Η εξιχνίαση μιας παλιάς ιστορίας
Όταν 9 χρονών πρωτοεπισκέφτηκα το χωριό καταγωγής μου τη Μαρώνεια Ροδόπης αναζήτησα μάταια να δω άλογα, ζώα που με έλκυαν ιδιαίτερα. Τα μόνα ιπποειδή που βρήκα ήταν μερικά γαϊδούρια και ένα πολύ όμορφο ψηλό μουλάρι. Ο αγαπημένος μου θείος Ανδρέας Πανδρευμένος, που συντηρούσε μια γαϊδούρα όλο το χρόνο μόνο και μόνο για τα’ ανήψια του για τις λίγες εβδομάδες που έρχονταν το καλοκαίρι, μου είπε ότι στη Μαρώνεια δεν είχαν άλογα αλλά θυμόταν ότι παλιά έφερναν άλογα από τη Σαμοθράκη. Ήταν «λέει» κάτι κόκκινα άλογα, μεγάλα (ο θειός μου ήταν αρκετά κοντός) και τα κατέβαζαν από τα καΐκια με βίντσι στο λιμάνι. Φαντάζομαι ότι τα άλογα θα έπρεπε να κολυμπήσουν και λίγο αφού το λιμάνι της Μαρώνειας μέχρι πριν 15- 20 χρόνια ήταν το αρχαίο, πολύ ρηχό λιμάνι που δεν επέτρεπε στα καΐκια να αράξουν έξω.
Η ιστορία του θείου γράφτηκε στο μυαλό μου και την θυμήθηκα μετά από πολλά χρόνια όταν με την ομάδα της Αμάλθειας προσπαθούσαμε να συγκεντρώσουμε πληροφορίες για αυτόχθονες πληθυσμούς αλόγων. Έτσι την ανέφερα και καταγράφηκε. Από τότε κάθε τόσο με ρωτούσαν: Τι γίνεται με τ ́άλογα στη Σαμοθράκη; «Δεν ξέρω, δεν ξέρω αν υπάρχουν καν» απαντούσα και πράγματι δεν είχα περισσότερες πληροφορίες, ούτε κανείς απ’ όσους γνωστούς είχαν επισκεφτεί τη Σαμοθράκη είχε δει άλογα.
Η Σαμοθράκη βέβαια φαντάζει εντυπωσιακή από τα παράλια της Θράκης, με τον ορεινό της όγκο να αναδύεται απότομα από τη θάλασσα, και κάθε καλοκαίρι σκεφτόμουν να την επισκεφτώ.
Το καλοκαίρι του 2012 αποφασίσαμε με τη φίλη Μαρία Τσοπάνογλου να πραγματοποιήσουμε μια σύντομη επίσκεψη. Είχαν προηγηθεί επαφές με την τοπική συνάδελφο γεωπόνο Δήμητρα Γρηγοροπούλου που δυστυχώς έλειπε αλλά μας έφερε σε επαφή με τον αντιδήμαρχο Στέλλιο Γλήνια που μας υποδέχτηκε θερμά και μας φιλοξένησε σε κατασκηνώσεις του Δήμου. Για την έρευνα μας παρέπεμψε στον αδερφό του, κτηνοτρόφο Πέτρο Γλήνια που με τον Θανάση Χατέλο μας έδειξαν όσα άλογα (4) ανήκαν στις οικογένειές τους, μας τάισαν φασολάδα και μυζήθρα και μας έδειξαν πώς κυνηγούν άγρια κατσίκια με βάρκα, σκύλο και τεράστια κοντάρια – γλίτσες στους παραθαλάσσιους γκρεμούς της Σαμοθράκης. (Τα όπλα είναι για τους ανίκανους). Απίθανη εμπειρία και χωρίς να πιάσουμε το κατσίκι. Μετά γνωρίσαμε τον Φώτη Βίτσα που τα γνώριζε όλα! Τα άλογα του νησιού και τους περισσότερους ιδιοκτήτες. Ο Φώτης, πολύ ευγενικά και υπομονετικά μας γύρισε σε όσα μέρη προλαβαίναμε. Χάρη αυτόν καταγράψαμε τα 23 από τα περίπου 33 άλογα της Σαμοθράκης. Από αυτά, τα 17 ήταν αυτόχθονα άλογα, ορεινού τύπου με πολύ συγκεκριμένα και ομοιόμορφα χαρακτηριστικά. Όλα είχαν απόχρωση του ορφνού εκτός από ένα φαιό, ενώ μόνο 4 είχαν κάποιο λευκό σημάδι. Το ύψος τους κατά μ.ο. ήταν 128 εκ. (118 – 132). Φαίνονταν άλογα γερά με λεπτά αλλά ισχυρά άκρα, χαμηλή έκφυση ουράς και επικλινή καπούλια. Ήταν κατά ομολογία των ιδιοκτητών τους πολύ ανθεκτικά και γερά στη δουλειά ακόμα και σε μεγάλη ηλικία. Μερικά ήταν 20, 30 αλλά και 35 χρονών χωρίς εμφανή σημάδια γήρατος. Χαρακτηριστικά, εκπλαγήκαμε όταν είδαμε τη Φούλα που ήταν 30 χρονών και προπονιόταν για την επερχόμενη περίοδο εργασίας, αλλά πιο πολύ όταν είδαμε τη μητέρα της που ήταν 35 χρονών, σε άριστη κατάσταση. Στο νησί υπήρχαν επίσης δύο ωραία Θεσσαλικά άλογα του πάτερ Αμφιλόχιου που είχε και μερικές πολύ μικρόσωμες βραχυκερατικές αγελάδες. Ακόμα καταγράφηκαν 4 άλογα ελληνικά αλλά εισηγμένα στο νησί που πράγματι φαινόταν ότι δεν είχαν σχέση με τον τόσο ομοιογενή υπόλοιπο πληθυσμό. Απ’ όλα τα άλογα πάρθηκαν δείγματα τριχών για ανάλυση DNA.
Δυστυχώς δεν μπορέσαμε να μείνουμε περισσότερο στη Σαμοθράκη για να δούμε και τα υπόλοιπα 10 άλογα. Ελπίζουμε σύντομα να επισκεφτούμε ξανά το νησί και να βρούμε τη Φούλα, τη μαμά της αλλά και περισσότερα άλογα από το 2012.
Δρ. Μυρτώ – Αικατερίνη Κωνσταντινίδου
Γεωπόνος – Ζωοτέχνης
Συνεχίζεται…
Πηγή: http://www.amalthia.org/
Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΑΜΑΛΘΕΙΑΣ [τεύχος 12, Οκτ. – Δεκ. 2014] Περιοδική έκδοση της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας και Διάσωσης των αυτοχθόνων φυλών κατοικίδιων (αγροτικών & οικόσιτων) ζώων.