Πολλοί μας θεωρούσαν υπερβολικούς τότε. Άλλωστε πως θα μπορούσε κάποιος να καταστρέψει τη ΔΕΗ, όταν το 2008 είχε το φθηνότερο ρεύμα στην Ευρώπη, άρα κάνεις δεν μπορούσε να την ανταγωνιστεί στα ίσα, και μάλιστα με τζιρο 6 δισεκατομμυρίων ευρώ (τον μεγαλύτερο στα βαλκάνια) και 1 δισεκατομμύριο ευρώ κέρδη;
Σήμερα έχουμε φτάσει στο (κάποτε) ανήκουστο, οι «κουτόφραγκοι» να έχουν αρνητικές (!) τιμές ρεύματος και εμείς με τόσο δωρεάν νερο, λιγνήτη και αιολικά το ακριβότερο ρεύμα στην Ευρώπη και τον κόσμο
- Διαβάστε το άρθρο της Στέλλας Σαρρή, Ηλεκτρολόγου Μηχανικού & Μηχανικού Υπολογιστών, MSc, PhD με προϋπηρεσία στη ΡΑΕ και στον ΑΔΜΗΕ:
“Μια ενδιαφέρουσα ανάλυση που αξίζει να διαβάσετε, δεδομένου ότι αναφέρεται σε αρνητικές τιμές στην αγορά ενέργειας, οι οποίες εμφανίστηκαν σε πολλές χώρες (ΟΧΙ στην Ελλάδα). Η ύπαρξη αρνητικών ή χαμηλών τιμών ας έχουμε υπόψη ότι επηρεάζει και τη Λιανική όπως έχουμε πει, άρα το τι πληρώνουμε για το ρεύμα.
Το 2023 ήταν η χρονιά στην οποία σημειώθηκε ρεκόρ αρνητικών (!) τιμών στην Προημερήσια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Day-ahead market).
Επισημαίνεται εδώ ότι η αγορά μπορεί να αυτορρυθμιστεί και να οδηγήσει σε χαμηλές (ή και αρνητικές όπως βλέπουμε εδώ!) τιμές, εφόσον υπάρχει επάρκεια ενέργειας και δεν έχουμε έλλειψη καυσίμου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην υπάρχουν στρεβλώσεις στην αγορά και να μην σημειώνονται περιστατικά χειραγώγησης που αυξάνουν τεχνητά τις τιμές. Αυτό προϋποθέτει παρακολούθηση και έλεγχο από τον Ρυθμιστή.
Σε αυτήν την περίπτωση, οι περισσότερες ώρες με αρνητικές τιμές ήταν στη Σκανδιναβία. Η πιο μακρά συνεχόμενη περίοδος με αρνητικές τιμές σημειώθηκε στη Γερμανία από τις 24 έως τις 25 Δεκεμβρίου.
Οι παράγοντες που οδήγησαν στην τόσο μαζική εμφάνιση αρνητικών και, εν γένει, χαμηλών τιμών ήταν:
- – Οι πολλές βροχοπτώσεις το καλοκαίρι, οι οποίες γέμισαν τα ρεζερβουάρ των υδροηλεκτρικών σταθμών
- – Η χαμηλή ζήτηση, ειδικά την περίοδο των γιορτών των Χριστουγέννων, λόγω ήπιου καιρού χωρίς πολλά κρύα
- – Η υψηλή παραγωγή από αιολικά, λόγω δυνατών ανέμων
- Η ανάλυση στο παρακάτω άρθρο που αναφέρω σε σχόλιο και τις φωτογραφίες που το συνοδεύουν είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Μπορεί να δει κανείς:
- – Τον αριθμό των ωρών με αρνητικές τιμές ανά χώρα
- – Τη μέση τιμή της ενέργειας στην Προημερήσια Αγορά κατά τη διάρκεια των αρνητικών τιμών
- – Τις αιτίες της ύπαρξης αρνητικών τιμών και
- – Μια ανάλυση ανά χώρα.
- Το άρθρο του Jean-Paul Harreman μεταφρασμένο στα Ελληνικά από το linkedin:
2023: The Year of Extreme Negative Prices
Καθώς η τελευταία δημοπρασία της επόμενης ημέρας του 2023 έχει εκκαθαριστεί, μπορούμε να οριστικοποιήσουμε τους αριθμούς για ένα εξαιρετικό έτος ανάκαμψης. Μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, όπου σημειώθηκαν επίπεδα ρεκόρ τιμών και απότομη μείωση των αρνητικών τιμών, το 2023 οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας ομαλοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό. Δείτε την οπτικοποίηση εδώ.
Το λέω σε μεγάλο βαθμό, γιατί έχουμε δει κάποιες εξαιρετικές μέρες, αυτές που θα θυμόμαστε είναι οι μέρες με ακραία αρνητικές τιμές. Στην EnAppSys, παρακολουθούμε την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη εδώ και αρκετά χρόνια και κάθε χρόνο κάνουμε προβλέψεις για το πότε η αγορά μπορεί να «σπάσει», δηλαδή ξεκάθαρη στην ελάχιστη τιμή. Αρχικά είχαμε υπολογίσει ότι θα συνέβαινε από το 2026, αλλά μεταφέραμε αυτήν την πρόβλεψη στο 2025 στην αρχή αν φέτος. Στη συνέχεια, τον Απρίλιο, λόγω ενός προβλήματος πληροφορικής σε έναν από τους ΔΣΜ, υπήρξε διασυνοριακή κρίση χωρητικότητας στα ολλανδικά σύνορα με το Βέλγιο και για πρώτη φορά, η αγορά δεν μπόρεσε να εκκαθαρίσει, επειδή είχε σπάσει ένα όριο. Αυτό ήταν τότε στα €-150, προκαλώντας έναν δεύτερο γύρο της δημοπρασίας.
Αργότερα μέσα στο έτος αυτό το έναυσμα αφαιρέθηκε και ορίστηκε στα -500 €, το οποίο στη συνέχεια χτυπήθηκε και το 2023 στην ήπειρο, την Κυριακή 2 Ιουλίου. Ακολούθησε ρεκόρ αρνητικών τιμών, αν και η αγορά διέφυγε να μειώσει αρκετές φορές την ελάχιστη τιμή εκκαθάρισης.
Τις ημέρες υψηλής ανανεώσιμης ενέργειας βλέπουμε πολύ χαμηλότερη σύγκλιση τιμών από ό,τι σε ημέρες όπου η συμβατική ενέργεια παράγει συμβατικές ροές, περισσότερο σύμφωνες με την εγκατεστημένη ισχύ των διασυνδέσεων.
Ο υψηλότερος αριθμός αρνητικών τιμών παρατηρήθηκε στη Σκανδιναβία, οι χαμηλότερες μέσες αρνητικές τιμές παρατηρήθηκαν στην Ολλανδία. Η μεγαλύτερη συνεχής περίοδος με αρνητικές τιμές σημειώθηκε στη Γερμανία από τις 24 έως τις 25 Δεκεμβρίου. Μια άνευ προηγουμένου πορεία 36 ωρών διαδοχικών αρνητικών τιμών προκλήθηκε από τη χαμηλή ζήτηση (ήπιος καιρός την Κυριακή ενόψει των Χριστουγέννων) και την υψηλή παραγωγή ανέμων.
Ο υψηλός αριθμός αρνητικών τιμών προκλήθηκε από το πλεόνασμα βροχοπτώσεων στις αρχές και επίσης στα τέλη του καλοκαιριού, ωθώντας την ανάγκη ροής δεξαμενών καθώς η βροχή γέμιζε συνεχώς τις λεκάνες. Αυτό έγινε ακόμη και σε μέτρια αρνητικές τιμές καθώς οι εγγυήσεις προέλευσης αντιστάθμιζε τα αρνητικά έσοδα.
Κατά τη διάρκεια των εορτών των Χριστουγέννων, αρκετές χώρες της ηπείρου σημείωσαν δραματική αύξηση των αρνητικών ωρών τιμών, με χαμηλή ζήτηση και αρκετά ήπιο και θυελλώδη καιρό. Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στις χώρες με τα πιο ξεκάθαρα μοτίβα.
Φινλανδία
Στη συνέχεια, τον Νοέμβριο είδαμε το σφάλμα προσφοράς στη Φινλανδία, αναγκάζοντας τη φινλανδική τιμή να εκκαθαριστεί στα €-500. Αυτό ήταν ένα περιστατικό, αλλά κοιτάζοντας πίσω στη χρονιά, η Φινλανδία είδε έναν εξαιρετικά υψηλό αριθμό αρνητικών τιμών, τον υψηλότερο αριθμό στην Ευρώπη. Αυτό προκλήθηκε λόγω έλλειψης ευελιξίας στο σύστημα μετά την έναρξη λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού Okiluouto 3. Εάν φυσάει και η υδροηλεκτρική ροή του ποταμού είναι υψηλή, το πυρηνικό εργοστάσιο περιορίζεται, προκαλώντας αρνητικές τιμές.
Σκανδιναβοί
Στη Νορβηγία και τη Σουηδία, πολλές από τις αρνητικές τιμές οφείλονται στην αξία των Εγγυήσεων Προέλευσης. Όταν υπάρχει αφθονία υδροηλεκτρικής ενέργειας (δεξαμενές και ροή ποταμού) και οι διασυνδέσεις προς την Ευρώπη αντιστρέφονται λόγω της υψηλής ηλιακής και αιολικής ενέργειας στη Γερμανία, την Ολλανδία και τη Μεγάλη Βρετανία, μια αξία GoO έως και 8 €, καθιστούσε κερδοφόρα τη λειτουργία υδροηλεκτρικά εργοστάσια σε τιμές κάτω από το μηδέν, κάτι που συνέβη πάνω από 400 ώρες στα βόρεια μέρη της Σουηδίας και της Νορβηγίας. Οι τιμές δεν πήγαν πολύ κάτω από το μηδέν στη δημοπρασία της επόμενης ημέρας, καθώς η αξία των GoO’s ήταν περιορισμένη σε σύγκριση με τις επιδοτήσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε άλλες χώρες. Οι περιοχές NO2 και SE4 παρουσίασαν το μικρότερο ποσό αρνητικών τιμών, λόγω των δεσμών τους με την ήπειρο και των διαφορών στις αιτίες των αρνητικών τιμών. Εξαιτίας αυτού, οι περιφέρειες μπόρεσαν να εξάγουν στη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, τη Βαλτική, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Δανία, όπου τα εσωτερικά σύνορα στη Σουηδία και τη Νορβηγία ήταν συμφορημένα.
Ολλανδία
Στην Ολλανδία, η ποσότητα της εγκατεστημένης ηλιακής δυναμικότητας υπερβαίνει τη ζήτηση αιχμής, που σημαίνει ότι χρειάζεται να εξάγει πολύ μεγάλη ενέργεια κατά τη διάρκεια της ηλιακής αιχμής το καλοκαίρι. Όταν οι διασυνδέσεις γεμίζουν, αυτό σημαίνει ότι η ολλανδική αγορά αποσυνδέεται από τη σύζευξη της αγοράς (για το πλεόνασμα) και εκκαθαρίζεται σε χαμηλότερες τιμές. Όταν υπάρχει και αέρας και ήλιος, αυτό συμβαίνει επίσης, αλλά προς το παρόν κυρίως το καλοκαίρι τα περιβόητα ηλιόλουστα πρωινά της Κυριακής. Καθώς η ηλιακή ενέργεια αυξάνεται περαιτέρω, η διάρκεια των αρνητικών τιμών θα αυξηθεί, όπως και η επίδραση στις παρακείμενες αγορές.
Δανία και Γερμανία
Στη Δανία και τη Γερμανία, κυρίως ο άνεμος προκαλεί αρνητικές τιμές, αν και ο αντίκτυπος της ολλανδικής ηλιακής ενέργειας δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η Γερμανία έχει τεράστια ηλιακή δυναμικότητα και η Δανία έχει εγκαταστήσει μεγαλύτερη αιολική δυναμικότητα από αυτή που έχει ζήτηση. Με τις διασυνδέσεις να τροφοδοτούν τη Δανία και μέσω της Γερμανίας στο εξωτερικό, αυτές οι δύο χώρες λειτουργούν ως ενεργειακοί κυκλικοί κόμβοι στη Βόρεια, Νότια και Ανατολική κατεύθυνση.
Βαλκανία
Στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η αιολική ενέργεια δεν είναι ένας τεράστιος παράγοντας για αρνητικές τιμές, αν και στη Ρουμανία οι ημέρες με ισχυρό άνεμο θεωρείται ότι προκαλούν αρνητικές τιμές. Είδαμε άφθονη υδροηλεκτρική ενέργεια στην Κροατία, στις αρχές του έτους. Στη Βουλγαρία και την Ουγγαρία, η ηλιακή ενέργεια έχει σημειώσει σημαντικές αυξήσεις και εκτός από την επιρροή πέρα από τα σύνορα μέσω της Γερμανίας, η επίδραση της ηλιακής ενέργειας συμβάλλει επίσης στην πρόκληση τοπικών αρνητικών τιμών.
Πλήρης κατάταξη
