Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου: Η πρώτη Ελληνίδα πεζογράφος

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ελληνίδα λογία, διηγηματογράφος και παιδαγωγός. Θεωρείται η πρώτη Ελληνίδα πεζογράφος και λογοτεχνικά ανήκει στη γενιά του 1880. Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου γεννήθηκε το 1867 στη Βλάγκα της Κωνσταντινούπολης και ήταν κόρη του Βασιλείου Παπαδόπουλου, στρατιωτικού γιατρού του Οθωμανικού στρατού, και της συζύγου του Ελένης Φαλιέρη. Είχε έναν αδερφό, τον Ιωάννη (Τζαννή), που υπήρξε καθηγητής μεσαιωνικής φιλολογίας στο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Φοίτησε ως οικότροφος στο παρθεναγωγείο «Παλλάς» της Κωνσταντινούπολης και το 1886 πήρε πτυχίο δασκάλας. Οι προοδευτικές παιδαγωγικές της αντιλήψεις προκάλεσαν ρήξη με την καθηγήτριά της Σαπφώ Λεοντιάδου και της στέρησαν την ευκαιρία υποτροφίας για σπουδές στο εξωτερικό.

Αμέσως μετά εργάστηκε σε σχολεία της περιφέρειας της Κωνσταντινούπολης, αλλά η στροφή της προς τη δημοτική γλώσσα προκάλεσε την πολεμική των συντηρητικών κύκλων και τον αποκλεισμό της από τα σχολεία της περιφέρειας της Πόλης, με απόφαση της Πατριαρχικής Κεντρικής Εκκλησιαστικής Επιτροπής. Από το 1897 έως το 1899 εργάστηκε στο Παρθεναγωγείο της Σηλυβρίας στην Ανατολική Θράκη, όπου ανέπτυξε εθνική δράση με το εκπαιδευτικό και πολιτιστικό έργο της.

Ακολούθως κατέφυγε στο Βουκουρέστι και ως το 1902 παρέδιδε μαθήματα κατ’ οίκον σε παιδιά πλουσίων ομογενών και συνεργαζόταν με το κοινοτικό παρθεναγωγείο «Ευαγγελισμός». Παράλληλα, παρακολουθούσε μαθήματα φιλοσοφίας και αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο της πόλης και συνέχιζε να δημοσιεύει κείμενά εθνικού περιεχομένου στον τοπικό Τύπο. Από το Βουκουρέστι ταξίδεψε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη και τη Βιέννη και κατέληξε στη Θεσσαλονίκη, όπου από το 1905 ως το 1906 ανέλαβε τη διεύθυνση του «Πρακτικού Παρθεναγωγείου» του Στέφανου Νούκα.

Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου πρωτοπαρουσιάστηκε στο χώρο των γραμμάτων το 1888 με τη δημοσίευση της έμμετρης κωμωδίας «Λαχειοφόρον Γραμμάτιον» στο «Ημερολόγιον των Κυριών» της Κωνσταντινούπολης (1888-1889), του οποίου υπήρξε συνεκδότις. Το 1889 πραγματοποίησε την πρώτη της έκδοση, με τη συλλογή διηγημάτων «Δεσμίς διηγημάτων», την οποία προλόγισε ο Γρηγόριος Ξενόπουλος. Ακολούθησε η συλλογή διηγημάτων «Διηγήματα. Μέρος Α’» (1891) και η νουβέλα «Ημερολόγιον της δεσποινίδος Λεσβίου» (1894).

Το μεγαλύτερο μέρος του πεζογραφικού, αλλά και του χρονογραφικού και αρθρογραφικού έργου της, δημοσίευσε στο περιοδικό της Κωνσταντινούπολης «Φιλολογική Ηχώ» κατά τη διετία 1896-1897, περίοδο κατά την οποία αναμείχθηκε και στο δημοτικιστικό κίνημα. Συχνά υπέγραφε με ψευδώνυμα, όπως Σατανίσκη, Βοσπορίς και Θρακοπούλα. Συνεργάστηκε, επίσης, με εφημερίδες και περιοδικά της Κωνσταντινούπολης και της Αθήνας.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής της ταλαιπωρήθηκε από προβλήματα υγείας. Έπασχε από καρκίνο του στομάχου και πέθανε στο νοσοκομείο του Επταπυργίου της Κωνσταντινούπολης στις 8 Μαρτίου 1906, σε ηλικία 39 ετών.

Το αφηγηματικό έργο της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου τοποθετείται χρονικά στην πεζογραφική παραγωγή της λεγόμενης γενιάς του 1880, η οποία εκπροσώπησε την άνθιση του πεζού – ιδιαίτερα του διηγηματικού – λόγου στη χώρα μας. Ωστόσο, το έργο της αποκλίνει από την κυρίαρχη για την εποχή τάση της λυρικής ηθογραφίας στον ελληνικό πεζό λόγο. Βασικός άξονας της γραφής της Παπαδοπούλου είναι ο κοινωνικός και πολιτικός προβληματισμός, ενώ η τεχνοτροπία της κινείται στα πλαίσια του ρεαλισμού και της ψυχογραφικής διείσδυσης.

Τα πιο συνηθισμένα μοτίβα που κυριαρχούν στο έργο της είναι: ορφάνια, απονιά, συζυγική αφοσίωση και απιστία, προίκα και γάμος, οικιακά έργα και χειραφέτηση. Οραματίζεται ένα κόσμο ηθικό και νιώθει την ανάγκη να καυτηριάσει την ανηθικότητα. Κάποτε, μάλιστα, γίνεται αφοριστικά αυστηρή, καθώς παίρνει το φραγγέλιο κατά των κυριών της εποχής της, ενώ είναι εμφανής η τάση της για διδακτισμό.

https://www.sansimera.gr/biographies/1240

ΠρωτοσελιδαΕιδήσεις

Κώστας Ηλιακής: Αθάνατος

Ο Σμηναγός Κώστας Ηλιάκης σκοτώθηκε σε εμπλοκή με τουρκικά μαχητικά στις 23 Μαίου 2006 και το αεροσκάφος του κατέπεσε έξω από την ΚάρπαθοΤο μεσημέρι...

Ο Γενναίος (Ιωάννης) Κολοκοτρώνης

Ο Γενναίος Κολοκοτρώνης ήταν αγωνιστής του ’21 και πολιτικόςΔιετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας από τις 26 Μαίου έως τις 10 Οκτωβρίου του 1862. Ο Ιωάννης...

23 Μαϊου 2006: Ο σμηναγός Κώστας Ηλιάκης σκοτώνεται, ακαριαία, από δολοφονικό ελιγμό Τούρκου πιλότου

Ο Σμηναγός Κώστας Ηλιάκης είχε απογειωθεί με το ελληνικό F-16 από τη Σούδα για την αναγνώριση έξι τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών τα οποία παραβίαζαν τον ελληνικό...

Σαν σήμερα σκοτώθηκε πολεμώντας τον Ιμπραήμ στο Μανιάκι ο ήρως Παπαφλέσσας

Υπενθυμίζουν μνήμονες πως σαν σήμερα σκοτώθηκε πολεμώντας τον Ιμπραήμ στο Μανιάκι ο ήρως Παπαφλέσσας Δόξα και τιμή στον ήρωα που θα έπρεπε να τιμούν την...

Ο φρικτός ρόλος της Γερμανίας στη Γενοκτονία των Αρμενίων και των Ελλήνων του Πόντου

Οι τουρκικές δυνάμεις φαίνεται να χρησιμοποιούσαν κυρίως όπλα γερμανικής κατασκευής για τη Γενοκτονία των Αρμενίων (1915-1916), σύμφωνα με νέα έρευνα  Η γερμανική βιομηχανία όπλων Mauser,...

Η Μάχη του Σκρα – Ένας θρίαμβος του ελληνικού στρατού

Ο ελληνικός στρατός νίκησε τον βουλγαρικό στην περιοχή Σκρα του Κιλκίς στις 17 Μαίου 1918 (30 Μαίου με το νέο ημερολόγιο), κατά τη διάρκεια...

Η δολοφονία του Τζορτζ Πολκ το 1948

Στις 16 Μαίου 1948, μεσούντος του Εμφυλίου Πολέμου, ο βαρκάρης Λάμπρος Αντώναρος βρίσκει να επιπλέει στον θαλάσσιο χώρο της Θεσσαλονίκης ένα πτώμα με μια...

Το Θωρηκτό Αβέρωφ Υψώνει την Γαλανόλευκη σαν Σήμερα 15 Μαϊου 1911

Το Θωρηκτό Αβέρωφ είναι ένα πλοίο – θρύλος του Πολεμικού μας Ναυτικού. Οι επιτυχίες του στο Αιγαίο του χάρισαν αμέσως τον χαρακτηρισμό «Το τυχερό...

Καραολή-Δημητρίου:Η ιστορία του 2ου πιο συνηθισμένου ονόματος οδού στην Ελλάδα

193 δρόμοι και πλατείες σε όλη την Ελλάδα φέρουν το όνομα των Καραολή και Δημητρίου Σύμφωνα με το Athens Street Names μόνο στο λεκανοπέδιο Αττικής...

9 Μαίου, 1956: Το αιματοβαμμένο συλλαλητήριο στην Αθήνα για τον απαγχονισμό των Κύπριων αγωνιστών Καραολή και Δημητρίου από τους Βρετανούς

9 Μαίου, 1956. Χιλιάδες Αθηναίοι συγκεντρώθηκαν στο συλλαλητήριο στην πλατεία Ομονοίας.Διαδήλωναν υπέρ της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα και υπέρ των ηρώων...

9 Μάη 1944: Όταν οι ναζί έστησαν κρεμάλες στα Ψηλαλώνια της Πάτρας

Ήταν 9 Μαίου του 1944 και οι ναζί κατακτητές στην πλατεία Υψηλών Αλωνίων έστησαν τις κρεμάλες για να καλύψουν ένα περιστατικό παρακμής, μεταξύ αυτών και...

Προδοσία και ανικανότητα έριξαν το Μεσολόγγι (Μέρος Β’)

Το Μεσολόγγι προδόθηκε, δεν έπεσε. Γράφει ο Γιώργος Βενετσάνος  Η περίοδος πριν την πτώση του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1826) χαρακτηρίστηκε από έντονο διπλωματικό παρασκήνιο, με την ελληνική...

Ποιοι θέλουν να ξεχάσουμε ότι η χούντα των Αθηνών άνοιξε την κερκόπορτα στην Κύπρο;

Είναι πιθανόν, η νεότερη γενιά των Ελλήνων, να πιστεύει πως κάποια μέρα, οι Τούρκοι , μια που δεν είχαν τίποτα καλύτερο να κάνουν, αποφάσισαν...

21 Απριλίου 1967: Η ραδιοφωνική αναγγελία του πραξικοπήματος

Στις 21 Απριλίου 1967, και ενώ είχαν προκηρυχθεί εκλογές για τις 28 Μαίου, αξιωματικοί του στρατού, υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Γεωργίου Παπαδόπουλου, με...

Η αυτοκτονία του Αλέξανδρου Κορυζη την Μεγαλη Παρασκευη του 1941 με δύο σφαίρες στην καρδιά, σε ηλικία 56 ετών

Παρασκευή, 18 Απριλίου του 1941. Ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξανδρος Κορυζής αυτοκτονεί, προκειμένου να μη βρεθεί στη θέση να παραδώσει τη χώρα στους Γερμανούς,...

200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου

Σήμερα, Κυριακή των Βαίων του 2026, συμπληρώνονται 200 χρόνια από την Έξοδο των ελεύθερων πολιορκημένων Μεσολογγιτών οι οποίοι επί περίπου έναν χρόνο ήταν περικυκλωμένοι από...

ΕΟΚΑ: Η τελευταία επιστολή του Ιάκωβου Πατάτσου

Aγαπημένη μου μητέρα, Χαιρε. Ευρίσκομαι μεταξύ των αγγέλων. Τώρα απολαμβάνω τούς κόπους μου. Τό πνευμα μου φτερουγίζει γύρω από τόν θρόνο του Κυρίου. Θέλω νά...

25η Μαρτίου 1955 – Αμμόχωστος

25η Μαρτίου 1955 - ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ Ο Γρηγόρης Αυξεντίου φτάνει νωρίς το πρωί στο οίκημα της ΑΝΟΡΘΩΣIΣ στην Αμμόχωστο,μαζί με το Σωτηράκη Έλληνα, στενό του...

Γιώργος Βενετσάνος: Οι Ιστορικές Ανακρίβειες και η Πολυπλοκότητα του 1821

Οι Ιστορικές Ανακρίβειες και η Πολυπλοκότητα του 1821 Γράφει ο Γιώργος ΒενετσάνοςΗ ιστορία η επίσημη αρκετές φορές εμπεριέχει και ανακρίβειες ή ψέματα· στη συγκεκριμένη περίπτωση...

Σαν σήμερα ο ήρωας Ευαγόρας Παλληκαρίδης απαγχονίζεται από τους Άγγλους Δυνάστες…

Εννέα δευτερόλεπτα μέχρι τον θάνατο Τόσος χρόνος χρειάστηκε μέχρι να ξεψυχήσει στην αγχόνη ο ηρωικός Ευαγόρας Παλληκαρίδης. Το κυνικό ντοκουμέντο του άγγλου δημίου... Ο 18χρονος...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ