«Ελα στη δουλειά με τον βασικό μισθό, γιατί εδώ έχει πολλά tips». Αυτή τη φράση ακούν συνεχώς οι εργαζόμενοι στον τουρισμό και στην εστίαση προκειμένου να αποδεχθούν μια δουλειά που τους προτείνεται.
Η κυβέρνηση ξαφνικά ανακάλυψε μια «τρύπα» στο φαινόμενο των φιλοδωρημάτων και αποφάσισε να φέρνει νέα διάταξη που να βάζει τάξη στο τοπίο. Ετσι, ένας εργαζόμενος που λαμβάνει πουρμπουάρ στη δουλειά του (σερβιτόρος, delivery, κομμωτήρια, υπάλληλοι ξενοδοχείων κ.λπ.) έως 300 ευρώ τον μήνα ή έως 3.600 ευρώ τον χρόνο θα πρέπει να τα δηλώσει στην Εφορία, αλλά πλέον θα είναι αφορολόγητα και δεν θα έχουν ασφαλιστικές κρατήσεις.
Με το ισχύον πλαίσιο τα φιλοδωρήματα έπρεπε να δηλώνονται στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση (ΑΠΔ), να συνυπολογίζονται με το φορολογητέο εισόδημα και να φορολογούνται, όπως ακριβώς φορολογείται και ο μισθός του εργαζομένου. Οπως σημειώνουν στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, όλα τα προηγούμενα χρόνια η νομική αυτή πρόβλεψη ήταν πρακτικά ανεφάρμοστη: στη συντριπτική τους πλειονότητα τα φιλοδωρήματα εισπράττονταν με μετρητά και μόνο ένα πολύ μικρό μέρος τους δηλώνονταν στην ΑΑΔΕ. Λόγω της ραγδαίας εξάπλωσης των ηλεκτρονικών συναλλαγών, της διασύνδεσης POS με τις ταμειακές μηχανές και της εντατικοποίησης των ελέγχων της ΑΑΔΕ, προέκυψαν φιλοδωρήματα μέσω POS που έπρεπε να φορολογηθούν.
Οποιοι εργαζόμενοι έχουν tips πάνω από 3.600 ευρώ, θα φορολογούνται κανονικά με τις κλίμακες των μισθωτών. Για παράδειγμα, εργαζόμενος με μισθό 1.200 ευρώ τον μήνα μεικτά, που δουλεύει ολόκληρο το έτος, έλαβε μέσα στη χρονιά φιλοδωρήματα ύψους 5.000 ευρώ. Ετσι, δεν θα φορολογηθεί μόνο για τα 14.470 ευρώ του εισοδήματός του, αλλά και για τα επιπλέον 1.400 ευρώ που θα λάβει ως πουρμπουάρ και θεωρούνται εισόδημα (η διαφορά των 5.000 ευρώ και του αφορολόγητων φιλοδωρημάτων των 3.600 ευρώ τον χρόνο).
Φιλοδωρήματα
Το μεγάλο αλαλούμ με το μέτρο θα φανεί την επόμενη καλοκαιρινή τουριστική σεζόν, καθώς κάθε χρόνο λείπουν από την αγορά όλο και περισσότεροι υπάλληλοι. Το οικονομικό επιτελείο θεωρεί πως θα μπορεί να ελέγξει τις συμβάσεις των εργαζομένων στον τουρισμό, παρέχοντάς τους ένα πλέγμα προστασίας έναντι εργοδοτών που θα επιχειρήσουν να εκμεταλλευτούν το αφορολόγητο με τα φιλοδωρήματα. Θα εισαχθεί δηλαδή μια αντικαταχρηστική διάταξη για τυχόν εργοδότες που θα σκεφτούν να μειώσουν τεχνητά τους μισθούς δηλώνοντας μέρος αυτών ως φιλοδωρήματα. Σε περίπτωση μείωσης των τακτικών αποδοχών, με ταυτόχρονη ισόποση αύξηση των αποδοχών από φιλοδωρήματα, ο εργοδότης θα κληθεί να πληρώσει εισφορά 22% επί της μείωσης των τακτικών αποδοχών.
Οι εποχικοί υπάλληλοι όμως υπογράφουν κάθε χρόνο και νέα σύμβαση, η οποία μπορεί να περιέχει τελείως διαφορετικούς όρους από την προηγούμενη χρονιά, ακόμα κι αν εργαστούν στην ίδια επιχείρηση και στο ίδιο ακριβώς πόστο. Με άλλα λόγια, αν ένας εργοδότης τη φετινή σεζόν έδινε 1.500 ευρώ τον μήνα καθαρά (επί πέντε μήνες) σε έναν εργαζόμενο σε νησί, του χρόνου θα μπορεί να του δώσει ακόμα και 800 ευρώ τον μήνα για το ίδιο διάστημα, από τη στιγμή που ο εργαζόμενος θα έχει αφορολόγητα tips 3.600 ευρώ. Δηλαδή, αντί να του δώσει για πέντε μήνες μισθό 7.500 ευρώ, ο εργαζόμενος θα λάβει από τον εργοδότη 3.900 ευρώ και τα υπόλοιπα από τα tips που ενδέχεται να λάβει!
Ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός πάντως δεν θα καταφέρει να ελέγξει ποτέ τα φιλοδωρήματα που δίνονται με μετρητά, γι’ αυτό και επιβάλλει φορολόγηση μόνο σε εκείνα μέσω των POS. Αυτό που δεν έχει υπολογίσει το οικονομικό επιτελείο, το οποίο θεωρεί εμμέσως πλην σαφώς ότι από τα φιλοδωρήματα προκύπτει… φοροδιαφυγή, είναι πως αρκετοί πελάτες πληρώνουν τον λογαριασμό ηλεκτρονικά, αλλά αφήνουν tips μετρητά.
«Μπακαλίστικος» υπολογισμός
Αν κάποιος επιχειρήσει να διαβάσει… ανάποδα τη διάταξη, θα αντιληφθεί πως το οικονομικό επιτελείο δεν θέλει να ελαφρύνει τους εργαζομένους, αλλά να εισπράξει επιπλέον φορολογικά έσοδα.
Οσοι λαμβάνουν tips πάνω από 3.600 ευρώ τον χρόνο θα φορολογούνται κανονικά, ως εισόδημα. Μάλιστα έχουν προχωρήσει σε συγκεκριμένους υπολογισμούς, βγάζοντας με έναν άκρως «μπακαλίστικο» τρόπο πως τα φιλοδωρήματα αγγίζουν κάθε χρόνο τα 400.000.000. ευρώ.
Οπως αναφέρουν, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές στον κλάδο της εστίασης έφτασαν τα 8 δισ. ευρώ (+10% από το προηγούμενο έτος) και τα 580.000.000 στα κομμωτήρια. Οι γραφειοκράτες του οικονομικού επιτελείου θεωρούν πως το 4%-5% αυτών των συναλλαγών αφορά… φιλοδωρήματα (!) και αποτελούν δυνητικά έσοδα στα κρατικά ταμεία.
Η ΠΟΕΕΤ θέτει καίρια ερωτήματα και διαψεύδει τους υπολογισμούς της κυβέρνησης
«Αν είναι έτσι, λοιπόν, δεν υπάρχει λόγος να διεκδικούμε καλύτερους μισθολογικούς όρους μέσω των κλαδικών συμβάσεων εργασίας και αν αυτό αποδειχθεί στην πράξη με τα έσοδα που θα μαζέψει η κυβέρνηση από τη φορολόγηση αυτού του ποσού θα είναι σε θέση να αυξήσει τη χρονική ισχύ του επιδόματος ανεργίας των εποχικά εργαζόμενων ή μήπως όχι;» αναρωτιέται υπαινικτικά η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στον Τουρισμό – Επισιτισμό (ΠΟΕΕΤ) σε ανακοίνωσή της.
Η ομοσπονδία, που καλεί σε απεργία όλων των εργαζομένων του κλάδου στις 23 Οκτωβρίου, διαψεύδει τους υπολογισμούς της κυβέρνησης, επισημαίνοντας πως η συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων στην εστίαση δεν ξεπερνά σε φιλοδωρήματα το ποσό των 300 ευρώ μηνιαίως.
Απαντώντας στις κυβερνητικές εξαγγελίες, θέτει μια σειρά από καίρια ερωτήματα, όπως:
1. Πώς θα μοιράζει το φιλοδώρημα ο εργοδότης στους εργαζομένους και ποιος θα τον ελέγχει;
2. Το φιλοδώρημα, αν και δίνεται με κάρτα, καταλήγει σε ένα κοινό ταμείο που οι εργαζόμενοι το μοίραζαν βάσει πόντων που προκύπτουν από την παλαιότητα και την ειδικότητα. Ποιος εγγυάται πως κακόβουλοι εργοδότες δεν θα συμψηφίζουν μισθό και φιλοδώρημα;