Σε άρθρο γνώμης με τίτλο «Για να σώσουμε τη νεολαία μας, ας επιτεθούμε στις οθόνες», που δημοσιεύτηκε στον γαλλικό Τύπο, ο πρώην πρωθυπουργός και γενικός γραμματέας του κόμματος Αναγέννηση Γκαμπριέλ Ατάλ και ο παιδίατρος Μαρσέλ Ρουφό διατυπώνουν σοκαριστικές προτάσεις για την καταπολέμηση της εξάρτησης των νέων από τις οθόνες.
Από τη Μαρία Δεναξά, εφημερίδα «δημοκρατία»
Μεταξύ των μέτρων που προτείνουν είναι η απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων και ο περιορισμός του διαδικτύου σε μία ώρα την ημέρα για τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών. «Με τον ίδιο τρόπο που επιβάλαμε τον έλεγχο της ηλικίας για τις πορνογραφικές ιστοσελίδες, πρέπει να το κάνουμε και για τα κοινωνικά δίκτυα» υποστηρίζουν, προτείνοντας έναν «ριζοσπαστικό αλλά απολύτως απαραίτητο περιορισμό».
Συνιστούν επίσης την καθιέρωση «συστηματικής» ψηφιακής απαγόρευσης και για τους νέους μεταξύ 15 και 18 ετών. Με στόχο την ψηφιακή αποτοξίνωση, προτείνουν η απαγόρευση να ισχύει από τις 10.00 το βράδυ έως τις 8.00 το πρωί, «χωρίς εξαιρέσεις».
Οι επιβλαβείς επιπτώσεις από την υπερβολική χρήση του διαδικτύου μέσω της οθόνης των υπολογιστών, των τάμπλετ ή των κινητών είναι πολλές, τόσο για την ψυχική υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών όσο και για τις σχολικές τους επιδόσεις ή το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού. Στη Γαλλία οι έφηβοι σήμερα περνούν από 3,5 έως 5 ώρες την ημέρα μπροστά από μια οθόνη «και σύντομα περισσότερο χρόνο μπροστά στις οθόνες από ό,τι στο σχολείο» υπογραμμίζουν οι Ατάλ και Ρουφό.
Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών της Γαλλίας (INSEE), περισσότεροι από έναν στους τρεις νεαροί Γάλλοι κοιμούνται λιγότερο για να παραμείνουν μπροστά σε μια οθόνη. Περίπου το 11% των νέων ηλικίας 15-19 ετών δηλώνει ότι αισθάνεται κατάθλιψη ύστερα από πολύωρη παραμονή μπροστά από μια οθόνη.
Μια άλλη λύση που εξετάζεται είναι ύστερα από 30 λεπτά χρήσης των κοινωνικών δικτύων η οθόνη να περνά σε ασπρόμαυρη λειτουργία για τουλάχιστον μία ώρα. Κάτι τέτοιο θα καθιστούσε τα κοινωνικά δίκτυα λιγότερο ελκυστικά. «Οι έγχρωμες εικόνες προκαλούν την παραγωγή ντοπαμίνης και προκαλούν εθισμό, ενώ οι ασπρόμαυρες εικόνες το αποτρέπουν» εξηγούν.
Προτείνουν επίσης τη δημιουργία ενός «δείκτη εθισμού», όπως το διατροφικό σύστημα αξιολόγησης τροφίμων. Επιπλέον, ζητούν τη δημιουργία εκστρατείας διαγνωστικού ελέγχου για όλους τους μαθητές από την α’ γυμνασίου έως και την α’ λυκείου, ώστε να εκτιμηθεί το επίπεδο εθισμού τους. Στόχος είναι να ενημερωθούν οι οικογένειες για την ατομική κατάσταση κάθε παιδιού, αλλά και να καταρτιστεί μια εικόνα της κατάστασης σε εθνικό επίπεδο.
Ατάλ και Ρουφό εκτιμούν ότι «η εξάρτηση πρέπει να έχει κόστος για τις πλατφόρμες». «Το κάπνισμα και το αλκοόλ επιβαρύνονται με φόρους, αλλά δεν ζητάμε τίποτα από τις ψηφιακές πλατφόρμες». Προτείνουν, λοιπόν, να εισπράττεται το 2% των εσόδων τους που προέρχονται από τη Γαλλία προκειμένου να χρηματοδοτηθεί ένα ταμείο αφιερωμένο στην έρευνα και τη φροντίδα της ψυχικής υγείας των νέων.
Σε περίπτωση που αυτές οι πλατφόρμες επιμείνουν να αρνούνται τη συνεργασία, τότε «ίσως χρειαστεί να πάμε ακόμη παραπέρα» λένε και αναφέρουν ακόμα και την πιθανότητα απαγόρευσής τους.
Άλλες χώρες
Η Αλβανία πρόσφατα μπλόκαρε το TikTok για έναν χρόνο, μετά τον θάνατο ενός 14χρονου μαθητή κατά τη διάρκεια καβγά κοντά σε σχολείο, που είχε αφετηρία διαμάχη στα κοινωνικά δίκτυα.
«Το διακύβευμα είναι τεράστιο» καταλήγουν Ατάλ και Ρουφό. «Πρόκειται για τη διάσωση της ψυχικής υγείας των νέων μας. Πρόκειται για την προστασία της δημοκρατίας, που απειλείται από αλγόριθμους και την προώθηση των πιο ακραίων απόψεων».
Και η Βρετανία θέλει να θεσπίσει ψηφιακή απαγόρευση για τους νέους κάτω των 16 ετών προκειμένου να περιορίσει τον χρόνο που περνούν μπροστά στις οθόνες και στα κοινωνικά δίκτυα. Η ιδέα, που προωθείται από την κυβέρνηση, κερδίζει έδαφος.
Ο Βρετανός υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής, ο οποίος έχει ήδη υποχρεώσει τις μεγάλες εταιρίες του διαδικτύου να ελέγχουν αυστηρά την ηλικία των χρηστών, δηλώνει τώρα ότι εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής απαγόρευσης του διαδικτύου, εμπνεόμενος από μια νέα λειτουργία του κοινωνικού δικτύου TikTok, η οποία διακόπτει τη χρήση της εφαρμογής με μηνύματα που προτρέπουν τους χρήστες να πάνε για ύπνο μετά τις 22.00.
Προς το παρόν, η βρετανική κυβέρνηση ενθαρρύνει τις πλατφόρμες να αναπτύξουν εργαλεία για να διακόπτουν την πρόσβαση των νεότερων χρηστών σε συγκεκριμένες ώρες.
Τον περασμένο Δεκέμβριο η Αυστραλία απαγόρευσε στα παιδιά κάτω των 16 ετών να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Λίγο πριν από την αλλαγή του χρόνου το Κοινοβούλιο της χώρας ενέκρινε μία από τις αυστηρότερες νομοθεσίες σχετικά με την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media παγκοσμίως.
Η απαγόρευση, η οποία δεν θα τεθεί σε ισχύ πριν από τις 10 Δεκεμβρίου 2025, θα μπορούσε να επιφέρει πρόστιμα στις εταιρίες τεχνολογίας έως και 50 εκατ. δολάρια Αυστραλίας (32,5 εκατ. δολάρια, 25,7 εκατ. λίρες), εάν δεν συμμορφωθούν.