Αυτή είναι η ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι που έστησε στον τοίχο την κυβέρνηση Μητσοτάκη – Οι υπόθεσες ΟΠΕΚΕΠΕ, Ντερ Λάιεν και τα Τέμπη

Η Λάουρα Κοβέσι, πρώτη γυναίκα επικεφαλής της νεοσύστατης Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), ερευνά μεθοδικά το εκτεταμένο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ—ένα σύστημα κατανομής αγροτικών επιδοτήσεων που, σύμφωνα με τη δικογραφία, μετατράπηκε σε μηχανισμό διασπάθισης ευρωπαϊκών πόρων από δίκτυο κρατικών και ιδιωτικών συμφερόντων.

Παρά τις απειλές και τις προσπάθειες εκφοβισμού που έχει καταγγείλει δημόσια, παραμένει αμετακίνητη, τονίζοντας πως δεν θα επιτρέψει την παραπλάνηση της κοινής γνώμης από το θεμελιώδες ερώτημα: υπήρξε οργανωμένη απάτη και διαφθορά;

Η Κοβέσι είναι γνώριμη στο ελληνικό κοινό. Πέρα από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, έχει ασχοληθεί με ζητήματα που αγγίζουν άμεσα την Ελλάδα—όπως η περίφημη Σύμβαση 717, την οποία είχε ήδη θέσει υπό έλεγχο πριν ακόμα γίνει γνωστή στο ευρύ κοινό και πριν από το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη. Παρά τα προσκόμματα, απήγγειλε κατηγορίες σε εμπλεκόμενα πρόσωπα και κατήγγειλε παρεμβάσεις από πλευράς της ελληνικής κυβέρνησης κατά την έρευνά της.

Γεννημένη το 1973 στο Σφάντου Γκεόργκε της Τρανσυλβανίας, υπήρξε αθλήτρια της εθνικής νεανίδων Ρουμανίας στο μπάσκετ και ακολούθησε νομικές σπουδές στο Κλουζ-Ναπόκα και την Τιμισοάρα, αποκτώντας διδακτορικό στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.

Το 2006 κατέστη η πρώτη γυναίκα Γενική Εισαγγελέας της Ρουμανίας και η νεότερη στην ιστορία της. Το 2013 ανέλαβε την ηγεσία της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Διαφθοράς, μετατρέποντάς την σε φόβητρο του πολιτικού συστήματος της χώρας, οδηγώντας δεκάδες υψηλόβαθμους πολιτικούς στη Δικαιοσύνη, μεταξύ των οποίων και ο πρώην Πρωθυπουργός Αντριάν Ναστάζε.

Η αποπομπή της το 2018, έπειτα από πολιτικές πιέσεις, προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις. Το 2020, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποφάνθηκε πως η απόλυσή της συνιστούσε παραβίαση του δικαιώματός της σε δίκαιη δίκη και στην ελευθερία της έκφρασης. Ένα χρόνο πριν, το 2019, είχε εκλεγεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως η πρώτη Ευρωπαία Εισαγγελέας, παρά τις αντιρρήσεις της ρουμανικής κυβέρνησης.

Σήμερα, υπό την εποπτεία της, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά το μεγαλύτερο σκάνδαλο απάτης με ευρωπαϊκά κονδύλια στην Ελλάδα: τη διανομή «εικονικών βοσκοτόπων» από το 2019 και εξής, που εκτιμάται ότι απέφερε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Η υπόθεση εμπλέκει πάνω από 40 πρόσωπα, από πολιτικούς και στελέχη κρατικών φορέων μέχρι εταιρείες, με κατηγορίες για απάτη, σύσταση εγκληματικής οργάνωσης και ξέπλυμα χρήματος. Η Κοβέσι δηλώνει πως η έρευνα δεν πρόκειται να σταματήσει, παρά τις παρεμβάσεις που επιχειρούνται.

Η δράση της έχει προκαλέσει αναταράξεις σε ποικίλα μέτωπα: από τη διερεύνηση πιθανού παράνομου φορτίου στο τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, έως και τη σύγκρουσή της με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τα αμφιλεγόμενα SMS με τον CEO της Pfizer.

Η EPPO έχει απειλήσει ακόμη και με προσφυγή κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καταγγέλλοντας υποχρηματοδότηση ενόσω ο όγκος των ερευνών της αυξάνεται ραγδαία—μόνο το 2023 καταγράφηκαν 200 σχετικές υποθέσεις για το Ταμείο Ανάκαμψης. Επίσης, διενεργεί διεθνή έρευνα για απάτες ΦΠΑ αξίας 1,3 δισ. ευρώ με την εμπλοκή ακόμη και της Καμόρα. Όπως η ίδια δήλωσε, «οι εγκληματίες του δρόμου και οι λευκοί κολλάροι είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος».

Στο πρόσωπό της αποτυπώνεται το πρότυπο μιας άλλης Ευρώπης—ανυποχώρητης απέναντι στην εξουσία, ικανής να τα βάλει με κράτη-μέλη, υπουργούς, πολυεθνικές και θεσμούς, χωρίς φόβο. Όμως, η αποστολή της δεν είναι εύκολη: βρίσκεται απέναντι σε μισές αλήθειες, διαστρεβλώσεις, καταστροφή αποδεικτικών στοιχείων και νομικές ασυλίες. Ωστόσο, εκείνη συνεχίζει ακάθεκτη. Όταν φτάνει σε μια χώρα, κάποιοι νιώθουν απειλή. Εκείνη, ποτέ.

Και η υπόθεση φον ντερ Λάιεν: Η EPPO διερευνά καταγγελίες για πιθανά αδικήματα σχετιζόμενα με τις παραγγελίες εμβολίων κατά την πανδημία Covid-19. Στο επίκεντρο βρίσκονται μηνύματα SMS μεταξύ της προέδρου της Κομισιόν και του CEO της Pfizer, Άλμπερτ Μπουρλά. Η ΕΕ καταδικάστηκε από το Δικαστήριο για τη μη διατήρηση των επίμαχων στοιχείων, καθώς δεν παρείχε ικανοποιητική εξήγηση.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO)

Η EPPO, με έδρα το Λουξεμβούργο και 35 αποκεντρωμένα γραφεία σε 22 χώρες, απέκτησε οικονομική αυτονομία από το 2021. Διαχειρίζεται ετήσιο προϋπολογισμό 45 εκατ. ευρώ και είναι αρμόδια για εγκλήματα που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, γνωστά ως «αδικήματα ΠΟΣ». Αυτά περιλαμβάνουν:

• διασυνοριακή απάτη στον ΦΠΑ (άνω των 10 εκατ. ευρώ)
• απάτες τελωνειακού και δημοσιονομικού χαρακτήρα
• διαφθορά και υπεξαίρεση ενωσιακών κονδυλίων
• ξέπλυμα παράνομων εσόδων
• σύσταση εγκληματικής οργάνωσης για τη διάπραξη των παραπάνω

Η διαδικασία ξεκινά από την καταγραφή και επαλήθευση των καταγγελιών, με κάθε υπόθεση να ανατίθεται σε εντεταλμένο εισαγγελέα. Τα μόνιμα τμήματα εποπτείας, αποτελούμενα από τρεις Ευρωπαίους εισαγγελείς άλλων χωρών, εξασφαλίζουν ανεξαρτησία, ενώ οι υποθέσεις εκδικάζονται από τα εθνικά δικαστήρια των εμπλεκόμενων κρατών.