Χρονολογείται στο 470-460 π.Χ.
Τον Σεπτέμβριο του 490 π.Χ. στην πεδιάδα του Μαραθώνα, 10.000 Αθηναίοι και 1.000 σύμμαχοί τους από την βοιωτική πόλη-κράτος των Πλαταιών, υπό τη διοίκηση του στρατηγού Μιλτιάδη, πολέμησαν και νίκησαν τον στρατό της πανίσχυρης Περσικής Αυτοκρατορίας. Η μάχη οδήγησε στο άδοξο τέλος της πρώτης προσπάθειας της Περσίας, επί της βασιλείας του Δαρείου Α΄, να υποτάξει την Ελλάδα.
Οι Αθηναίοι, κατά την καθιερωμένη συνήθεια, έστησαν στο πεδίο της μάχης, τρόπαιο από ξύλο στο οποίο κρέμασαν όπλα-λάφυρα από τους Πέρσες.
Αντίγραφο του Τροπαίου, κοντά στην αρχική του θέση, στην Παναγία Μεσοσπορίτισσα.
Μερικά χρόνια αργότερα το αντικατέστησαν με μνημειώδες τρόπαιο από λευκό μάρμαρο για να θυμίζει τη μεγάλη νίκη κατά των Περσών. Πάνω στον κίονα ήταν πιθανώς τοποθετημένο το άγαλμα της Νίκης, σε υπερφυσικό μέγεθος και ζωηρή κίνηση.
Η μία όψη του τμήματος του Τροπαίου που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα.
Η άλλη όψη του τμήματος του Τροπαίου που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα.
Τμήμα του Τροπαίου εκτίθεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα, ενώ κοντά στην αρχική του θέση, στην Παναγία Μεσοσπορίτισσα είναι στημένο αντίγραφό του.
Το Τρόπαιο αποκαταστάθηκε το 2004 με όσα τμήματα από τον κίονα και το κιονόκρανο έχουν διασωθεί. Το 2016 το κιονόκρανο συμπληρώθηκε από τον καθηγητή Μανόλη Κορρέ με δύο τμήματα από το επίθημα.