Δημοσίευμα στο Al Jazeera Net συζητά τους λόγους και τα κίνητρα πίσω από την προσήλωση της Τουρκίας στην κατασκευή όπλων τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η οποία την οδήγησε να ενταχθεί στο κλαμπ των κορυφαίων εξαγωγέων αμυντικής βιομηχανίας αφού αντιμετώπισε τους δυτικούς περιορισμούς στις εισαγωγές στρατιωτικού εξοπλισμού.
Όπως τονίζεται, την τελευταία δεκαετία, η Τουρκία γνώρισε σημαντική ανάπτυξη στην αμυντική βιομηχανία, επιδεικνύοντας μια αξιοσημείωτη ικανότητα να επιτύχει στρατιωτική ανεξαρτησία σε ξηρά, θάλασσα και αέρα.
Με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, η Τουρκία έχει γίνει σημαντικός εξαγωγέας όπλων στην παγκόσμια αγορά.
Μέχρι το 2024, οι αμυντικές εξαγωγές της έφθασαν τα 7,1 δισεκατομμύρια δολάρια, μια σημαντική αύξηση από 1,9 δισεκατομμύρια δολάρια 10 χρόνια νωρίτερα, με την πελατειακή της βάση να επεκτείνεται για να συμπεριλάβει την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Πότε άρχισε η Τουρκία να βασίζεται στην τοπική παραγωγή;
Η Τουρκία ξεκίνησε την πορεία της προς τη στρατιωτική αυτάρκεια πριν από πολλά χρόνια, ιδρύοντας τη Διοίκηση Ανάπτυξης και Υποστήριξης Αμυντικών Βιομηχανιών (SAGEB) το 1985.
Αρχικά, το τμήμα αυτό επικεντρώθηκε στη διεθνή συνεργασία στην έρευνα και ανάπτυξη. Αλλά με την πάροδο του χρόνου, και καθώς αυξάνονταν οι περιορισμοί στα όπλα που μπορούσε να αγοράσει και να χρησιμοποιήσει η Τουρκία, η στρατηγική της χώρας μετατοπίστηκε στην εγχώρια παραγωγή.
Κατά την πρώτη δεκαετία της νέας χιλιετίας, η Τουρκία στράφηκε σταδιακά στον εγχώριο σχεδιασμό και την κατασκευή όπλων, οδηγώντας σε μαζική αύξηση της εγχώριας αμυντικής παραγωγής.
Σήμερα, η Τουρκία διαθέτει χιλιάδες κατασκευαστές που καλύπτουν όλους τους τομείς της άμυνας, από ξηρά έως αέρα και θάλασσα, καθιστώντας την έναν από τους κορυφαίους παίκτες στην παγκόσμια αγορά.
Τα τουρκικά drones είναι ένα εμβληματικό σύμβολο
Ένα από τα πιο σημαντικά τουρκικά αμυντικά προϊόντα στην παγκόσμια σκηνή είναι το μη επανδρωμένο εναέριο όχημα (UAV).
Ίσως το πιο διάσημο από αυτά είναι το Bayraktar TB2, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 2014 και έχει γίνει ένα από τα πιο αναγνωρισμένα αμυντικά προϊόντα της Τουρκίας παγκοσμίως.
Εκτός από το Anka-S, ένα αεροσκάφος μεσαίου ύψους, μεγάλης εμβέλειας με ωφέλιμο φορτίο έως 200 κιλά και το τακτικό drone Vestel Karayel με ωφέλιμο φορτίο 70 κιλών.
Ο τουρκικός αμυντικός τομέας αναπτύσσει επίσης το σύστημα «Çelik Kubbe», το οποίο βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό και την αναχαίτιση κάθε εναέριας απειλής.
Η Τουρκία εστιάζει επί του παρόντος στην ανάπτυξη του μαχητικού αεροσκάφους πέμπτης γενιάς, του Kaan, για να αντικαταστήσει τα γηρασμένα αμερικανικά F-16 της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Η λίστα άμυνας της Τουρκίας
Στην ξηρά ξεχωρίζουν τα τουρκικά τεθωρακισμένα άρματα μάχης, με επικεφαλής το Altay, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να ανταγωνιστεί δυτικά μοντέλα όπως το γερμανικό Leopard και το αμερικανικό Abrams.
Η Τουρκία κατασκευάζει επίσης αρκετά οχήματα ανθεκτικά στις νάρκες, όπως το Kirpi (Σκαντζόχοιρος), που χρησιμοποιείται ευρέως σε επιχειρήσεις κατά της εξέγερσης, καθώς και τα σύγχρονα οχήματα μάχης Kaplan και Pars, που παράγονται από την τουρκική αμυντική εταιρεία FNSS Αμυντικά Συστήματα.
Στον θαλάσσιο τομέα, η Τουρκία ξεκίνησε το έργο MILGEM ( Σχεδιασμός Εθνικού Πλοίου το 2004, με στόχο την παραγωγή προηγμένων πολεμικών πλοίων.
Το έργο κατέληξε στην κατασκευή της κορβέτας Ada και της σύγχρονης φρεγάτας ‘Istanbul’, με σχέδια για την παραγωγή πιο προηγμένων πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων.
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα επιτεύγματα του έργου είναι το αμφίβιο επιθετικό πλοίο TCG Anadolu, το μεγαλύτερο πλοίο του τουρκικού ναυτικού, το οποίο αναπτύχθηκε το 2023.
Έξυπνα όπλα και πύραυλοι: Ενσωμάτωση αμυντικών δυνατοτήτων
Οι αμυντικές δυνατότητες της Τουρκίας δεν περιορίζονται σε αεροσκάφη και άρματα μάχης, αλλά περιλαμβάνουν επίσης ένα ευρύ φάσμα έξυπνων όπλων και πυραύλων. Οι πιο εμφανείς από αυτούς είναι οι πύραυλοι μικρής εμβέλειας Bora και οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς Atmaca (Falcon).
Γιατί η Τουρκία στράφηκε στην κατασκευή όπλων;
Η ώθηση της Τουρκίας να αναπτύξει τις στρατιωτικές της βιομηχανίες μπορεί να εξηγηθεί ως αποτέλεσμα ενός συνδυασμού εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων.
Στη δεκαετία του 1970, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν εμπάργκο όπλων στην Άγκυρα μετά τη στρατιωτική της εισβολή και κατοχή τμήματος της Κύπρου.
Στη δεκαετία του 1990, η Γερμανία επέβαλε εμπάργκο όπλων στην Τουρκία λόγω της χρήσης κάποιων τεθωρακισμένων οχημάτων που πούλησε σε εγχώριες επιχειρήσεις και οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις το 2020 λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία.
Όλα τα παραπάνω ώθησαν την Τουρκία να επιταχύνει τις προσπάθειές της για την ανάπτυξη της δικής της στρατιωτικής βιομηχανίας, η οποία περιλαμβάνει πλέον περίπου 3.000 αμυντικές εταιρείες, καθιστώντας την έναν από τους κορυφαίους εξαγωγείς όπλων στον κόσμο.
Τουρκικές εξαγωγές: αξιοσημείωτη ανάπτυξη και προηγμένη θέση
Οι αμυντικές εξαγωγές της Τουρκίας έχουν σημειώσει σημαντική ανάπτυξη, αντιπροσωπεύοντας το 1,7% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων, καθιστώντας την τον 11ο μεγαλύτερο εξαγωγέα όπλων μεταξύ 2020 και 2024, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI).
Μεταξύ των πιο σημαντικών πελατών της από το 2020 έως το 2024 είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Πακιστάν και το Κατάρ.
Μία από τις πιο γνωστές εξαγωγές της Τουρκίας είναι το Bayraktar TB2, το οποίο έχει εξαχθεί σε τουλάχιστον 31 χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Ιράκ, της Ουκρανίας, της Κένυας, του Μπαγκλαντές και της Ιαπωνίας.
Σε μια κίνηση που στοχεύει στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας της στη στρατιωτική παραγωγή, η Baykar, η κατασκευάστρια εταιρεία του αεροσκάφους, ανακοίνωσε μια επένδυση 300 εκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη των δικών της κινητήρων. Αυτό θα μειώσει την εξάρτηση από εξωτερικούς κινητήρες, ιδιαίτερα στα drones της, όπως το Akinci, καθώς και στην ανάπτυξη ενός κινητήρα στροβιλοκινητήρα για το μαχητικό αεροσκάφος Kızılılma.
Η σημαντική ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας αντανακλά μια στρατηγική εξέλιξη που υπερβαίνει την αντίδραση σε εξωτερικές προκλήσεις.
Σήμερα, η Τουρκία διαθέτει προηγμένες αμυντικές δυνατότητες σε διάφορους τομείς, από drones μέχρι άρματα μάχης και ναυτικό πυροβολικό, και είναι σημαντικός παίκτης στην παγκόσμια αγορά όπλων, ενισχύοντας τη διεθνή της θέση και συμβάλλοντας στη στρατιωτική και οικονομική της δύναμη.
Turk Press
—