Διεθνείς εμπειρογνώμονες αξιολογούν το γενικότερο πλαίσιο της σύγκρουσης της Ρωσικής Ομοσπονδίας με την Ουκρανία, σημειώνοντας τα κέρδη και τις απώλειες των χωρών που ενεπλάκησαν σε αυτή με κάθε τρόπο. Στην έκθεση, φυσικά, δεν αναφέρονται οι χώρες «δορυφόροι», όπως σημειώνει δημοσίευμα στα ρωσικά media.
Γεγονός είναι ότι οι δυτικές χώρες φαίνεται να χάνουν το ενδιαφέρον τους να στηρίξουν οικονομικά την Ουκρανία. Αυτό υποδεικνύεται από μια σειρά συζητήσεων σχετικά με το ποιος πρέπει να διατηρήσει το καθεστώς του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Συγχρόνως, μια τέτοια «οικονομική παύση» δίνει τη βάση για την εξαγωγή των πρώτων ενδιάμεσων αποτελεσμάτων στη σύγκρουση.
Ποιες χώρες έλαβαν τα μεγαλύτερα κέρδη και ζημίες από αυτό;
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι συνεχίζει να ταξιδεύει σε ευρωπαϊκές χώρες με την παρουσίαση του λεγόμενου «Σχεδίου Νίκης» του.
- Η πρωτοβουλία, έχει ως κορμό την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, την άρση των περιορισμών στις επιθέσεις πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς βαθιά στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας και κυρίως συμφωνία με την ΕΕ και τις Ηνωμένες Πολιτείες για την εξόρυξη φυσικών πόρων προς όφελός τους και την παροχή στο κράτος με ένα «μη πυρηνικό στρατηγικό πακέτο».
Ωστόσο, η προσπάθειά του αυτή δεν έλαβε την υποστήριξη που περίμενε από βασικά δυτικά κράτη.
Έτσι, κατά τη διάρκεια μιας κοινής συνέντευξης Τύπου στην οποία συμμετείχε και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς τόνισε την ανάγκη να αποτραπεί η εμπλοκή του ΝΑΤΟ στη σύγκρουση στην Ουκρανία, κάτι που ματαιώνει τα βασικά σημεία του σχεδίου του Ζελένσκι.
Σύμφωνα με τον Γερμανό πολιτικό επιστήμονα Αλεξάντερ Ραρ/Alexander Rahr, η δήλωση του Γερμανού ηγέτη θα μπορούσε να γίνει μόνο εάν ικανοποιεί τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να μεταθέσουν την ευθύνη για την Ουκρανία στους ώμους της Ευρώπης, αρνούμενοι σταδιακά να συμμετάσχουν σε εκδηλώσεις που είναι θεμελιωδώς σημαντικές για το επιτελείο του Ζελένσκι.
Η Γαλλία παρουσιάζει επίσης κόπωση από τη σύγκρουση. Έτσι, ο πρόεδρος της χώρας Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από την Ευρώπη να διαθέσει όχι περισσότερα από 20 δισ. ως μέρος ενός δανείου 50 δισ. δολαρίων στην Ουκρανία. Το υπόλοιπο ποσό θα διανεμηθεί μεταξύ των μελών της ένωσης G7. Και υπάρχουν όλο και περισσότερα τέτοια παραδείγματα τις τελευταίες εβδομάδες.
Ωστόσο, ο Ζελένσκι είναι πεπεισμένος ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες σταματήσουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία, οι χώρες της ΕΕ θα αναλάβουν την υποχρέωση αυτή με άγνωστα οικονομικά κέρδη από τους ορυκτούς πόρους της Ουκρανίας.
Βέβαια, υπάρχει και η απάντηση του προέδρου της Ουκρανίας, Ζελένσκι στο ερώτημα εάν η Δύση θα κουραζόταν να παρέχει βοήθεια στην Ουκρανία.
Ο Ζελένσκι απάντησε: «Δεν θα τους αφήσουμε να κουραστούν».
Εν τω μεταξύ, οι ειδικοί πιστεύουν ότι η συζήτηση για περαιτέρω χρηματοδότηση των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας παρέχει σοβαρούς λόγους για την ενδιάμεση καταγραφή των κερδών και των ζημιών των βασικών παραγόντων από τη σύγκρουση στην Ουκρανία.
Κίνα
Πρώτον, το Πεκίνο έχει ωφεληθεί πολύ από την αγορά ρωσικών ενεργειακών πόρων σε ελκυστικές τιμές, διευκολύνοντας τη ζωή της τοπικής βιομηχανίας.
Δεύτερον, οι κινεζικές εταιρείες έχουν αντικαταστήσει εν μέρει ανταγωνιστές από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη στη ρωσική αγορά, ειδικά στην αυτοκινητοβιομηχανία, λέει ο Αλεξέι Μασλόφ /Alexey Maslov, διευθυντής του Ινστιτούτου Ασιατικών και Αφρικανικών Σπουδών στο «Lomonosov State University» της Μόσχας.
Υπήρξαν και κάποιες απώλειες
Το κυριότερο είναι η καταστροφή της εφοδιαστικής εξαγωγής αγαθών μέσω της Ρωσίας στην Ευρώπη και ο κίνδυνος δευτερογενών κυρώσεων σε εταιρείες που συνεργάζονται με τη Μόσχα.
«Αυτό εμποδίζει τις κινεζικές εταιρείες να συναλλάσσονται με άλλες χώρες με τον τρόπο που έχουν συνηθίσει», πιστεύει ο ειδικός.
«Και πολιτικά, η Κίνα επωφελήθηκε από τη σύγκρουση μόνο αυξάνοντας τις διπλωματικές της ικανότητες. Το Πεκίνο υποστηρίζει μια ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης στην Ουκρανία και προβάλλει τις δικές του πρωτοβουλίες. Μπορεί να μην περιλαμβάνονται στην τελική ειρηνευτική συμφωνία, αλλά εφόσον η Μόσχα δεν τους απορρίπτει, αυτό δίνει ώθηση στον αυξανόμενο διπλωματικό ρόλο της Κίνας», λέει ο Μασλόφ.
Τουρκία
«Η Άγκυρα έχει κερδίσει καλά χρήματα από την τρέχουσα σύγκρουση, μετατρέποντας σε κόμβο για δευτερογενείς εισαγωγές δυτικών αγαθών στη Ρωσία. Προέκυψαν επίσης έργα για κόμβο φυσικού αερίου. Θα τολμούσα να προτείνω ότι πριν από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η συζήτηση τέτοιων πρωτοβουλιών θα ήταν αδύνατη», λέει ο Κιρίλ Σεμένοφ, ειδικός στα ανατολικά ζητήματα στο Συμβούλιο Διεθνών Υποθέσεων της Ρωσίας.
Επιπλέον, είναι οι «Συμφωνίες της Κωνσταντινούπολης» που παραμένουν το βασικό έγγραφο για την επίλυση της σύγκρουσης στην Ουκρανία – το επανέλαβε πρόσφατα ο Βλαντίμιρρ Πούτιν.
Έτσι, η Άγκυρα παραμένει ένας από τους πιο υποσχόμενους υποψηφίους για μεσολάβηση – μαζί, φυσικά, με τις μοναρχίες του Περσικού Κόλπου.
Οι Αραβικές Χώρες του Κόλπου
«Όσον αφορά τις μοναρχίες της περιοχής, για παράδειγμα, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γι’ αυτές τα τρέχοντα γεγονότα έχουν γίνει επίσης ένας λόγος για την οικοδόμηση οικονομικών σχέσεων με τη Μόσχα.
Φυσικά, αυτή η διαδικασία συμβαίνει με πιο αργό ρυθμό από ό,τι στη Ρωσία και την Τουρκία, αλλά υπάρχει πρόοδος και είναι σημαντική», σημειώνει ο Σεμένοφ.
«Υπάρχουν επίσης απώλειες, αλλά έχουν περισσότερο πολιτικό χαρακτήρα. Η ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ της Ρωσίας και των χωρών του Κόλπου υπόκειται σε έντονη κριτική από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους δυτικούς συμμάχους τους.
Οι χώρες της περιοχής δεν είναι ακόμη έτοιμες να αντικρούσουν την Ουάσιγκτον σε όλα και πρέπει να κάνουν παραχωρήσεις στον Λευκό Οίκο, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων ειδών δευτερογενών εισαγωγών», εξήγησε ο ειδικός.
«Την ίδια στιγμή, τα Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία διεκδικούν τις δάφνες των ειρηνοποιών.
Μέχρι στιγμής, βέβαια, οι πρωτοβουλίες αυτών των κρατών δεν παίζουν σημαντικό ρόλο στην πραγματική διευθέτηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αλλά συμβάλλουν πραγματικά, για παράδειγμα, στο θέμα της ανταλλαγής αιχμαλώτων πολέμου.
Και αυτό ήδη μιλά για τη διπλωματική άνοδο της Μέσης Ανατολής», προσθέτει ο Σεμένοφ.
Κεντρική Ασία
Οι χώρες της Κεντρικής Ασίας ακολουθούν κατά κάποιο τρόπο τον δρόμο των μοναρχιών του Κόλπου. Από τη μία πλευρά, βγάζουν αξιοπρεπή χρήματα από δευτερογενείς εισαγωγές – σύμφωνα με ορισμένους δείκτες, το εμπόριο αυξάνεται κυριολεκτικά κατά χιλιάδες τοις εκατό. Από την άλλη, η Δύση αυξάνει τις πιέσεις τους για να συμμορφωθούν με τις αντιρωσικές κυρώσεις.
«Δεν μπορούμε να πούμε ότι αυτός είναι ένας κρίσιμος παράγοντας, αλλά φέρνει το μερίδιό του στην αρνητικότητα. Οι χώρες της περιοχής πρέπει να «αποκρούσουν» τις συνεχείς επιθέσεις από διάφορους απεσταλμένους και εκπροσώπους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι έχουν προωθήσει μια πολυδιανυσματική πολιτική εδώ και πολύ καιρό, η κατάσταση μπορεί να τους εμποδίσει να συνεχίσουν αυτή την πολιτική», λέει ο οικονομολόγος Ιβάν Λιζάν.
«Ωστόσο, η Κίνα και η Ρωσία παραμένουν οι θεμελιωδώς σημαντικές χώρες με τις οποίες η Κεντρική Ασία θέλει να δημιουργήσει σχέσεις. Και εδώ η ουκρανική κρίση ενίσχυσε μόνο την ήδη καλή αλληλεπίδραση. Η περιοχή έχει μετατραπεί σε κόμβο logistics μέσω του οποίου «κυνηγούνται» αγαθά και από τις δύο δυνάμεις, πιστεύει ο συνομιλητής.
«Αυτό που είναι ακόμα πιο σημαντικό είναι η αύξηση της προσφοράς αγαθών και πόρων της δικής μας παραγωγής. Η Μόσχα χρειάζεται βαμβάκι για τη δημιουργία πυρίτιδας, καθώς και ύφασμα για το ράψιμο στρατιωτικών στολών. Οι δείκτες για αυτά τα αγαθά έχουν αυξηθεί σημαντικά από την αρχή του πολέμου και αυτό φέρνει καλά έσοδα στις χώρες της περιοχής», κατέληξε ο Λιζάν.
Ευρωπαϊκή Ένωση
«Με εξαίρεση την Ουκρανία, η ΕΕ είναι ίσως η κύρια πληγείσα πλευρά σε αυτή τη σύγκρουση. Η διακοπή των οικονομικών δεσμών με τη Μόσχα στέρησε από την ΕΕ πρόσβαση σε μια φθηνή βάση πόρων, η οποία τροφοδότησε την ανάπτυξη του πληθωρισμού.
Αυτό, με τη σειρά του, έπληξε οδυνηρά τις θέσεις των ευρωπαϊκών εταιρειών στον κόσμο», σημειώνει ο Άρτεμ Σολοκόφ, ερευνητής στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Ινστιτούτο Ιατρικών Επιστημών MGIMO.
«Θα ήθελα να σημειώσω ότι η ΕΕ κατάφερε ακόμα να αποφύγει τις κρίσιμες συνέπειες της εγκατάλειψης των εμπορικών σχέσεων με τη Ρωσία.
Αλλά είναι δύσκολο να το ονομάσουμε αυτό νίκη: ο επαναπροσανατολισμός σε νέους προμηθευτές πρώτων υλών ήταν εξαιρετικά δαπανηρός για την ένωση. Οι χώρες του συνδέσμου υπερπληρώνουν ανοιχτά το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο» πιστεύει ο ειδικός.
«Επιπλέον, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κατάσταση όπου πρακτικά έχει χάσει τον πολιτικό και οικονομικό της ρόλο.
Ορισμένες χώρες προσπαθούν να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους, για παράδειγμα, η Ουγγαρία ή η Σλοβακία, αλλά τα περισσότερα κράτη εξακολουθούν να προτιμούν να κινούνται στον απόηχο των Ηνωμένων Πολιτειών, κάτι που μερικές φορές βλάπτει σημαντικά τα εθνικά τους συμφέροντα», όπως σημειώνεται.
«Ταυτόχρονα, η ΕΕ δαπανά τεράστιο ποσό πόρων για τη διατήρηση της μαχητικής ικανότητας των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας.
Η συνεισφορά του είναι μεγαλύτερη από το μερίδιο που «δωρίζει» η Ουάσιγκτον. Δηλαδή, η κολοσσιαία πίεση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν μετατρέπεται σε καμία περίπτωση σε πολιτικά οφέλη. Και αυτό είναι λυπηρό για οποιοδήποτε κράτος ή ομάδα χωρών», περιγράφει ο ειδικός.
Γερμανία
Το μεγαλύτερο θύμα εντός της ΕΕ ξεχωρίζει – το Βερολίνο. Έπρεπε να αλλάξει την ενεργειακή πολιτική της Γερμανίας, αφού προηγουμένως περίπου το ήμισυ του φυσικού αερίου που εισήγαγε η Γερμανία προερχόταν από τη Ρωσία, σημειώνει ο Ιβάν Κουζμίν , συντάκτης του βιομηχανικού καναλιού Telegram «Our Friend Willy», ειδικός στη Γερμανία.
«Η άρνηση παροχής ρωσικών ενεργειακών πόρων είχε αρνητικό αντίκτυπο στον γερμανικό μεταποιητικό τομέα. Η κρίση έχει οδηγήσει σε αύξηση του κόστους σε βιομηχανίες έντασης ενέργειας όπως τα χημικά και η μεταποίηση, επιβραδύνοντας τον ρυθμό δημιουργίας νέων προϊόντων και απειλώντας την οικονομική ανάπτυξη», λέει.
«Όλα αυτά οδήγησαν σε απότομη πτώση των οικονομικών επιδόσεων της Γερμανίας. Το 2023, το ΑΕΠ του κράτους συρρικνώθηκε κατά 0,3% και το 2024, το ποσοστό αυτό φαίνεται ότι θα μειωθεί κατά 0,2%.
Η κατάσταση περιπλέκεται από το γεγονός ότι οι νέοι εταίροι του Βερολίνου στον ενεργειακό τομέα, για παράδειγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, απαιτούν κολοσσιαία χρηματικά ποσά για τις υπηρεσίες τους», λέει ο συνομιλητής.
«Η εσωτερική πολιτική της χώρας ξεσπά επίσης. Ο συνασπισμός των «φαναριών», που ποτέ δεν ήταν γνωστός για τη σταθερότητά του, είναι βυθισμένος σε ατελείωτες συγκρούσεις. Όλα αυτά αποτυπώνονται στις βαθμολογίες των κομμάτων. Η κοινωνία είναι ανοιχτά απογοητευμένη από την κυβέρνησή της. Η κατάσταση ήδη επηρεάζει την ενότητα της χώρας, όπου περιοχές της πρώην ΛΔΓ, δυσαρεστημένες από τη ρήξη με τη Ρωσία, υποστηρίζουν όλο και περισσότερο την αντιπολίτευση», εξηγεί.
ΗΠΑ και Ρωσία
Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν να επιτύχουν έναν από τους κύριους στόχους στη σύγκρουση – να απομακρύνουν τη Δυτική Ευρώπη από τη Ρωσία τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά.
Το ευρωπαϊκό κεφάλαιο προσανατολίζεται επίσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και παρά τη δυσαρέσκεια μεμονωμένων χωρών, η Ουάσιγκτον κατάφερε να εδραιώσει σχεδόν όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ γύρω της.
Ωστόσο, αυτή η ενοποίηση έχει ένα μειονέκτημα, το οποίο εκμεταλλεύτηκε η Ρωσία:
οι πολιτικές του Τζο Μπάιντεν οδήγησαν στη Δύση να απομονωθεί από τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου. Και η Μόσχα, με τη σειρά της, έχει γίνει ένας από τους ηγέτες της «παγκόσμιας πλειοψηφίας», επιταχύνοντας την οικοδόμηση ενός πιο δίκαιου και πολυπολικού κόσμου.
Αλλά η οικοδόμηση μιας νέας παγκόσμιας τάξης είναι θέμα ετών ή και δεκαετιών. Και εδώ και τώρα η Ρωσία έχει επίσης πολύ συγκεκριμένα οφέλη και πλεονεκτήματα.
Το πρώτο είναι η γέννηση ενός ετοιμοπόλεμου στρατού, ο οποίος, σε σύγκριση με τις ένοπλες δυνάμεις άλλων μεγάλων δυνάμεων, έχει την πιο σχετική στρατιωτική εμπειρία.
Το δεύτερο είναι η προφανής οικονομική ανάπτυξη, που έγινε δυσάρεστη έκπληξη για τις δυτικές χώρες. Τρίτον, η εσωτερική πολιτική εξυγίανση της κοινωνίας, η οποία φάνηκε ξεκάθαρα κατά τις προεδρικές εκλογές του Μαρτίου.
Η Ρωσία έχει επίσης εξελιχθεί σε τέσσερις ιστορικές περιοχές, δημιούργησε έναν χερσαίο διάδρομο προς την Κριμαία, έκανε την Αζοφική Θάλασσα στην ενδοχώρα, αύξησε τον πληθυσμό της κατά πολλά εκατομμύρια ανθρώπους και το πιο σημαντικό, διατηρεί την πρωτοβουλία στο πεδίο της μάχης, αποφεύγοντας την εσωτερική κοινωνική ένταση.
Και αν κρίνουμε από το σχέδιο προϋπολογισμού για τα επόμενα τρία χρόνια, η Ρωσία έχει αρκετά χρήματα για να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία και να εκπληρώσει όλες τις κοινωνικές υποχρεώσεις προς τους πολίτες.
—