Βούλγαρος μεγιστάνας των όπλων που επέζησε από δύο ρωσικές απόπειρες δολοφονίας έχει σημάνει συναγερμό για μια εκστρατεία δολιοφθοράς που λέει ότι η Μόσχα διεξάγει εδώ και χρόνια, προσπαθώντας να διακόψει τις κρίσιμες προμήθειες όπλων στην Ουκρανία.
Ο Εμίλιαν Γκεμπρέφ, του οποίου η εταιρεία Emco παράγει μεγάλο μέρος της παραγωγής της Βουλγαρίας σοβιετικών προδιαγραφών σφαιρών και οβίδων αρμάτων μάχης που προμηθεύονται στο Κίεβο, είπε στους Financial Times ότι Ρώσοι σαμποτέρ είχαν βάλει στο στόχαστρο ενεργά τα εργοστάσια και τις αποθήκες του – ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
«Οι ρωσικές απειλές [δηλώνουν] ότι πρέπει να ληφθεί μια νέα σειρά μέτρων σε εθνικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο συμμαχίας (του ΝΑΤΟ)», απάντησε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε ερωτήσεις των Financial Times.
Ο κατασκευαστής όπλων είπε ότι οι πράκτορες της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GRU) προσπάθησαν να τον σκοτώσουν δύο φορές το 2015 «προφανώς ενεργούσαν κατόπιν εντολών από πολύ υψηλό επίπεδο στη Μόσχα», αλλά είπε ότι παραμένει ασαφές γιατί η Ρωσία «θα χρησιμοποιούσε ανατρεπτικές μεθόδους εναντίον ατόμων στο έδαφος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ».
Κανένας Ρώσος πράκτορας δεν έχει συλληφθεί ή διωχθεί σε σχέση με τις δηλητηριάσεις και τις εκρήξεις στις εγκαταστάσεις της εταιρείας του, μια αποτυχία, για την οποία ο Γκεμπρέφ κατηγορεί τη συνεχιζόμενη επιρροή της Μόσχας στη βουλγαρική κυβέρνηση.
Αναλυτές και κυβερνητικοί αξιωματούχοι λένε ότι η ρωσική παρέμβαση, η οποία εκτείνεται σε πολιτικά κόμματα και μέσα ενημέρωσης, απειλεί την αυξανόμενη φιλοδοξία της Βουλγαρίας να αυξήσει την παραγωγή όπλων και πυρομαχικών της Σοβιετικής εποχής που χρησιμοποιούνται από την Ουκρανία και πελάτες σε όλο τον αναπτυσσόμενο κόσμο.
Το βαλκανικό έθνος των 7 εκατομμυρίων κατοίκων – ένας από τους στενότερους συμμάχους της Μόσχας κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου – παραμένει βασικός τομέας λειτουργίας για τους Ρώσους πράκτορες, σύμφωνα με τον Γκεμπρέφ και άλλους γνώστες της βιομηχανίας. Ισχυρίζονται ότι η διείσδυση είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις υπηρεσίες εισαγγελίας και ασφαλείας της χώρας.
Ο Γκεμπρέφ δηλητηριάστηκε το 2015 με νευρικό παράγοντα παρόμοιο με το Novichok – μια ουσία που χρησιμοποιήθηκε τρία χρόνια αργότερα στην απόπειρα δολοφονίας του πρώην Ρώσου κατασκόπου Σεργκέι Σκριπάλ σε βρετανικό έδαφος.
Στην περίπτωση του Γκεμπρέφ, ο νευρικός παράγοντας αλείφθηκε στο χερούλι της πόρτας του αυτοκινήτου του σε ένα πάρκινγκ στη Σόφια. Πέφτει σε κώμα για αρκετές εβδομάδες, αλλά αναρρώνει. Λίγους μήνες αργότερα, στο εξοχικό του, άρχισε να εμφανίζει παρόμοια συμπτώματα δηλητηρίασης και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου του παρασχέθηκε ιατρική φροντίδα.
Οι Βούλγαροι εισαγγελείς ερευνούν τρεις πράκτορες της GRU που θεωρούνται ύποπτοι για το χειρισμό του νευρικού παράγοντα και τους κατηγορούν για «απόπειρα ανθρωποκτονίας».
Ωστόσο, το 2020, οι διαδικασίες σταμάτησαν, με τις αρχές να αναφέρουν την αργή πρόοδο και την έλλειψη διεθνούς νομικής βοήθειας.
Οι ειδικοί έχουν επισημάνει ότι η Emco είναι μία από τις πολλές εταιρείες που κατασκευάζουν σοβιετικά πρότυπα άρματα μάχης 125 mm εκτός Ρωσίας, τα οποία εξακολουθούν να χρησιμοποιούν οι ουκρανικές δυνάμεις για τον παλιό τους στόλο αρμάτων μάχης. Αυτές οι συγκεκριμένες δυνατότητες μπορεί να είναι μεταξύ των λόγων για τους οποίους ο Βούλγαρος κατασκευαστής είναι στόχος απόπειρων δολιοφθοράς.
Για πρώτη φορά, η «Emko» έγινε αντικείμενο επίθεσης το 2011, όταν έκρηξη έπληξε μια από τις αποθήκες της στην Κεντρική Βουλγαρία. Ο Γκεμπρέφ ισχυρίστηκε ότι αυτή ήταν η πρώτη πράξη δολιοφθοράς εναντίον των εργοστασίων του, ισχυρισμός που δεν έχει επιβεβαιωθεί από επίσημη έρευνα. Άλλες εκρήξεις έχουν σημειωθεί όλα αυτά τα χρόνια, συμπεριλαμβανομένης μιας έκρηξης το 2022 και μιας μεγάλης πυρκαγιάς φέτος στο εργοστάσιο Emco στο Karnobat στην ανατολική Βουλγαρία.
Παρόμοια περιστατικά έχουν συμβεί και σε άλλους κατασκευαστές όπλων χωρίς οι αρχές να διερευνήσουν τις συνθήκες, λέει.
Η νέα κυβέρνηση της Βουλγαρίας υπολογίζει στη βιομηχανία όπλων της χώρας για να τονώσει την οικονομική ανάπτυξη στο φτωχότερο κράτος μέλος της ΕΕ. Οι βουλγαρικές εξαγωγές έχουν εκτιναχθεί κατά περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο ευρώ το 2022 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος – και «ένα μεγάλο μέρος οφείλεται στην παραγωγή πυρομαχικών», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Τόντορ Ταγκάρεφ στους Financial Times.
—