Η Κίνα, για δεκαετίες, είχε έναν διαχρονικό εφιάλτη: την ανατίμηση του νομίσματός της, του γουάν. Ένα ισχυρότερο γουάν θα σήμαινε ακριβότερα προϊόντα, λιγότερο ανταγωνιστικά στις διεθνείς αγορές, και ιδιαίτερα στην τεράστια αγορά των ΗΠΑ, όπου η Κίνα έχει χτίσει την οικονομική της υπεροχή μέσω των εξαγωγών.
Αυτή η ανησυχία δεν ήταν αβάσιμη. Η ιστορία έχει δείξει ότι η πολιτική του Πεκίνου να διατηρεί το γουάν τεχνητά χαμηλό ήταν βασικός λόγος ρήξης με την Ουάσιγκτον, η οποία κατηγορούσε την Κίνα για χειραγώγηση νομίσματος, προκειμένου να πλημμυρίζει τις παγκόσμιες αγορές με φθηνά προϊόντα.
Όμως εσχάτως, τα δεδομένα φαίνεται να αλλάζουν. Το γουάν ισχυροποιείται, φτάνοντας πρόσφατα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι μηνών έναντι του δολαρίου, και το Πεκίνο παίζει ένα παιχνίδι υψηλού ρίσκου που θα μπορούσε να ανατρέψει τη μακροχρόνια στρατηγική του.
Η ανατίμηση του γουάν έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, εν μέσω ελπίδων για μια πιθανή εμπορική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Σύμφωνα με το Reuters, οι επενδυτές, απογοητευμένοι από την αστάθεια του δολαρίου, στρέφονται μαζικά σε ασιατικά νομίσματα, με το γουάν να κερδίζει έδαφος ως εναλλακτική επιλογή. Αυτή η κίνηση δεν είναι τυχαία.
Μετά από χρόνια πιέσεων από τις ΗΠΑ, που κλιμακώθηκαν με την επιβολή δασμών 145% από την κυβέρνηση Τραμπ, η Κίνα φαίνεται να επιλέγει μια διαφορετική τακτική. Αντί να υποτιμήσει απότομα το νόμισμά της, όπως έκανε το 2015—μια απόφαση που προκάλεσε παγκόσμιες αναταράξεις και οδήγησε τις ΗΠΑ να χαρακτηρίσουν την Κίνα “χειραγωγό νομίσματος” το 2019 (U.S. Department of the Treasury)—το Πεκίνο προτιμά μια ελεγχόμενη, σταδιακή προσέγγιση. Οι αναλυτές, όπως αναφέρει το CNBC, επισημαίνουν ότι μια απότομη υποτίμηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει μαζική φυγή κεφαλαίων, αποσταθεροποιώντας την κινεζική οικονομία και κλονίζοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Η στρατηγική αυτή φαίνεται να αλλάζει το παιχνίδι. Η ισχυροποίηση του γουάν, αν και ενισχύει την εικόνα της Κίνας ως παγκόσμιας οικονομικής δύναμης, εγκυμονεί κινδύνους. Ιστορικά, η Κίνα βασιζόταν σε ένα φθηνό γουάν για να διατηρεί τις εξαγωγές της ανταγωνιστικές. Το 2015, η υποτίμηση του νομίσματος κατά σχεδόν 2% σε μία ημέρα, η μεγαλύτερη επί δεκαετίες, είχε προκαλέσει παγκόσμιο σοκ, με τις ΗΠΑ να κατηγορούν το Πεκίνο για προσπάθεια ενίσχυσης των εξαγωγών σε βάρος των Αμερικανών παραγωγών. Τότε, η κίνηση αυτή θεωρήθηκε αποφασιστική προσπάθεια στήριξης μιας οικονομίας που επιβράδυνε.
Σήμερα, η πολιτική ισχυροποίησης του γουάν μπορεί να πλήξει τις ίδιες τις εξαγωγές που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της κινεζικής οικονομίας. Τα κινεζικά προϊόντα γίνονται ακριβότερα, δίνοντας πλεονέκτημα στις αμερικανικές εξαγωγές, ενώ η εσωτερική σταθερότητα της Κίνας δοκιμάζεται από την πίεση των επενδυτών και τις γεωπολιτικές εντάσεις.
Το Πεκίνο, λοιπόν, περπατά σε τεντωμένο σκοινί. Από τη μια, η ισχυροποίηση του γουάν προβάλλει μια εικόνα δύναμης και σταθερότητας, ενώ αποτρέπει την κατηγορία της χειραγώγησης νομίσματος που στοίχειωνε τις σχέσεις του με τις ΗΠΑ. Από την άλλη, η μακροπρόθεσμη εξάρτηση της Κίνας από τις εξαγωγές σημαίνει ότι ένα υπερβολικά ισχυρό γουάν μπορεί να αποβεί καταστροφικό, μειώνοντας τη ζήτηση για κινεζικά προϊόντα και επιβραδύνοντας την ανάπτυξη. Παράλληλα, η απειλή φυγής κεφαλαίων παραμένει υπαρκτή, με την Κίνα να προσπαθεί να διατηρήσει μια λεπτή ισορροπία μεταξύ εσωτερικής σταθερότητας και εξωτερικής πίεσης.
Η πρόσφατη άνοδος του γουάν μπορεί να είναι μια τακτική κίνηση, που βλέπουν πίσω από αυτήν μια προσπάθεια του Πεκίνου να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα ενισχύει τη θέση του σε πιθανές διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η ιστορία έχει δείξει ότι οι νομισματικές στρατηγικές της Κίνας σπάνια μένουν χωρίς συνέπειες. Το αν αυτό το “επικίνδυνο παιχνίδι” θα αποδώσει ή θα οδηγήσει σε νέες αναταράξεις, τόσο εντός όσο και εκτός Κίνας, μένει να φανεί.
Ένα είναι σίγουρο: Ουδείς μπορεί να πει με βεβαιότητα που θα καταλήξει ο νομισματικός πόλεμος που μαίνεται μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.