Πέτρος Τατούλης*
Mε τι επιτόκια δανείστηκε η κυβέρνηση τα διαθέσιμα των ασφαλιστικών ταμείων (ΕΦΚΑ, ΕΤΕΑΕΠ, ΤΕΚΑ); Mε τα επιτόκια που δανείζεται από τις αγορές ή με τα επιτόκια που δίνουν οι τράπεζες στους καταθέτες; Γνωρίζουν οι εκπρόσωποι των εργαζομένων (ΓΣΕΕ, ΑΔΕΔΥ) και των συνταξιούχων τον δανεισμό των εισφορών τους από το κράτος και τους όρους δανεισμού; Σκοπεύει η κυβέρνηση να επιστρέψει τα δανεικά από τα ασφαλιστικά ταμεία, αλλά και από άλλους φορείς που ενδέχεται να τα χρειαστούν; Πότε και πώς;
Πανηγυρίζει η κυβέρνηση αυτές τις ημέρες για το ασήμαντο πρωτογενές πλεόνασμα που άφησε η διαχείρισή της τον προηγούμενο χρόνο. Ο ανηλεής βομβαρδισμός των πολιτών με τη χαρμόσυνη είδηση δίνει την εντύπωση ότι η χώρα άφησε οριστικά πίσω της τα πέτρινα χρόνια των μνημονίων και έχει ήδη εισέλθει από τον προηγούμενο χρόνο στη λεωφόρο της ευημερίας.
Το χαρμόσυνο γεγονός η κυβέρνηση το κρατούσε μυστικό για να το αποκαλύψει στους πολίτες λίγο πριν από τις εκλογές και να τους καλέσει να πορευτούν μαζί στη λεωφόρο της ευημερίας. Ο απλός πολίτης είναι χρήσιμο να γνωρίζει τι είναι το περίφημο πρωτογενές πλεόνασμα που οδήγησε τη χώρα στη λεωφόρο της ευημερίας. Για να ξέρουμε, λοιπόν, όλοι μας, πρωτογενές αποτέλεσμα του Προϋπολογισμού (πλεόνασμα ή έλλειμμα) είναι η διαφορά ανάμεσα στα έσοδα και τα έξοδα χωρίς στα έξοδα να περιλαμβάνονται οι τόκοι. Αυτή η διαφορά ήταν θετική 273 εκατ. το 2022.
Αυτό το ποσό είναι το πρωτογενές πλεόνασμα 2022. Αντίθετα, η διαφορά ανάμεσα στα έσοδα και όλα τα έξοδα του Προϋπολογισμού, περιλαμβανομένων των τόκων που ήταν 5.000 εκατ., ήταν αρνητική 4.727 εκατ. Αυτό το ποσό ήταν το έλλειμμα του Προϋπολογισμού 2022. Αυτό το έλλειμμα προστίθεται στο δημόσιο χρέος, το οποίο θα κληθούν να πληρώσουν οι πολίτες πορευόμενοι στη λεωφόρο της… ευημερίας.
Για να έχουμε όλοι μας ολοκληρωμένη εικόνα των διαχειριστικών επιδόσεων της κυβέρνησης, ο πίνακας καταγράφει τα αποτελέσματα των Προϋπολογισμών των δύο προηγούμενων χρόνων, καθώς και του 2019 για λόγους σύγκρισης.
Είναι αξιοσημείωτο ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του Προϋπολογισμού 2019 ήταν 26 φορές μεγαλύτερο (7.123 εκατ.) από το πρωτογενές πλεόνασμα του Προϋπολογισμού 2022 (273 εκατ.). Οι διαχειριστικές επιδόσεις της κυβέρνησης είχαν ως αποτέλεσμα την τρομακτική διόγκωση του δημόσιου και κρατικού χρέους στα υψηλότερα επίπεδα αυτού του αιώνα. Συγκεκριμένα: το δημόσιο χρέος έφτασε το 2022 τα 356,2 δισ. (2019: 331,1 δισ.) και το κρατικό χρέος τα 400,3 δισ. (2019: 356 δισ.).
Στο εύλογο ερώτημα πώς εξηγείται όλοι οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης μαζί (περιλαμβανομένου του κράτους) να χρωστάνε πολύ λιγότερα από το κράτος μόνο του (44,1 δισ. λιγότερα), η απάντηση έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Σύμφωνα με τον ορισμό, δημόσιο χρέος θεωρούνται μόνο τα χρέη των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης προς φορείς εκτός Γενικής Κυβέρνησης. Δηλαδή, τα χρέη του κράτους προς φορείς εκτός Γενικής Κυβέρνησης προσμετρώνται στο δημόσιο χρέος, ενώ τα χρέη του κράτους προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης δεν προσμετρώνται στο δημόσιο χρέος.
Η κυβέρνηση, προκειμένου να εμφανίσει το δημόσιο χρέος μειωμένο, προκύπτει ότι είχε δανειστεί από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης περισσότερα από 44,1 δισ. στις 31/12/22. Επισημαίνεται ότι το δημόσιο χρέος και όχι το κρατικό χρέος είναι το δημοσιονομικό μέγεθος που λαμβάνεται υπόψη από τις αγορές, τους πιστωτές, τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. και τους οίκους αξιολόγησης του αξιόχρεου της χώρας. Ωστόσο, ο δανεισμός της κυβέρνησης από τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης εγείρει μείζονος σημασίας ζητήματα.
Συγκεκριμένα:
α. Αν τα ταμειακά διαθέσιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης είναι 36,5 δισ. (δήλωση υπουργού Οικονομικών στη Βουλή, 30/1/23) ή 38 δισ. (δήλωση υπουργού Οικονομικών 29/3/2023), πού βρέθηκαν τα 44 και πλέον δισ. που δανείστηκε το κράτος από τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης στις 31/12/2022 και μείωσε ισόποσα το δημόσιο χρέος;
β. Με τι επιτόκια δανείστηκε η κυβέρνηση τα διαθέσιμα των ασφαλιστικών ταμείων (ΕΦΚΑ, ΕΤΕΑΕΠ, ΤΕΚΑ); Mε τα επιτόκια που δανείζεται από τις αγορές ή με τα επιτόκια που δίνουν οι τράπεζες στους καταθέτες;
γ. Γνωρίζουν οι εκπρόσωποι των εργαζομένων (ΓΣΕΕ, ΑΔΕΔΥ) και των συνταξιούχων τον δανεισμό των εισφορών τους από το κράτος και τους όρους δανεισμού;
δ. Σκοπεύει η κυβέρνηση να επιστρέψει τα δανεικά από τα ασφαλιστικά ταμεία, αλλά και από άλλους φορείς που ενδέχεται να τα χρειαστούν; Πότε και πώς;
ε. Αφού τα ταμειακά διαθέσιμα όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης τα έχει ήδη δανειστεί και ξοδέψει η κυβέρνηση, πώς θα αντιμετωπίσει τυχόν έκτακτη ανάγκη (μια θεομηνία);
Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει άμεσα στα παραπάνω ερωτήματα.
Τα φτηνά στεγαστικά, που διαφημίζει ο κ. Μητσοτάκης για να προσελκύσει τους νέους στην κάλπη, είναι ένα φτηνό κολπάκι, δεδομένης της συσσώρευσης των νέων χρεών που εναποθέτει στην πλάτη τους, ως συνέπεια της ραγδαίας αύξησης του πραγματικού δημόσιου χρέους.
* Ο Πέτρος Τατούλης έχει διατελέσει περιφερειάρχης Πελοποννήσου (2010-2019), βουλευτής Ν.Δ. Αρκαδίας, υφυπουργός Πολιτισμού (2004-2006). Είναι γιατρός χειρουργός