλαισίωσαν την εθνικήαντίσταση κατά των κατακτητών στο πλευρό του Ε.Α.Μ, ενδεικτικά: Γιώργος Θάνου, Γιάννης Παλαμιώτης, Σταύρος Βελκόπουλος και όχι μόνο σε αυτήν την αντιστασιακή οργάνωση αλλά και σε αυτή του «Ομήρου» όπου ο αθλητής του ΠΑΟ ΝίκοςΜαντζάρογλου διέπρεψε στην κατασκοπεία.
Σε γενικές γραμμές παρατηρούμε ότι η περιοχή των Αμπελόκηπων και το γήπεδο της Λεωφόρου υπήρξανένα ορμητήριο αγωνιστών στη διάρκεια του πολέμου και της Κατοχής, ένα καταφύγιο για τους αμάχους, κι ένα γήπεδο που έσφυζε από τον απελευθερωτικό παλμό του ΕΑΜ, αλλά και από την αυτοθυσία με την στράτευση πληθώρας αθλητών και παραγόντων στον αγώνα της χώρας για λευτεριά, επιβίωση και αξιοπρέπεια, αναδεικνύοντας έτσι τη Λεωφόρο σε φυτώριο αθλητών στην ειρήνη και μαχητών στον πόλεμο. Ήταν τόσο έντονη η επιρροή της Λεωφόρου, που ακόμη και το παράρτημα του Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού είχε ονομαστεί ΕΑΜ Παναθηναϊκού.
Εδώ πρέπει να μνημονεύσουμε και το Ντέρμπι που ξεκίνησε ως αθλητική εκδήλωση και μετατράπηκε σε αντιστασιακή διαδήλωση. Την άνοιξη του 1942, η Ένωση Ελλήνων Αθλητών είχε κανονίσει να αγωνιστούν στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας ο Παναθηναϊκός με την ΑΕΚ και μέρος από τις εισπράξεις ήθελαν να δοθεί στους φυματικούς ασθενείς του Νοσοκομείου Σωτηρία. Μια επιτροπή από ποδοσφαιριστές: ο Τάσος Κρητικός του Παναθηναϊκού, ο Τζανετής και ο αρχηγός της Α.Ε.Κ. Κλεάνθης Μαρόπουλος πήγαν στο γραφείο του Απόστολου Νικολαΐδη, του πρόεδρου του ΠΑΟ και ζήτησαν μέρος από τις εισπράξεις να δοθεί στο νοσοκομείο Σωτηρία για τους ασθενείς από φυματίωση,που ανάμεσά τους ήταν και αθλητές. Η απάντηση που πήραν ήταν καταλυτική για αυτά που συνέβησαν μετά. Ο Νικολαΐδης τους ενημέρωσε ότι το γήπεδο το έχουν επιτάξει οι Γερμανοί και ότι είχαν σκοπό να κρατήσουν τα κέρδη και επιπλέον ήθελαν να επιβάλλουν ως διαιτητή έναν Αυστριακό λοχία των δυνάμεων κατοχής. Οι δυο ομάδες από κοινού αποφάσισαν να μην αγωνισθούν και έκαναν το εξής, βγήκαν οι παίκτες στον αγωνιστικό χώρο και αντί να ξεκινήσουν τον αγώνα όπως όλοι περίμεναν ανέβηκαν στις εξέδρες και εξήγησαν στο κατάμεστο γήπεδο τι είχε συμβεί. Ήταν η θρυαλλίδα που άναψε τον δυναμίτη. Ο κόσμος που ανερχόταν σε 15.000 θεατές βγήκε από τα ρούχα του και όρμησε στον αγωνιστικό χώρο, καταστρέφοντας τα πάντα. Ξεπάτωσαν εξέδρες, δοκάρια, ενώ ακούγονταν συνθήματα υπέρ των αθλητών και των δύο ομάδων και κυρίως υπέρ των αρχηγών των δυο ομάδων του Κρητικού του Παναθηναϊκού και του Μαρόπουλου, της Ένωσης.
Τα επεισόδια δεν άργησαν να πάρουν έκταση, ενώ παίκτες και των δύο ομάδων μαζί με τους φιλάθλους πραγματοποίησαν πορεία διαμαρτυρίας στους δρόμους της Αθήνας, με τελικό προορισμό την Ομόνοια. Ήταν μια μεγάλη διαδήλωση που εξελίχθηκε σε αντικατοχική.Βέβαια μετά τον πρώτο ξάφνιασμα οι δυνάμεις κατοχής αντέδρασαν βίαια και την διέλυσαν, το μήνυμα της όμως είχε περάσει σε όλη την πρωτεύουσα, ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ.
Τελειώνοντας ας διαβάσουμε και αυτόν τον πίνακα που αναφέρει νεκρούς και τραυματίες από όλους τους αθλητικούς συλλόγους, είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε, να τους θυμόμαστε.
Βιβλιογραφικές πηγές: