Ο Τζοβάνι Ντομένικο Κασίνι (ή Κασσίνι) (ιταλικά: Giovanni Domenico Cassini, 8 Ιουνίου 1625 – 14 Σεπτεμβρίου 1712) υπήρξε διάσημος αστρονόμος, μαθηματικός τοπογράφος (χαρτογράφος), σεληνογράφος και αστρολόγος.
Γεννήθηκε στο Περινάλδο (Perinaldo) της Νικαίας (στη σημερινή περιφέρεια της Λιγουρίας της Ιταλίας) που την εποχή εκείνη υπαγόταν στη Δημοκρατία της Γένοβας. Έτσι άλλοι τον θεωρούν Γάλλο με το όνομα Ζαν Ντομινίκ Κασινί και άλλοι Ιταλό με το όνομα Τζοβάνι Ντομένικο Κασίνι, ή Τζαντομένικο Κασίνι.
Οι πρώτες εργασίες του
Ο Κασίνι μετά τις πρώτες σπουδές του στο κολέγιο της Γένοβας, στράφηκε αρχικά στην ποίηση και στη συνέχεια στα μαθηματικά και την αστρονομία. Το 1650 διορίσθηκε καθηγητής της αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια.
Εκεί το 1652 τοποθετώντας ένα γνώμονα παρατήρησης σε κάποιο κωδωνοστάσιο εκκλησίας της Μπολόνια εκτέλεσε πλήθος παρατηρήσεων επί των θέσεων των απλανών (αστέρων) τις οποίες και δημοσίευσε αργότερα το 1656. Συγκεκριμένα υπολόγισε της λόξωση της εκλειπτικής καθώς και την παράλλαξη του Ηλίου, υπολογίζοντας έτσι την απόσταση Γης – Ηλίου. Στη συνέχεια συνήγαγε συμπεράσματα που ήταν αφενός πρωτοποριακά, πλην όμως ικανοποιητικά για την εποχή του.
Σημαντικές ανακαλύψεις
Το 1665 με τελειοποιημένες διόπτρες ασχολήθηκε σε παρατηρήσεις των πλανητών και πρώτος αυτός προσδιορίζει τον περί τον άξονα χρόνο περιστροφής του Δία, του Άρη και της Αφροδίτης προσεγγίζοντας κατά πολύ τις αληθείς τιμές αυτών. Τέσσερα χρόνια μετά, κατόπιν πρόσκλησης και επιχορήγησης του Βασιλέως της Γαλλίας Λουδοβίκου ΙΔ΄ μετέβη στο Παρίσι όπου και ανέλαβε την οργάνωση του αστεροσκοπείου της πόλης, το οποίο άνοιξε τις πύλες του το 1671.
Από εκεί εκτέλεσε νέο πλήθος παρατηρήσεων, συνέπεια των οποίων ήταν η ανακάλυψη του 2ου δορυφόρου του Κρόνου, του Ιαπετού (1669), και αργότερα της Ρέας (1671-1672). Το 1673 αναγνωρίσθηκε Γάλλος πολίτης, εξ αυτού και πολλοί σήμερα τον θεωρούν Γάλλο. Το 1675 ανακάλυψε ότι ο δακτύλιος του Κρόνου παρουσιάζει κενό (διαίρεση) η οποία και από τότε φέρει την ονομασία «διαίρεση του Κασίνι»
Το 1684 ανακάλυψε δύο ακόμη δορυφόρους του Κρόνου, καθώς και το καλούμενο «ζωδιακό φως». Τέλος το 1692 συμπλήρωσε τον χάρτη της Σελήνης του αστεροσκοπείου του Παρισιού ο οποίος και απετέλεσε τη βάση εκπόνησης μεταγενέστερων χαρτών.
Αλλά και πέραν αυτού ο Κασίνι ξεκίνησε πρώτος τη χαρτογράφηση της Γαλλίας που πήρε και το όνομά του «Χάρτης Κασίνι» που ολοκλήρωσε όμως ο γιος του.
Με την αστρολογία ο Κασίνι ασχολήθηκε λιγότερο από ότι με την αστρονομία. Προσδιόρισε κυρίως τις ετήσιες θέσεις των σπουδαιότερων αστέρων στον ουράνιο θόλο εκπονώντας τις πρώτες αστρονομικές εφημερίδες, που αργότερα αποτέλεσαν απαραίτητα βοηθήματα των ναυτιλλομένων. Φαίνεται όμως ότι ασχολήθηκε και με την μηχανική όταν κάποτε απέρριψε πρόταση του Πάπα Κλήμη Θ΄, για αντιπλημμυρικά έργα στο ποταμό Πάδο.
Ο Κασσίνι υπήρξε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών και παρέμεινε ισόβιος διευθυντής του Αστεροσκοπείου του Παρισιού μέχρι το θάνατό του, στις 14 Σεπτεμβρίου του 1712, αφού είχε χάσει την όρασή του ένα χρόνο πριν.
Το έργο του συνέχισαν ο γιος του Ιάκωβος Κασίνι, ο εγγονός του Φραγκίσκος Κασίνι καθώς και ο δισέγγονός του Ιωάννης – Δομίνικος Κόμης ντε Κασίνι που διατέλεσαν όλοι κατά σειρά διευθυντές του αστεροσκοπείου του Παρισιού.
Η συμβολή του στην Αστρονομία και η αποτίμηση της
Η συμβολή του Κασίνι στη πρόοδο της αστρονομίας υπήρξε σπουδαία και μεγάλη. Σήμερα αφενός ο ανδριάντας του φέρεται μπροστά από το αστεροσκοπείο του Παρισιού., αφετέρου σ΄ ένα σύγχρονο μεγαλεπήβολο διαστημικό πρόγραμμα εξερευνήσεων το όνομά του φέρει η περίφημη ραδιο-τηλεκατευθυνόμενη διαστημοσυσκευή που ερευνά την εγγύς διαστημική περιοχή του Κρόνου.